1
00:00:06,000 --> 00:00:10,380
De datum is 7 mei 1824.

2
00:00:11,820 --> 00:00:15,700
Beethoven is nog niet in première gegaan
een symfonie in 12 jaar,

3
00:00:15,700 --> 00:00:20,540
en uiteindelijk zal het zo zijn
de première van deze Negende symfonie.

4
00:00:22,300 --> 00:00:25,180
Dit is de happening van het decennium.

5
00:00:25,180 --> 00:00:28,060
Iedereen is er -
alle belangrijke mensen,

6
00:00:28,060 --> 00:00:31,540
alle politici,
alle weldoeners -

7
00:00:31,540 --> 00:00:33,980
en Beethoven komt naar buiten.

8
00:00:35,660 --> 00:00:39,020
Tegen die tijd is hij volledig doof,

9
00:00:39,020 --> 00:00:41,460
maar hij wil er zo graag bij betrokken zijn.

10
00:00:41,460 --> 00:00:43,100
Hij is de schepper.

11
00:00:44,420 --> 00:00:47,140
De dirigent die het voorbereidde, zei:

12
00:00:47,140 --> 00:00:50,940
"Luister, muzikanten, wat er ook gebeurt,
kijk niet naar Beethoven."

13
00:00:57,860 --> 00:01:00,620
Beethoven ziet er gek uit.

14
00:01:00,620 --> 00:01:03,980
Ik bedoel, hij springt rond
en hij maakt gebaren.

15
00:01:06,020 --> 00:01:08,740
Alle muzikanten
probeer gewoon te spelen,

16
00:01:08,740 --> 00:01:11,300
proberen er geen aandacht aan te besteden
aan deze man.

17
00:01:19,860 --> 00:01:23,340
De muziek is afgelopen
en ze begonnen te applaudisseren.

18
00:01:23,340 --> 00:01:27,260
Beethoven lag stil, met zijn hoofd
in de partituur, wegleidend.

19
00:01:27,260 --> 00:01:30,460
Een van de solisten, Caroline Unger,

20
00:01:30,460 --> 00:01:33,940
pakte hem vast en draaide hem om
zodat hij het publiek kon zien,

21
00:01:33,940 --> 00:01:36,740
en hij leek in de war
omdat hij er middenin zat

22
00:01:36,740 --> 00:01:38,860
van het stuk ergens.

23
00:01:38,860 --> 00:01:40,620
En toen zag het publiek dit:

24
00:01:40,620 --> 00:01:44,300
en ze begonnen te applaudisseren
luider en luider.

25
00:01:44,300 --> 00:01:46,660
En hij kon het niet horen.

26
00:01:46,660 --> 00:01:50,500
Dit is een van de meest trieste momenten
in zijn leven, en ook

27
00:01:50,500 --> 00:01:54,940
tegelijkertijd is het een van de
meest triomfantelijke momenten in zijn leven.

28
00:01:56,660 --> 00:02:01,380
MAN ALS BEETHOVEN:
‘Wij eindige wezens worden geboren
om zowel pijn als vreugde te lijden.

29
00:02:01,380 --> 00:02:06,500
‘Je zou kunnen zeggen dat dit de beste van ons is
vreugde verkrijgen door lijden."

30
00:02:07,660 --> 00:02:13,260
En uit deze ervaring
hij bouwt een stuk dat resoneert...

31
00:02:16,340 --> 00:02:19,420
..en kan het verschillende dingen betekenen?
voor iedereen.

32
00:02:21,060 --> 00:02:28,740
Niet alleen op 7 mei 1824,
maar vandaag en morgen.

33
00:02:28,740 --> 00:02:31,780
Omdat het een stuk is
over verbinden,

34
00:02:31,780 --> 00:02:35,100
en dit is van fundamenteel belang
aan het menselijk bestaan.

35
00:03:03,620 --> 00:03:09,580
In 1792, op 21-jarige leeftijd,
Beethoven arriveert in Wenen.

36
00:03:09,580 --> 00:03:13,700
Wenen, op dat moment,
is een stad vol muziek.

37
00:03:13,700 --> 00:03:19,460
HIJ SPEELT SCHALEN

38
00:03:21,540 --> 00:03:23,580
Muziek is overal.

39
00:03:23,580 --> 00:03:28,300
In die scène komt Beethoven

40
00:03:28,300 --> 00:03:31,900
vanuit een staat van absolute anonimiteit.

41
00:03:31,900 --> 00:03:36,140
Binnen minder dan een jaar creëert hij
een hele grote naam voor zichzelf.

42
00:03:36,140 --> 00:03:38,500
Zoals hij heeft gedaan
sinds hij een kind was,

43
00:03:38,500 --> 00:03:42,380
hij verwacht de stad te veroveren
heel snel als uitvoerder,

44
00:03:42,380 --> 00:03:45,300
want dit is iets
hij heeft het altijd gedaan.

45
00:04:02,460 --> 00:04:07,220
Op 17 december 1770,

46
00:04:07,220 --> 00:04:13,500
de familie Beethoven komt hier samen
in de Sint-Remigiuskerk in Bonn,

47
00:04:13,500 --> 00:04:18,220
om het kind te dopen
Lodewijk van Beethoven.

48
00:04:19,660 --> 00:04:23,580
Deze naam hebben
draagt een grote erfenis met zich mee.

49
00:04:24,700 --> 00:04:30,220
Het is de naam van de grootvader,
die een zeer gerespecteerde muzikant is

50
00:04:30,220 --> 00:04:32,420
en kapelmeester hier in Bonn.

51
00:04:34,380 --> 00:04:38,780
Er is een soort
verborgen agenda erachter.

52
00:04:38,780 --> 00:04:44,220
Er bestaat een geheime hoop
de jonge Ludwig van Beethoven

53
00:04:44,220 --> 00:04:48,300
zal de carrière overtreffen
van zijn grootvader.

54
00:05:00,460 --> 00:05:05,660
Beethoven had een traumatische jeugd,
het moet gezegd worden.

55
00:05:05,660 --> 00:05:08,980
De vader dronk te veel,
hij was een alcoholist,

56
00:05:08,980 --> 00:05:12,380
hij wankelde rond
de plaats, proberen...

57
00:05:12,380 --> 00:05:16,500
Kennelijk verdrinkt hij zijn eigen verdriet,
omdat hij geen succes was.

58
00:05:16,500 --> 00:05:19,580
Het was een van deze typische
situaties waarin een ouder

59
00:05:19,580 --> 00:05:23,540
is daar niet echt in geslaagd
de carrière die zijn eigen ouders hadden

60
00:05:23,540 --> 00:05:25,860
wilde dat hij volgde.

61
00:05:25,860 --> 00:05:29,500
Dus dwingt hij het meer dan af
op Lodewijk.

62
00:05:33,100 --> 00:05:35,860
Ludwig, de oudste van hem
broers en zussen -

63
00:05:35,860 --> 00:05:37,980
de eerste van drie kinderen -

64
00:05:37,980 --> 00:05:41,500
hij probeert te sussen
zijn ouders in alle opzichten.

65
00:05:41,500 --> 00:05:42,980
Er is een extra druk,

66
00:05:42,980 --> 00:05:45,940
omdat je dat hoort
een voorbeeld te stellen.

67
00:05:45,940 --> 00:05:48,540
Dit is een kind dat wordt gesleept
halverwege zijn bed uit

68
00:05:48,540 --> 00:05:51,060
van de avond om te oefenen.

69
00:05:51,060 --> 00:05:57,020
Ludwig komt op de een of andere manier overal doorheen
hiervan en neemt gewoon de klappen op,

70
00:05:57,020 --> 00:05:59,620
want gelukkig houdt hij van muziek.

71
00:05:59,620 --> 00:06:01,820
Gelukkig geeft het hem
iets terug.

72
00:06:11,980 --> 00:06:16,100
De jonge Ludwig wil gewoon zitten
en improviseren aan de piano,

73
00:06:16,100 --> 00:06:19,500
en zijn vader zegt: "Nee, jij
eigenlijk de noten moeten spelen

74
00:06:19,500 --> 00:06:23,500
"dat ik eerst heb geschreven, en,
Als je dit eenmaal onder de knie hebt,

75
00:06:23,500 --> 00:06:26,740
‘Je kunt echt beginnen
zelf dingen bedenken.

76
00:06:26,740 --> 00:06:30,540
‘Je komt nooit echt uit
tot alles als je het niet leert

77
00:06:30,540 --> 00:06:32,540
"hoe je muziek goed kunt lezen."

78
00:06:33,900 --> 00:06:35,660
“Sinds mijn vierde jaar

79
00:06:35,660 --> 00:06:39,300
"muziek was de eerste
van mijn jeugdige bezigheden.

80
00:06:39,300 --> 00:06:43,460
‘Ik heb al vroeg kennis gemaakt
met deze dierbare muze groeide ik uit

81
00:06:43,460 --> 00:06:48,940
"Ik vind het geweldig, en - zoals vaak bleek
voor mij - het begon op zijn beurt van mij te houden."

82
00:06:50,740 --> 00:06:54,660
Johann van Beethoven heeft het begrepen
het talent van zijn zoon.

83
00:06:54,660 --> 00:06:58,660
Hij is muzikant genoeg om dat te beseffen
hij had een wonderkind in zijn handen.

84
00:06:58,660 --> 00:07:03,460
Daarom organiseert hij een concert
en hij adverteert ermee in de krant.

85
00:07:03,460 --> 00:07:07,580
De advertentie luidt:
"Vandaag, 26 maart 1778,

86
00:07:07,580 --> 00:07:11,620
"de Tenorist van het Electorale Hof,
Beethoven zal de eer hebben

87
00:07:11,620 --> 00:07:14,220
"om twee van zijn geleerden voort te brengen.

88
00:07:14,220 --> 00:07:21,180
"Mlle Averdonck, hofcontraltist,
en zijn zoontje van zes jaar."

89
00:07:21,180 --> 00:07:24,140
Beethoven, op dit punt,
is eigenlijk zeven.

90
00:07:24,140 --> 00:07:27,980
Zijn vader verandert van leeftijd,
omdat zes de leeftijd was

91
00:07:27,980 --> 00:07:31,220
dat Mozart was
toen hij beroemd werd.

92
00:07:31,220 --> 00:07:36,300
Dus Johann van Beethoven probeert het
om zijn zoon voor te stellen als een nieuwe Mozart.

93
00:07:38,700 --> 00:07:41,940
‘Wat fouten betreft,
wat mij betreft,

94
00:07:41,940 --> 00:07:44,020
‘Echt nooit
heb dat moeten leren.

95
00:07:45,420 --> 00:07:48,500
‘Als kind had ik dat al
een delicatesse van gevoel

96
00:07:48,500 --> 00:07:52,500
"dat ik het zonder uitoefende
wetende dat het zo moest zijn,

97
00:07:52,500 --> 00:07:54,580
"of dat het iets anders kan zijn."

98
00:08:15,260 --> 00:08:18,660
Ik bedoel, elke instrumentalist
wie begint met trainen

99
00:08:18,660 --> 00:08:21,220
op de vroege leeftijd van drie of vier jaar...

100
00:08:22,380 --> 00:08:25,340
Er is iets speciaals.

101
00:08:25,340 --> 00:08:28,460
Ik weet het niet eens zeker
als Mozart en Beethoven,

102
00:08:28,460 --> 00:08:34,340
als het belangrijkste wonderkind
kinderen in onze cultuur,

103
00:08:34,340 --> 00:08:38,820
is ooit verteld dat ze dat deden
zijn genieën of ze zijn speciaal

104
00:08:38,820 --> 00:08:41,420
of dat ze erg begaafd zijn.

105
00:08:41,420 --> 00:08:45,340
Ze werden gewoon behandeld als:
"Je moet dit doen.

106
00:08:45,340 --> 00:08:47,500
‘Dit is jouw taak.

107
00:08:47,500 --> 00:08:51,020
"Je moet muzikant worden."

108
00:08:51,020 --> 00:08:55,620
Dus de wisselwerking tussen
het pianospelende, begaafde kind

109
00:08:55,620 --> 00:09:00,780
en de ouders of de leraren
die de cadeautjes aannemen

110
00:09:00,780 --> 00:09:03,660
als een serieuze boodschap,

111
00:09:03,660 --> 00:09:06,620
dit is het belangrijkste deel.

112
00:09:06,620 --> 00:09:11,060
Dit zou niet sadistisch moeten zijn, en dat is het ook
zou niet moeten zijn, weet je, zoals...

113
00:09:11,060 --> 00:09:15,660
..beklemmend en te zwaar
en te ernstig.

114
00:09:15,660 --> 00:09:18,380
Natuurlijk zou dat moeten gebeuren
een goed samenspel zijn.

115
00:09:18,380 --> 00:09:22,340
Maar als iedereen je behandelt
anders dan welk ander kind dan ook,

116
00:09:22,340 --> 00:09:26,060
dan je gevoel van eigenwaarde,
jouw zelfbeeld natuurlijk,

117
00:09:26,060 --> 00:09:29,380
wordt daar veel door beïnvloed.

118
00:09:29,380 --> 00:09:33,580
Het is een soort vernietigende boodschap
voor welk kind dan ook.

119
00:09:37,340 --> 00:09:41,620
Op tienjarige leeftijd, als het duidelijk is geworden
dat Beethoven een wonderkind is,

120
00:09:41,620 --> 00:09:43,660
is echt iets
nogal opmerkelijk,

121
00:09:45,140 --> 00:09:47,500
hij is een kleine, vriendloze,

122
00:09:47,500 --> 00:09:51,260
groezelig kind dat, eh...

123
00:09:51,260 --> 00:09:54,940
..is in een soort wereld
de hele tijd van hemzelf.

124
00:09:54,940 --> 00:09:58,460
Het zou later de zijne worden genoemd
"raptus", als hij net weggaat.

125
00:09:59,540 --> 00:10:02,740
De dochter van zijn huisbaas
spreekt hem aan en zegt:

126
00:10:02,740 --> 00:10:04,980
"Waarom ben je altijd zo vies?"

127
00:10:04,980 --> 00:10:08,220
Beethoven zegt tegen haar: "Wanneer
Ik ben volwassen en ik ben een geweldige man,

128
00:10:08,220 --> 00:10:10,380
"Het kan niemand iets schelen."

129
00:10:10,380 --> 00:10:16,660
De familie heeft zeer nauwe contacten
aan allerlei gerechtsleden,

130
00:10:16,660 --> 00:10:21,380
werknemers van verschillende aard zijn
bij het hof.

131
00:10:21,380 --> 00:10:25,420
Zijn vader is destijds zanger,
en zijn grootvader,

132
00:10:25,420 --> 00:10:28,340
die al overleden is
toen hij nog heel jong was,

133
00:10:28,340 --> 00:10:31,780
hij was zelfs de kapelmeester
van de hofkapel in Bonn.

134
00:10:31,780 --> 00:10:38,060
Beethoven heeft eigenlijk heel veel geluk
geboren te worden in een samenleving waar

135
00:10:38,060 --> 00:10:42,260
op dagelijkse basis,
hij hoort hele goede muziek

136
00:10:42,260 --> 00:10:46,020
gespeeld door uitstekende muzikanten.

137
00:10:46,020 --> 00:10:50,620
De modernste muziek komt voorbij,
zoals de symfonieën van Mozart.

138
00:10:52,100 --> 00:10:56,380
De Hadyn-symfonieën worden gekopieerd
weken nadat ze waren samengesteld.

139
00:10:56,380 --> 00:10:58,500
Ze hebben ze in Bonn.

140
00:11:12,940 --> 00:11:16,060
We zijn nu hier in Schlosskirche,

141
00:11:16,060 --> 00:11:20,460
dat is de kerk van het hof.

142
00:11:20,460 --> 00:11:24,700
Dit is een kerk waar Beethoven,
elke ochtend,

143
00:11:24,700 --> 00:11:27,260
speelt daar orgel.

144
00:11:30,620 --> 00:11:34,820
Voor de middag,
hij repeteert met zangers.

145
00:11:34,820 --> 00:11:38,860
Vaak is hij 's avonds aan het spelen
vervolg in het operaorkest

146
00:11:38,860 --> 00:11:41,260
of in de symfonische producties.

147
00:11:41,260 --> 00:11:44,700
En het is echt indrukwekkend...

148
00:11:44,700 --> 00:11:48,100
..hoe dit kind,
omdat hij 11 jaar oud is,

149
00:11:48,100 --> 00:11:51,420
overleeft in deze slangenkuil

150
00:11:51,420 --> 00:11:57,460
van een orkestomgeving,
wat heel moeilijk en moeilijk is.

151
00:11:57,460 --> 00:12:01,540
En het bewijst dat hij zeer getalenteerd is
en zelfbewust.

152
00:12:04,620 --> 00:12:09,100
Beethoven was werkzaam als hof
organist, in Bonn, door de broer

153
00:12:09,100 --> 00:12:13,540
van keizer Jozef, uit Wenen,
en er is één verhaal dat

154
00:12:13,540 --> 00:12:16,260
vertelt ons hoe wild
Beethoven speelde orgel.

155
00:12:21,020 --> 00:12:24,620
Beethoven sloot een weddenschap af met
een hofzanger en zei:

156
00:12:24,620 --> 00:12:27,860
‘Ik kan dissonantie spelen
zo wild dat je het niet kunt volgen

157
00:12:27,860 --> 00:12:30,900
"Jouw melodie als je zingt
de klaagzangen.”

158
00:12:30,900 --> 00:12:33,100
En feitelijk gebeurde dit.

159
00:12:37,220 --> 00:12:39,660
Er was een crash tijdens
een gerechtelijk onderzoek omdat

160
00:12:39,660 --> 00:12:41,940
De harmonieën van Beethoven waren zo wild.

161
00:12:43,700 --> 00:12:47,260
En Beethoven kreeg een waarschuwing.

162
00:12:47,260 --> 00:12:50,260
Hij kreeg te horen: "Als je dat nog een keer doet,
je wordt ontslagen."

163
00:12:53,300 --> 00:12:57,420
Beethoven de jongen laat het ons al zien
de tekenen van de componist,

164
00:12:57,420 --> 00:12:59,540
van de oudere man.

165
00:12:59,540 --> 00:13:04,060
Wild, tot het uiterste gaand,
ongebruikelijke dingen uitproberen,

166
00:13:04,060 --> 00:13:08,820
en erg creatief zijn in de zijne
muziek, geïmproviseerd of geschreven.

167
00:13:10,940 --> 00:13:14,540
"Nu ik mijn elfde jaar heb bereikt,
in uren van gelukzalige eenzaamheid,

168
00:13:14,540 --> 00:13:17,020
"Mijn muze heeft vaak tegen me gefluisterd:

169
00:13:17,020 --> 00:13:19,820
'Probeer de harmonieën op te schrijven
van je ziel.'

170
00:13:21,740 --> 00:13:23,820
‘Ik was bijna verlegen,

171
00:13:23,820 --> 00:13:26,580
"Toch was het de wil van mijn muze.

172
00:13:26,580 --> 00:13:28,780
"Ik gehoorzaamde en schreef."

173
00:13:38,660 --> 00:13:41,780
Eén van de dingen over Beethoven
dat is waar vanaf het begin

174
00:13:41,780 --> 00:13:45,140
van zijn inspanningen als componist is
dat hij het vermogen heeft om te maken

175
00:13:45,140 --> 00:13:47,940
enorme stappen gemaakt in zeer korte tijd.

176
00:13:56,020 --> 00:13:58,980
Hij componeert deze kleine
Dresslervariaties op een mars,

177
00:13:58,980 --> 00:14:00,940
door een componist genaamd Dressler.

178
00:14:05,460 --> 00:14:10,780
Ik moet toegeven dat ik het niet zeker weet,
Als ik dit stuk maar zou vinden,

179
00:14:10,780 --> 00:14:14,180
Ik zou meteen zeggen:
'O, ik zie dat het Beethoven is.'

180
00:14:16,420 --> 00:14:19,700
Ze zijn al heel goed geschreven,
vooral als we het weten

181
00:14:19,700 --> 00:14:22,820
dat het een 11-jarig kind is.

182
00:14:22,820 --> 00:14:28,740
Maar voor mij is het een leerfase
van zijn creatieve leven.

183
00:14:45,100 --> 00:14:48,740
Toen, op 14-jarige leeftijd,
komt een astronomische sprong

184
00:14:48,740 --> 00:14:51,460
in de drie pianokwartetten.

185
00:15:02,020 --> 00:15:07,420
Het is een verandering ten opzichte van een vroege,
galante stijl van werken

186
00:15:07,420 --> 00:15:12,900
die gepassioneerd zijn,
gestructureerd, zeer volwassen,

187
00:15:12,900 --> 00:15:15,980
en zeer Beethoveniaans.
Ik denk dat dat het belangrijkste punt is.

188
00:15:15,980 --> 00:15:20,060
Dat ze veel dichterbij zijn
zijn volwassen stem dan de werken

189
00:15:20,060 --> 00:15:25,380
hij heeft eerder geschreven, en het
lijkt niet geleidelijk te gaan.

190
00:15:25,380 --> 00:15:29,820
Het Es majeur concert lijkt
van een andere planeet komen.

191
00:15:36,660 --> 00:15:39,900
Zeer kort na het begin,
de muziek stopt volledig.

192
00:15:41,180 --> 00:15:46,380
En er is een motief van vier noten,
slechts vier noten...

193
00:15:46,380 --> 00:15:52,140
HIJ SPEELT NOTEN

194
00:15:57,860 --> 00:16:02,900
...en deze leegte van het verhuren
alle stemmen sterven

195
00:16:02,900 --> 00:16:07,220
en concentreer je hier gewoon op
vier noten, bijna minimalistisch,

196
00:16:07,220 --> 00:16:12,580
is iets waar hij naartoe gaat
verken tot een groot en heel diep

197
00:16:12,580 --> 00:16:16,260
omvang in zijn late strijkkwartetten.

198
00:16:16,260 --> 00:16:21,780
Om er een zaadje van te vinden in een werk
hij schreef op 14-jarige leeftijd is...

199
00:16:21,780 --> 00:16:24,180
..behoorlijk adembenemend. Zeer ontroerend.

200
00:16:46,420 --> 00:16:51,500
Dit is dus de allereerste brief
kennen we van Beethoven.

201
00:16:51,500 --> 00:16:56,660
Het is geschreven
op 15 september 1787.

202
00:16:57,700 --> 00:17:01,100
Op dit moment,
Beethoven is 16 jaar oud,

203
00:17:01,100 --> 00:17:06,940
dus hij is de oudste
van drie of vier kinderen,

204
00:17:06,940 --> 00:17:13,500
en de vader van Beethoven is erg verdrietig,
meer dan ooit drinken.

205
00:17:13,500 --> 00:17:15,780
Zijn moeder stierf twee maanden geleden,

206
00:17:15,780 --> 00:17:19,380
en moeder, hij wordt vermist
heel nauwelijks.

207
00:17:22,020 --> 00:17:24,140
‘Ze was mijn beste vriendin.

208
00:17:25,180 --> 00:17:27,940
"Oh, wie was er gelukkiger dan ik...

209
00:17:27,940 --> 00:17:30,340
"..toen ik nog kon uiten
de lieve naam van moeder

210
00:17:30,340 --> 00:17:33,020
‘En er werd aandacht aan besteed?

211
00:17:33,020 --> 00:17:35,820
‘En tegen wie kan ik dat nu zeggen?

212
00:17:35,820 --> 00:17:38,380
‘Op de stomme foto’s
op haar lijken?

213
00:17:38,380 --> 00:17:40,380
"De creaties van mijn verbeelding?"

214
00:17:42,620 --> 00:17:49,100
We zien dus een jongen die het probeert uit te leggen
zijn emotionele en materiële situatie,

215
00:17:49,100 --> 00:17:52,220
en dit is echt ontroerend.

216
00:17:52,220 --> 00:17:55,220
Het is duidelijk dat Ludwig dat is geweest
gedwongen door elke fase van

217
00:17:55,220 --> 00:17:58,420
zijn leven, in tegenstelling tot de meeste kinderen, die
zich een weg banen door hun leven

218
00:17:58,420 --> 00:18:01,300
organisch, en dan
toen zijn moeder stierf,

219
00:18:01,300 --> 00:18:03,740
als hij 16 jaar oud is,

220
00:18:03,740 --> 00:18:07,420
hij moet plotseling volwassen worden.

221
00:18:07,420 --> 00:18:10,020
Geen keuze.

222
00:18:10,020 --> 00:18:15,100
En die rol neemt hij op zich
met volledig medeleven.

223
00:18:15,100 --> 00:18:18,420
Ook al heeft hij het nog nooit meegemaakt
empathie of compassie

224
00:18:18,420 --> 00:18:23,260
van zijn eigen vader, probeert hij
om te doen wat hij denkt dat goed is

225
00:18:23,260 --> 00:18:25,260
op de beste manier die hij kent.

226
00:18:26,540 --> 00:18:30,620
De dood van zijn moeder is feitelijk
maakt een einde aan zijn jeugd.

227
00:18:30,620 --> 00:18:34,420
Hij verdient het geld,
en hij houdt papa bij elkaar,

228
00:18:34,420 --> 00:18:37,300
en hij houdt
het gezin samen.

229
00:18:37,300 --> 00:18:41,700
Hij is eigenlijk aan het rennen
het leven van zijn jongere broer.

230
00:18:41,700 --> 00:18:45,260
Dat tekent hem ook voor het leven.
Hij dacht altijd aan zichzelf

231
00:18:45,260 --> 00:18:49,100
de oudere broer die het vertelt
zijn jongere broers wat ze moesten doen.

232
00:18:49,100 --> 00:18:54,740
Het traumatische effect hiervan
kan niet worden overschat

233
00:18:54,740 --> 00:18:59,260
en laat een spoor achter
op de psyche van Beethoven.

234
00:19:10,820 --> 00:19:16,100
Ik denk het verslavingsgedeelte
van de vaderpersoonlijkheid

235
00:19:16,100 --> 00:19:20,180
speelt een grote rol
bij de vorming van Beethoven.

236
00:19:21,900 --> 00:19:25,020
Als je een verslaafde vader hebt...

237
00:19:25,020 --> 00:19:28,300
Ik bedoel, dat maakt elke kindertijd leuk
echt zwaar

238
00:19:28,300 --> 00:19:34,860
en echt onvoorspelbaar
en vatbaar voor allerlei uitbarstingen.

239
00:19:34,860 --> 00:19:38,980
Aan de andere kant,
ook liefde en genegenheid.

240
00:19:38,980 --> 00:19:42,020
Dus omdat het object tweeledig is -

241
00:19:42,020 --> 00:19:46,380
het is om gehaat te worden EN
je houdt nog steeds van hem -

242
00:19:46,380 --> 00:19:51,660
de enige manier om ermee om te gaan
een vaderobject dat erin zit

243
00:19:51,660 --> 00:19:55,220
deze verslavingssituatie
is om weg te gaan.

244
00:19:56,420 --> 00:19:59,780
Om het object echt achter te laten.

245
00:20:11,940 --> 00:20:15,740
In 1792,
Beethoven reist naar Wenen.

246
00:20:17,700 --> 00:20:22,260
Wenen is de culturele hoofdstad,
aantrekken, als een magneet,

247
00:20:22,260 --> 00:20:25,820
alle bekende artiesten
en muzikanten uit die tijd.

248
00:20:30,300 --> 00:20:35,580
Mozart is net een jaar eerder overleden
en Haydn wordt al ouder.

249
00:20:37,540 --> 00:20:42,900
En dus heeft het lot zich echt voorbereid
een vacante plaats voor Beethoven.

250
00:20:47,340 --> 00:20:51,140
Wenen, op dit punt,
is een stad van paleizen.

251
00:20:51,140 --> 00:20:55,980
En de hofmuziek
is gewoon grootser

252
00:20:55,980 --> 00:20:58,900
en op grotere schaal
dan waar dan ook.

253
00:20:58,900 --> 00:21:03,460
Het is ook een broeinest
van intriges en kliekjes

254
00:21:03,460 --> 00:21:10,620
en muzikanten strijden
op de meest bittere manieren.

255
00:21:10,620 --> 00:21:15,380
Hij weet het niet echt
wat zijn standpunt nog is.

256
00:21:15,380 --> 00:21:17,860
Maar Beethoven weet het
hij studeert bij Haydn,

257
00:21:17,860 --> 00:21:19,700
de grootste componist ter wereld.

258
00:21:24,340 --> 00:21:29,300
Haydn was via Bonn gekomen
en ontdekte dit geweldige kind

259
00:21:29,300 --> 00:21:31,460
en zei: "Kom en studeer met mij."

260
00:21:31,460 --> 00:21:33,780
En uiteindelijk,
Haydn schrijft terug naar Bonn:

261
00:21:33,780 --> 00:21:37,180
hij wordt er een van
de grote muzikanten van Europa.

262
00:21:37,180 --> 00:21:38,580
Hij wil leren,

263
00:21:38,580 --> 00:21:42,180
hij wil contrapunt studeren
om zijn techniek te verbeteren.

264
00:21:42,180 --> 00:21:46,420
Hij klaagt tegen andere mensen
dat Haydn niet erg streng is

265
00:21:46,420 --> 00:21:48,100
als contrapuntdocent.

266
00:21:50,020 --> 00:21:52,660
Maar hij heeft ook problemen
met gezagsdragers.

267
00:21:54,980 --> 00:21:57,420
Omdat Beethoven
is het meest gemotiveerd,

268
00:21:57,420 --> 00:21:59,900
autodidact denkbaar.

269
00:22:09,700 --> 00:22:12,580
Hij brengt naar Wenen
een aantal van zijn meest recente stukken

270
00:22:12,580 --> 00:22:17,460
als pronkstukken voor zichzelf
om mee op te scheppen.

271
00:22:17,460 --> 00:22:21,100
En om aan anderen te laten zien
wat hij waard is.

272
00:22:21,100 --> 00:22:25,820
Maar hij is natuurlijk ook beroemd
voor zijn ongelooflijke improvisaties.

273
00:22:30,900 --> 00:22:36,140
En hij beschikt over een groot arsenaal aan gereedschappen
tot zijn beschikking, die hij zwaar

274
00:22:36,140 --> 00:22:40,380
gebruikt elke keer dat hij heeft
een van de zeer populaire duels

275
00:22:40,380 --> 00:22:42,660
tussen pianisten.

276
00:22:42,660 --> 00:22:44,420
Trillers...

277
00:22:46,580 --> 00:22:47,980
..dubbele trillers...

278
00:22:49,940 --> 00:22:51,460
..drievoudige trillers.

279
00:22:52,980 --> 00:22:56,500
En misschien wel een van de meest opvallende
degenen is een duel dat hij heeft

280
00:22:56,500 --> 00:22:58,660
met Daniel Steibelt.

281
00:22:58,660 --> 00:23:01,020
Zijn truc is trebles.

282
00:23:03,620 --> 00:23:05,020
Steibelt arriveert in Wenen,

283
00:23:05,020 --> 00:23:09,380
hij betuigt er geen respect aan
Beethoven, wat een vergissing is.

284
00:23:09,380 --> 00:23:13,220
Dan zijn ze aanwezig
bij hetzelfde concert.

285
00:23:15,940 --> 00:23:22,300
Steibelt improviseert op het thema van
een van de bewegingen van het stuk

286
00:23:22,300 --> 00:23:24,460
die Beethoven speelde.

287
00:23:24,460 --> 00:23:27,980
En Beethoven ziet het als een belediging,
wat het waarschijnlijk is,

288
00:23:27,980 --> 00:23:30,180
een berekende uitdaging.

289
00:23:30,180 --> 00:23:32,180
En hij staat op...

290
00:23:33,820 --> 00:23:38,500
..gaat naar de piano.
Onderweg tokkelt hij een cellopartij

291
00:23:38,500 --> 00:23:42,180
van een van de stukken die
Steibelt bracht die avond.

292
00:23:42,180 --> 00:23:47,340
Zet hem op de standaard, draait hem
ondersteboven, plukt er drie of

293
00:23:47,340 --> 00:23:53,260
vier noten, willekeurig, bijna, uit
de pagina en begint te improviseren.

294
00:24:03,500 --> 00:24:07,140
En volgens mensen
die daar aanwezig zijn,

295
00:24:07,140 --> 00:24:09,980
zijn improvisatie
is absoluut adembenemend.

296
00:24:13,460 --> 00:24:15,140
Steibelt verdampt.

297
00:24:17,100 --> 00:24:20,820
Ook al is hij dat al
zo bekend als

298
00:24:20,820 --> 00:24:24,340
waarschijnlijk de beste
pianist in Wenen,

299
00:24:24,340 --> 00:24:28,260
als componist is hij er nog niet.

300
00:24:28,260 --> 00:24:33,980
En Beethoven is strategisch
zijn weg naar roem uitstippelen

301
00:24:33,980 --> 00:24:35,580
ook als componist.

302
00:24:42,820 --> 00:24:45,980
Een van de belangrijkste dingen
voor Beethoven is contact maken

303
00:24:45,980 --> 00:24:47,700
met de aristocraten.

304
00:24:49,380 --> 00:24:53,260
De aristocraten zijn zeer geletterd,
muzikale mensen.

305
00:24:53,260 --> 00:24:57,900
Zij zijn degenen die geven
concerten in hun paleizen,

306
00:24:57,900 --> 00:25:00,380
waarvan sommige wekelijks.

307
00:25:00,380 --> 00:25:05,940
En dit is een netwerk van mensen
die regelmatig bijeenkomt

308
00:25:05,940 --> 00:25:09,940
en dat herbergt de beste muzikanten
van de stad.

309
00:25:16,060 --> 00:25:20,900
Beethoven, zoals de meeste muzikanten,
moesten mensen vinden die dat wel wilden

310
00:25:20,900 --> 00:25:22,980
betalen voor zijn werken.

311
00:25:24,860 --> 00:25:28,020
Hij moest geld verdienen
als leraar, als componist.

312
00:25:29,100 --> 00:25:35,460
7e Prins Lobkowitz ontmoet
Beethoven rond 1790.

313
00:25:35,460 --> 00:25:40,140
En Lobkowitz is een van deze mensen
waar over nagedacht wordt

314
00:25:40,140 --> 00:25:41,860
"Hoe kan ik hem helpen?"

315
00:25:41,860 --> 00:25:45,140
en uiteindelijk
komt met een lijfrente

316
00:25:45,140 --> 00:25:47,740
om de problemen weg te nemen,

317
00:25:47,740 --> 00:25:50,700
en dus Beethoven
dan kan creëren

318
00:25:50,700 --> 00:25:53,380
enkele van zijn belangrijkste werken.

319
00:25:55,980 --> 00:25:59,540
Dat is van Lobkowitz
mooie bijdrage denk ik.

320
00:25:59,540 --> 00:26:02,300
Hij heeft het mogelijk gemaakt
voor Beethoven om te schrijven

321
00:26:02,300 --> 00:26:06,260
het soort muziek dat hij wilde
schrijven, in plaats van noodzakelijkerwijs

322
00:26:06,260 --> 00:26:11,020
wat zijn beschermheer wilde horen,
en dat was een zeer moderne, nieuwe manier.

323
00:26:13,180 --> 00:26:16,820
Tegenwoordig zijn we geneigd om na te denken
er is een oude aristocratie,

324
00:26:16,820 --> 00:26:18,140
maar het is niet waar.

325
00:26:18,140 --> 00:26:22,580
Ik bedoel, edelmannen en edelvrouwen
die Beethoven steunde,

326
00:26:22,580 --> 00:26:26,380
ze zijn ongeveer van zijn leeftijd.
Ik bedoel, ze zijn begin twintig

327
00:26:26,380 --> 00:26:31,180
en dus verlangen ze naar plezier
in hun paleizen!

328
00:26:31,180 --> 00:26:34,660
En dat hebben ze dus nodig
een personage als Beethoven,

329
00:26:34,660 --> 00:26:39,060
een soort wild kind,
wie is daar de juiste man voor.

330
00:26:46,660 --> 00:26:50,580
Ik denk de muziek van Beethoven
is de essentie

331
00:26:50,580 --> 00:26:55,180
van het revolutionaire denken
wat uiteraard

332
00:26:55,180 --> 00:27:00,260
heel Europa veroverde,
beginnend in Parijs,

333
00:27:00,260 --> 00:27:04,580
uiteraard,
tijdens de grote Franse Revolutie.

334
00:27:04,580 --> 00:27:09,340
Deze opstand was tegen
de heerschappij van de aristocratie

335
00:27:09,340 --> 00:27:14,380
en de heerschappij van de aristocratie
was sterk verbonden met muziek.

336
00:27:14,380 --> 00:27:19,940
Beethoven kreeg veel hulp
van aristocratische beschermheren.

337
00:27:19,940 --> 00:27:26,220
Dat zou je verwachten, als ze geven
ondersteuning, je moet terugkeren

338
00:27:26,220 --> 00:27:31,100
het gebaar door te componeren
iets dat hen verheerlijkt.

339
00:27:36,620 --> 00:27:38,540
Beethoven doet dat niet.

340
00:27:40,580 --> 00:27:43,420
Ik denk dat hij dat niet doet
de beleefdheid hebben,

341
00:27:43,420 --> 00:27:48,180
of hij heeft er geen interesse in
om dat te doen. Hij is vrij.

342
00:27:48,180 --> 00:27:53,060
Hij schrijft zijn eigen muziek,
"Geef mij steun", dat doen ze,

343
00:27:53,060 --> 00:27:54,940
"Ik schrijf wat ik wil."

344
00:27:58,020 --> 00:28:01,460
Dit is een brief die Beethoven schrijft
aan zijn allerbeste vriend

345
00:28:01,460 --> 00:28:02,980
Franz Gerhard Wegeler.

346
00:28:02,980 --> 00:28:07,860
Hij spreekt Wegeler aan als
"liebste beste", wat betekent

347
00:28:07,860 --> 00:28:10,780
"meest geliefde, beste"

348
00:28:10,780 --> 00:28:15,380
en Wegeler is de enige vriend
hij richt zich op deze manier,

349
00:28:15,380 --> 00:28:18,300
dus dit is heel bijzonder voor Wegeler.

350
00:28:18,300 --> 00:28:20,820
In de tijd waarin deze brief
is geschreven,

351
00:28:20,820 --> 00:28:23,820
Wegeler is met Beethoven in Wenen.

352
00:28:23,820 --> 00:28:28,180
En hij schrijft deze brief
omdat hij faalde in vriendschap.

353
00:28:28,180 --> 00:28:31,700
"Liefste Wegeler, beste vrienden,

354
00:28:31,700 --> 00:28:35,260
"In wat een afschuwelijk licht
je hebt mij aan mezelf laten zien.

355
00:28:35,260 --> 00:28:37,540
‘Ik verdien je vriendschap niet.

356
00:28:37,540 --> 00:28:42,580
‘Je bent zo nobel, zo toegeeflijk
en nu, voor het eerst,

357
00:28:42,580 --> 00:28:46,420
‘Ik ben je onwaardig.
Wat schaam ik mij."

358
00:28:46,420 --> 00:28:51,100
Beethoven, misschien heeft hij beledigd
Wegeler en daarna

359
00:28:51,100 --> 00:28:57,100
dat heeft hij van anderen geleerd
was misschien niet de beste reactie!

360
00:28:59,220 --> 00:29:03,140
"O, Wegeler, wijs deze hand niet af
gehouden voor verzoening.

361
00:29:03,140 --> 00:29:07,140
‘Ik kom zelf naar je toe
en mezelf in je armen werpen,

362
00:29:07,140 --> 00:29:10,980
"Ik smeek u om te herstellen
mijn verloren vriend en jij zult geven

363
00:29:10,980 --> 00:29:15,540
"jezelf tegen mij, tegen je boeteling,
aanhankelijke Beethoven."

364
00:29:15,540 --> 00:29:19,100
Dit is dus een heel...bijna
grappige brief

365
00:29:19,100 --> 00:29:24,780
omdat hij zichzelf in het stof gooit
om te zeggen: "Sorry"!

366
00:29:25,820 --> 00:29:30,660
Dit gebeurt heel vaak en
Beethoven weet dit van zichzelf.

367
00:29:30,660 --> 00:29:34,260
En hij moet sorry zeggen
voor veel van zijn vrienden

368
00:29:34,260 --> 00:29:36,220
voor zijn hele leven!

369
00:29:41,500 --> 00:29:44,100
Beethoven is niet de eenzame man.

370
00:29:45,660 --> 00:29:50,500
Hij heeft veel vrienden, maar hij gebruikt
zijn vrienden voor zijn doeleinden.

371
00:29:52,620 --> 00:29:56,300
Dus hij heeft, zou ik zeggen,
drie soorten vrienden.

372
00:29:56,300 --> 00:30:01,420
Hij heeft de jongens van de adel, waar
hij oefent druk uit om geld te krijgen

373
00:30:01,420 --> 00:30:02,940
uit hen.

374
00:30:02,940 --> 00:30:06,660
Hij bewondert ze, net als graaf
Lichnowsky of Lobkowitz,

375
00:30:06,660 --> 00:30:08,700
maar hij gebruikt ze echt.

376
00:30:08,700 --> 00:30:10,940
Dan heeft hij muzikantenvrienden.

377
00:30:10,940 --> 00:30:14,540
Hij nodigt deze muzikanten uit
voor het diner of voor de lunch

378
00:30:14,540 --> 00:30:15,980
om te ontdekken hoe je moet schrijven

379
00:30:15,980 --> 00:30:19,700
voor verschillende instrumenten,
om erachter te komen hoe het met ze gaat.

380
00:30:19,700 --> 00:30:23,020
En dan zijn er nog enkele
mensen ertussen.

381
00:30:23,020 --> 00:30:28,020
Soms vrienden, soms gewoon om
worden gebruikt om voor bepaalde doeleinden te verkrijgen.

382
00:30:29,140 --> 00:30:32,500
Eén van hen is deze man,
Nikolaus Zmeskall.

383
00:30:32,500 --> 00:30:35,420
Hij is een graaf uit de eenvoudige adel

384
00:30:35,420 --> 00:30:37,940
en hij vecht er echt voor

385
00:30:37,940 --> 00:30:42,140
breng evenveel tijd door met Beethoven
mogelijk.

386
00:30:42,140 --> 00:30:45,260
Er is één ding waar Beethoven
geeft een drietal concerten.

387
00:30:45,260 --> 00:30:49,900
Zmeskall zou de rol spelen
cello, en dan vindt Beethoven

388
00:30:49,900 --> 00:30:52,980
een professionele cellist,
en hij schopt hem er gewoon uit.

389
00:30:52,980 --> 00:30:56,340
En ik denk dat dit zo is
dit innerlijke gevoel

390
00:30:56,340 --> 00:31:00,100
van de Grote Meester Beethoven -
dat iedereen om hem heen

391
00:31:00,100 --> 00:31:05,460
moet zijn creatieve werken ondersteunen,
dus hij pakt wat hij pakken kan.

392
00:31:12,500 --> 00:31:18,380
In 1794, als Beethoven 23 is
en denkt dat hij 25 is,

393
00:31:18,380 --> 00:31:21,180
hij schrijft een briefje aan zichzelf.

394
00:31:21,180 --> 00:31:22,540
"Moed.

395
00:31:22,540 --> 00:31:27,580
‘Ondanks alle zwakheden
van mijn lichaam, zal mijn geest regeren.

396
00:31:27,580 --> 00:31:32,580
"Je bent 25. Dit jaar
moet de volledige mens bepalen.

397
00:31:32,580 --> 00:31:34,660
"Niets mag ongedaan blijven."

398
00:31:36,340 --> 00:31:39,140
Hij begrijpt al dat zijn lichaam
verraadt hem -

399
00:31:39,140 --> 00:31:42,740
hij heeft last van zijn darmen
vanaf zijn tienerjaren,

400
00:31:42,740 --> 00:31:45,700
hij heeft last gehad van depressie.

401
00:31:45,700 --> 00:31:50,060
Hij begrijpt ook dat dat zo is
er is sprake van zelfrealisatie

402
00:31:50,060 --> 00:31:54,380
en hij legt hier een gelofte af van
het soort dat veel mensen maken -

403
00:31:54,380 --> 00:31:56,260
"Het zal zo zijn
vanaf nu anders,

404
00:31:56,260 --> 00:31:58,420
"Dit is mijn goede voornemen voor het nieuwe jaar."

405
00:31:58,420 --> 00:32:00,500
Maar als Beethoven schrijft
dit soort dingen,

406
00:32:00,500 --> 00:32:03,380
hij meent ze en handelt ernaar.

407
00:32:10,620 --> 00:32:14,900
1795 is een uiterst cruciaal jaar
voor Beethoven,

408
00:32:14,900 --> 00:32:17,900
zowel als componist
en als muzikant.

409
00:32:25,020 --> 00:32:29,220
In oktober van dit jaar,
Beethoven brengt zijn Opus 1 uit,

410
00:32:29,220 --> 00:32:30,900
zijn drie pianotrio's.

411
00:32:38,820 --> 00:32:41,060
Met Opus 1 is Beethoven:
in wezen,

412
00:32:41,060 --> 00:32:45,620
zijn komst aankondigde
en de voltooiing van zijn studie

413
00:32:45,620 --> 00:32:49,460
en hij drukt zijn stempel
als serieuze componist.

414
00:32:50,940 --> 00:32:54,380
In dit jaar,
hij laat deze drie trio's uitvoeren

415
00:32:54,380 --> 00:32:56,620
in het Lichnowsky-paleis.

416
00:32:56,620 --> 00:33:00,140
Hij krijgt de derde
Trio in C Minor uitgevoerd.

417
00:33:00,140 --> 00:33:03,860
Het innovatieve deel is de weg
hij intensiveert de ontwikkeling.

418
00:33:03,860 --> 00:33:07,300
Hij heeft kleine motieven die hij
ontwikkelt zich op een soort symfonische manier.

419
00:33:07,300 --> 00:33:10,100
Dit werd meestal niet gedaan
met kamermuziek.

420
00:33:10,100 --> 00:33:12,940
Haydn luisterde naar hen
en lijkt te hebben gezegd: ja,

421
00:33:12,940 --> 00:33:15,020
het zijn uitstekende werken
maar ik zou niet hebben gepubliceerd

422
00:33:15,020 --> 00:33:17,300
de derde omdat ik niet denk
dat zal het publiek leuk vinden.

423
00:33:17,300 --> 00:33:20,380
Dit kwam omdat Haydn het voelde
was te intens voor het publiek.

424
00:33:20,380 --> 00:33:22,980
Beethoven is ongelooflijk boos

425
00:33:22,980 --> 00:33:26,300
en hij denkt dat Haydn binnen is
In feite probeert hij zijn carrière te saboteren

426
00:33:26,300 --> 00:33:29,180
omdat Beethoven dit geloofde
was de beste van de drie.

427
00:33:31,820 --> 00:33:35,020
Natuurlijk was C mineur het meest
belangrijke sleutel voor Beethoven

428
00:33:35,020 --> 00:33:36,740
vanaf het begin.

429
00:33:36,740 --> 00:33:41,580
Eén van de meesten zijn
typisch zielige toetsen,

430
00:33:41,580 --> 00:33:45,900
degene die hiervan het meest weerspiegelt
donkere kant van zijn persoonlijkheid.

431
00:33:53,100 --> 00:33:58,420
Beethoven is een hartstochtelijk man
en als hij verliefd wordt,

432
00:33:58,420 --> 00:34:03,500
hij gaat er met hetzelfde achteraan
intensiteit dat hij zijn muziek doet!

433
00:34:17,380 --> 00:34:22,620


434
00:34:22,620 --> 00:34:26,140


435
00:34:26,140 --> 00:34:29,460


436
00:34:29,460 --> 00:34:32,380


437
00:34:32,380 --> 00:34:37,340


438
00:34:37,340 --> 00:34:43,140


439
00:34:43,140 --> 00:34:47,780
Adelaide heeft te maken met een jong
zangeres genaamd Magdalena Willman,

440
00:34:47,780 --> 00:34:49,980
die uit Bonn arriveert.

441
00:34:49,980 --> 00:34:53,500
Ze is mooi, ze heeft talent,
hij valt voor haar

442
00:34:53,500 --> 00:34:59,100
en hij pakt een gedicht op dat was
die destijds Adelaide heette.

443
00:35:01,420 --> 00:35:03,620


444
00:35:03,620 --> 00:35:05,660
Mogelijk heeft hij het voor haar geschreven.

445
00:35:05,660 --> 00:35:07,820
Mogelijk heeft hij het geschreven
als een kwestie van verkering.

446
00:35:09,740 --> 00:35:13,580
En het gaat over een man die verliefd is
met een vrouw genaamd Adelaide.

447
00:35:13,580 --> 00:35:16,740
Hij begint haar naam te zien
overal.

448
00:35:18,220 --> 00:35:21,300
Beethoven gebruikt de naam zelf
op te bouwen tot een soort

449
00:35:21,300 --> 00:35:23,100
extatisch hoogtepunt,

450
00:35:23,100 --> 00:35:24,780
wat is die naam.

451
00:35:24,780 --> 00:35:26,620


452
00:35:26,620 --> 00:35:28,380
PIANOBOUWEN

453
00:35:30,820 --> 00:35:35,540


454
00:35:42,660 --> 00:35:47,540


455
00:35:51,940 --> 00:35:54,620
Twee dingen over Adelaide.

456
00:35:54,620 --> 00:35:57,820
Beethoven schrijft een behoorlijk aantal
van liedjes door de jaren heen,

457
00:35:57,820 --> 00:36:00,340
maar dit was zijn hit.

458
00:36:00,340 --> 00:36:02,660
Dit was degene die echt duurde
weg en, echt,

459
00:36:02,660 --> 00:36:06,100
dat duurde in wezen
voor de rest van zijn leven.

460
00:36:06,100 --> 00:36:09,540
Ten tweede stelde hij voor
aan Magdalena Willmann

461
00:36:09,540 --> 00:36:12,540
omdat hij echt voor haar gevallen was

462
00:36:12,540 --> 00:36:15,580
en jaren later, geloof ik,
haar dochter vroeg haar:

463
00:36:15,580 --> 00:36:17,260
'Waarom ben je niet met hem getrouwd?'

464
00:36:17,260 --> 00:36:20,740
En ze zei: "Omdat hij lelijk was
en half gek."

465
00:36:20,740 --> 00:36:24,300
Dit soort woeste passie
hij brengt verkering is

466
00:36:24,300 --> 00:36:29,100
nog een voorbeeld niet van hem
verbinding met andere mensen,

467
00:36:29,100 --> 00:36:31,380
inclusief vrouwen,
maar van zijn gebrek daaraan.

468
00:36:31,380 --> 00:36:35,060
Hij weet het niet echt
wat zijn effect op mensen is.

469
00:36:35,060 --> 00:36:37,340
Het enige wat hij weet is wat hij voelt.

470
00:36:39,420 --> 00:36:44,420
Ik wil trouwen, oh, één
van deze mooie jonge vrouwen

471
00:36:44,420 --> 00:36:47,100
van muzikale ambitie,

472
00:36:47,100 --> 00:36:51,100
die nobele vrouwen zijn,
wat nooit zal gebeuren.

473
00:36:51,100 --> 00:36:55,540
Er is sprake van een zelfbeeld
bij Beethoven is dat een narcist,

474
00:36:55,540 --> 00:36:58,380
een te opgeblazen idee van jezelf,

475
00:36:58,380 --> 00:37:00,660
en hij heeft er zeker mee te maken gehad
met zoiets

476
00:37:00,660 --> 00:37:02,620
zijn hele leven.

477
00:37:02,620 --> 00:37:07,260
Ik denk dat er veel mee te maken heeft
met dit verslavingsgedoe

478
00:37:07,260 --> 00:37:10,460
en de ambivalente relatie
met zijn vader.

479
00:37:10,460 --> 00:37:12,940
Hij heeft een persoonlijkheid

480
00:37:12,940 --> 00:37:15,980
dat is niet gemakkelijk in de omgang

481
00:37:15,980 --> 00:37:20,020
omdat, op een gegeven moment,
je kunt een gesprek voeren

482
00:37:20,020 --> 00:37:22,580
en de volgende minuut,
hij is woedend over iets

483
00:37:22,580 --> 00:37:26,340
of hij voelt zich beledigd door
iets en hij is woedend.

484
00:37:26,340 --> 00:37:29,020
En dit soort conflicten

485
00:37:30,580 --> 00:37:33,820
aantal reacties,

486
00:37:33,820 --> 00:37:35,700
in korte tijd,

487
00:37:35,700 --> 00:37:39,260
betekent dat het niet verrassend is
dat hij deze moeilijkheid heeft

488
00:37:39,260 --> 00:37:41,500
met zijn collega's en vrienden.

489
00:37:42,580 --> 00:37:45,260
Wij horen het de hele tijd
in zijn muziek.

490
00:37:45,260 --> 00:37:48,180
Het is absoluut rauw.

491
00:37:48,180 --> 00:37:50,420
De muziek,
het antwoordt hem niet terug.

492
00:37:50,420 --> 00:37:52,060
Hij kan het er allemaal in kwijt.

493
00:37:53,460 --> 00:37:56,420
MUZIEK: Strijkkwartet nr. 6 in bes
Major, opus 18 van Ludwig van Beethoven

494
00:37:59,420 --> 00:38:01,780
Helemaal aan het einde
uit de 18e eeuw,

495
00:38:01,780 --> 00:38:04,860
Beethoven schrijft de zesde
Opus 18.

496
00:38:04,860 --> 00:38:07,940
Het is zijn eerste avontuur
bij strijkkwartetten

497
00:38:07,940 --> 00:38:09,900
en van die zes,

498
00:38:09,900 --> 00:38:12,980
deze Malinconia is
het meest bijzondere.

499
00:38:23,140 --> 00:38:26,540
Malinconia is een geweldige beweging
en heel ongebruikelijk,

500
00:38:26,540 --> 00:38:30,500
omdat het dat specifieke heeft
titel, Malinconia - melancholie.

501
00:38:30,500 --> 00:38:32,260
Dat is een instructie
aan de artiesten

502
00:38:32,260 --> 00:38:34,780
van hoe de muziek zou moeten zijn.

503
00:38:34,780 --> 00:38:37,740
Dan, na dit geweldige,

504
00:38:37,740 --> 00:38:39,340
langzame introductie...

505
00:38:43,580 --> 00:38:46,900
AGRESSIEVE SNAREN

506
00:38:46,900 --> 00:38:49,420
..schokkend en dissonant

507
00:38:49,420 --> 00:38:53,780
en er is geen echt idee waar
hij gaat mee met de muziek.

508
00:38:56,340 --> 00:38:59,500
Wij gaan ergens op in
dat is totaal anders.

509
00:38:59,500 --> 00:39:01,620
LICHTE BOUNCY SNAREN

510
00:39:01,620 --> 00:39:03,740
Heel vrolijk, elegant.

511
00:39:06,660 --> 00:39:09,980
Blijkbaar de melancholie
is verbannen,

512
00:39:09,980 --> 00:39:11,860
om nooit meer terug te keren...

513
00:39:13,860 --> 00:39:16,340
..en dan komt het terug.

514
00:39:19,860 --> 00:39:23,340
Het is een herinnering, maar het is veelbetekenend.

515
00:39:23,340 --> 00:39:26,500
Het roept twijfel op.

516
00:39:26,500 --> 00:39:28,740
De malinconia, de melancholie,

517
00:39:28,740 --> 00:39:31,540
wordt wat wij zijn
onthoud uit dit stuk

518
00:39:31,540 --> 00:39:33,900
nadat we de laatste fanfare hebben gehad.

519
00:39:38,300 --> 00:39:40,940
Het is op de een of andere manier bijzonder duidelijk,

520
00:39:40,940 --> 00:39:46,100
dat Beethoven zelf
is een complex mens

521
00:39:46,100 --> 00:39:48,620
wie worstelt
met extreme emoties

522
00:39:48,620 --> 00:39:52,420
en niet noodzakelijk altijd
deze kunnen oplossen

523
00:39:52,420 --> 00:39:55,740
in zijn persoonlijke relaties,
vooral,

524
00:39:55,740 --> 00:39:59,180
en dan durf genoeg te zijn
om dat in de muziek te verwerken.

525
00:40:01,820 --> 00:40:04,260
De manier waarop de muziek van Beethoven werkt

526
00:40:04,260 --> 00:40:08,700
is het articuleert
de menselijke conditie

527
00:40:08,700 --> 00:40:12,100
op manieren die jij niet deed
besef dat het bestond.

528
00:40:25,260 --> 00:40:27,940
"Mijn oren blijven suizen en sissen,
dag en nacht.

529
00:40:31,500 --> 00:40:34,340
"Dat moet ik zeggen
Ik leid een ellendig leven.

530
00:40:34,340 --> 00:40:37,380
‘Twee jaar lang heb ik het vermeden
bijna alle bedrijven,

531
00:40:37,380 --> 00:40:40,620
‘Omdat het voor mij onmogelijk is
om mensen te vertellen dat ik doof ben."

532
00:40:44,340 --> 00:40:46,300
Hier is Ludwig, in de twintig,

533
00:40:46,300 --> 00:40:49,740
als hij iets weet
het gaat serieus mis.

534
00:40:49,740 --> 00:40:52,100
Hij verliest zijn gehoor,

535
00:40:52,100 --> 00:40:55,180
het allerbelangrijkste
dat hij nodig heeft.

536
00:40:55,180 --> 00:40:56,580
Vanaf jaarpunt,

537
00:40:56,580 --> 00:40:59,940
hij heeft zijn leven laten zetten
voor hem door zijn vader.

538
00:40:59,940 --> 00:41:03,260
‘Jij ZULT dat wonderkind zijn.
Jij ZULT zo virtuoos zijn.

539
00:41:03,260 --> 00:41:06,220
"Je zult de grootste muzikant zijn
die ooit geboren is’

540
00:41:06,220 --> 00:41:12,100
zodat hij weet dat hij aan het verliezen is
de kostbaarste gevoeligheid,

541
00:41:12,100 --> 00:41:14,100
zijn gehoor, dit stuurt hem

542
00:41:14,100 --> 00:41:16,420
in een verschrikkelijke staat van wanhoop.

543
00:41:16,420 --> 00:41:18,500
Wat gaat er gebeuren?

544
00:41:18,500 --> 00:41:21,060
Hij kan het aan niemand vertellen.
Hij kan het niet delen.

545
00:41:21,060 --> 00:41:24,140
Hij moet gewoon proberen er mee om te gaan

546
00:41:24,140 --> 00:41:27,940
met de verschrikkelijke realiteit

547
00:41:27,940 --> 00:41:29,820
van het verliezen van zijn gehoor.

548
00:41:29,820 --> 00:41:31,940
DE KETELTROMMEL TRILLT

549
00:41:33,380 --> 00:41:36,700
Je doorloopt inderdaad een proces
waarbij je dat hoort te denken

550
00:41:36,700 --> 00:41:39,940
komt door de oren
en je wilt daar meer door

551
00:41:39,940 --> 00:41:41,860
en daar raak je gefrustreerd van
dat is niet het geval.

552
00:41:43,820 --> 00:41:47,700
Ik vermoed dat dat er misschien wel was
die situatie met Beethoven,

553
00:41:47,700 --> 00:41:49,940
waar hij wanhopig was
en gefrustreerd

554
00:41:49,940 --> 00:41:53,460
en boos op die dingen
kwamen hier niet door.

555
00:41:53,460 --> 00:41:57,420
Mogelijk waren ze vervormd.
Het had pijnlijk en afstandelijk kunnen zijn.

556
00:41:57,420 --> 00:42:01,020
Al die dingen zouden dat kunnen hebben
gebeurde tegelijkertijd,

557
00:42:01,020 --> 00:42:02,980
en daar had hij geen controle over.

558
00:42:05,220 --> 00:42:07,900
Wanneer je begint te verliezen
een bepaald gevoel,

559
00:42:07,900 --> 00:42:11,060
alle andere zintuigen
vlijmscherp worden,

560
00:42:11,060 --> 00:42:13,460
en het kan even duren
dat je dat beseft.

561
00:42:14,860 --> 00:42:17,700
Toen ik mijn gehoor begon te verliezen
vanaf de leeftijd van acht,

562
00:42:17,700 --> 00:42:21,860
Dat moet ik natuurlijk geweest zijn
meer naar mensen kijken

563
00:42:21,860 --> 00:42:25,860
en meer gezichtlezen, maar dat had ik niet
idee dat ik dat ook daadwerkelijk deed.

564
00:42:25,860 --> 00:42:27,860
Het was gewoon iets natuurlijks
gebeuren.

565
00:42:31,260 --> 00:42:35,780
Maar ik geloof niet dat hij dat was
gewoonweg zijn gehoor verliezen,

566
00:42:35,780 --> 00:42:39,180
waar dingen waren
steeds vager worden.

567
00:42:39,180 --> 00:42:42,300
Ik denk dat bepaalde geluiden
bepaalde frequenties

568
00:42:42,300 --> 00:42:44,620
werden steeds minder controleerbaar.

569
00:42:44,620 --> 00:42:46,780
Het hangt ervan af
de akoestiek waarin hij zich bevond.

570
00:42:46,780 --> 00:42:48,940
Het hangt van de piano af
hij zou gespeeld kunnen hebben.

571
00:42:48,940 --> 00:42:51,220
Het hangt af van het muziekstuk,
de dynamiek.

572
00:42:51,220 --> 00:42:55,140
Het hangt ervan af wat hij droeg.
Dat soort dingen.

573
00:42:55,140 --> 00:42:57,980
Gewoon de pure energie
van opletten, weet je,

574
00:42:57,980 --> 00:43:00,140
als je moe bent, hoor je minder.

575
00:43:00,140 --> 00:43:02,020
Weet je, dat doe je.

576
00:43:06,980 --> 00:43:10,540
‘Om je daar een idee van te geven
vreemde doofheid, laat me je vertellen,

577
00:43:10,540 --> 00:43:14,340
"dat ik in het theater naar voren moet leunen
heel dicht bij het orkest

578
00:43:14,340 --> 00:43:16,220
"om de acteur te begrijpen.

579
00:43:21,300 --> 00:43:23,180
‘Als ik een eindje weg ben,

580
00:43:23,180 --> 00:43:26,220
"Ik hoor de hogere noten niet
van de instrumenten en stemmen.

581
00:43:27,620 --> 00:43:30,340
‘Het verbaast mij dat er mensen zijn
die het nog nooit heeft opgemerkt

582
00:43:30,340 --> 00:43:32,300
"in gesprek.

583
00:43:32,300 --> 00:43:35,380
‘Omdat ik vaak afgeleid ben,
ze hebben het daaraan toegeschreven."

584
00:43:53,380 --> 00:43:56,260
Het lijkt er dus op dat de hoge
frequenties die hij hoort

585
00:43:56,260 --> 00:43:59,540
ontbreken en ook
hij vermeldt dat hij niet kan horen

586
00:43:59,540 --> 00:44:02,740
rustige geluiden,
maar als de geluiden luid zijn,

587
00:44:02,740 --> 00:44:05,180
hij vindt het ondraaglijk.

588
00:44:05,180 --> 00:44:08,660
Vanuit het oogpunt van een oorchirurg is
dat naar toe duwt

589
00:44:08,660 --> 00:44:11,460
het soort gehoorverlies dat
hij kan er last van hebben.

590
00:44:11,460 --> 00:44:12,940
Nou ja, dat wil zeggen dat het een probleem is

591
00:44:12,940 --> 00:44:15,140
met de feitelijke receptor van het gehoor,
het slakkenhuis.

592
00:44:15,140 --> 00:44:17,980
Het zit diep in het slaapbeen,
precies in het midden van de schedel

593
00:44:17,980 --> 00:44:20,940
en het is er om het te geven
een zeer beschermde omgeving.

594
00:44:20,940 --> 00:44:22,780
In die situaties

595
00:44:22,780 --> 00:44:25,700
patiënten hebben aanvankelijk de neiging te verliezen
de hoge frequenties

596
00:44:25,700 --> 00:44:27,820
en ze hebben vaak een probleem
het horen van rustige geluiden,

597
00:44:27,820 --> 00:44:30,540
maar vind harde geluiden
zeer onaangenaam.

598
00:44:30,540 --> 00:44:33,940
Dus ik denk dat van Beethoven
waarschijnlijk lijden

599
00:44:33,940 --> 00:44:35,940
door een zintuiglijk gehoorverlies.

600
00:44:35,940 --> 00:44:37,260
Voor Beethoven is dat zijn probleem

601
00:44:37,260 --> 00:44:39,900
waarschijnlijk differentiërend timbre
van verschillende instrumenten,

602
00:44:39,900 --> 00:44:41,820
en, in het bijzonder,
als zijn gehoorverlies,

603
00:44:41,820 --> 00:44:45,020
waarvan wij denken dat het is,
is meer op hoge frequentie,

604
00:44:45,020 --> 00:44:47,620
dan gaat hij verliezen
de topinstrumenten, de piccolo’s,

605
00:44:47,620 --> 00:44:49,580
de fluiten,

606
00:44:49,580 --> 00:44:51,700
de bovenkant van de viool,

607
00:44:51,700 --> 00:44:54,260
met behoud van het lagere
frequenties - en dat gaat

608
00:44:54,260 --> 00:44:56,860
om de algehele perceptie te vervormen
van wat hij hoort.

609
00:44:57,940 --> 00:45:00,340
Dus sociaal, als je dat hebt
ongecorrigeerd,

610
00:45:00,340 --> 00:45:01,900
ernstig of diepgaand verlies,

611
00:45:01,900 --> 00:45:05,060
het is heel moeilijk om mee te doen
bij gesprekken

612
00:45:05,060 --> 00:45:06,940
dus patiënten zouden dat doen
raken doorgaans geïsoleerd.

613
00:45:06,940 --> 00:45:08,540
Ze trekken zich terug uit het gesprek.

614
00:45:08,540 --> 00:45:11,460
Ze zitten, ze doen niet mee.
Ze hebben geen interactie.

615
00:45:23,020 --> 00:45:27,740
Ik heb de muziek van Beethoven gespeeld
mijn hele leven,

616
00:45:27,740 --> 00:45:30,260
en als muzikant

617
00:45:30,260 --> 00:45:33,340
gehoor is behoorlijk belangrijk.

618
00:45:38,420 --> 00:45:44,460
Horen gaat automatisch, maar luisteren
vergt een speciaal talent,

619
00:45:44,460 --> 00:45:49,180
en luisteren is een van de grootste
van de vaardigheden die ons worden aangeleerd

620
00:45:49,180 --> 00:45:50,660
als we muziek leren.

621
00:45:50,660 --> 00:45:57,020
Dus dat Ludwig verliest
dit ene belangrijke element

622
00:45:57,020 --> 00:46:00,140
van zijn zintuigen tijdens
zijn midden twintig

623
00:46:00,140 --> 00:46:04,340
moet het wreedste zijn
vorm van marteling voor elke jonge man.

624
00:46:30,940 --> 00:46:34,980
"O, als ik hiervan vrij was,
Ik zou de wereld moeten omarmen.

625
00:46:36,260 --> 00:46:40,740
‘Mijn jeugd. Ja, dat voel ik
begint nu pas.

626
00:46:40,740 --> 00:46:43,020
"Elke dag,
Ik kom dichter bij het doel

627
00:46:43,020 --> 00:46:45,700
"dat ik kan aanvoelen
maar niet beschrijven.

628
00:46:48,900 --> 00:46:52,020
‘Geef mij slechts een gedeeltelijke vrijlating
van mijn verdrukking, en dat zult u ook doen

629
00:46:52,020 --> 00:46:56,420
‘Zie mij zo vreugdevol als maar mogelijk is
om hier op aarde te zijn.

630
00:46:57,780 --> 00:47:02,500
‘Ik zal het lot bij de keel grijpen,
het zal mij nooit geheel onderwerpen."

631
00:47:11,460 --> 00:47:14,820
Ik bedoel, het is heel soort van
opvallend om aan Beethoven te denken

632
00:47:14,820 --> 00:47:17,980
als dit enorme soort, weet je,

633
00:47:17,980 --> 00:47:21,140
krachtig, ongewassen karakter,
als je wilt.

634
00:47:21,140 --> 00:47:24,300
Maar ik bedoel, hij is gewoon
zoveel meer dan dat.

635
00:47:27,100 --> 00:47:31,020
Die andere kanten van Beethoven,
vooral hoe meer

636
00:47:31,020 --> 00:47:33,700
introspectieve kant van Beethoven,
kan over het hoofd worden gezien.

637
00:47:38,540 --> 00:47:41,700
De Maanlichtsonate is...

638
00:47:41,700 --> 00:47:43,700
Er is niets anders dat er zo uitziet.

639
00:47:43,700 --> 00:47:46,820
Wij denken graag mee
Moonlight Sonate in deze

640
00:47:46,820 --> 00:47:50,060
soort romantische manier, soort van,
natuurlijk het romantische beeld

641
00:47:50,060 --> 00:47:52,300
van maanlicht over het meer
en dat allemaal.

642
00:47:52,300 --> 00:47:54,740
Maar er is eigenlijk niets aan te doen
daarmee.

643
00:47:54,740 --> 00:47:59,580
Het is een van... Zeker de eerste
beweging is een van de bewegingen

644
00:47:59,580 --> 00:48:03,540
dat het nauwst met de dood te maken heeft
in al zijn pianosonates.

645
00:48:09,980 --> 00:48:13,940
Er is iets van afstand
daarover.

646
00:48:13,940 --> 00:48:18,100
Er is iets kleins
verwijderd en onaantastbaar.

647
00:48:20,460 --> 00:48:22,540
Er zit helemaal geen warmte in,
echt.

648
00:48:40,620 --> 00:48:45,300
In 1802 -
Beethoven is op dit moment 31

649
00:48:45,300 --> 00:48:47,540
Beethovens arts adviseert

650
00:48:47,540 --> 00:48:51,780
dat hij wat rustige tijd gaat doorbrengen
in de hoop het land in

651
00:48:51,780 --> 00:48:54,020
om zijn gehoor te laten herstellen.

652
00:48:55,660 --> 00:49:00,380
Hij gaat naar de stad
van Heiligenstadt.

653
00:49:00,380 --> 00:49:03,500
Hij brengt daar enige tijd alleen door

654
00:49:03,500 --> 00:49:07,700
en gedurende die tijd
doet veel zielsonderzoek

655
00:49:07,700 --> 00:49:11,900
en denkt na over het probleem
waarmee hij wordt geconfronteerd.

656
00:49:11,900 --> 00:49:17,020
Hij is met zijn vriend aan het wandelen
Ferdinand Ries, en Ries hoort

657
00:49:17,020 --> 00:49:21,260
een herder die op een fluit speelt,
en Beethoven wordt gedwongen

658
00:49:21,260 --> 00:49:24,660
erkennen
dat hij het niet hoort.

659
00:49:24,660 --> 00:49:28,980
Dus in zekere zin de gevel
valt voor hem neer.

660
00:49:28,980 --> 00:49:31,820
Hij kan niet langer doen alsof,
zelfs voor zijn beste vrienden,

661
00:49:31,820 --> 00:49:33,500
dat hij een normaal gehoor heeft.

662
00:49:35,260 --> 00:49:38,500
Als Beethoven schrijft
het Heiligenstadt-testament,

663
00:49:38,500 --> 00:49:42,780
dat is een brief aan zijn broers,
dit is het moment waarop hij het beseft

664
00:49:42,780 --> 00:49:45,060
dat het niet beter gaat worden.

665
00:49:45,060 --> 00:49:49,780
Het is dus een ruwe documentatie
van verdriet, van tragedie.

666
00:49:51,940 --> 00:49:55,140
"O, jullie mannen die denken of zeggen
dat ik kwaadaardig ben,

667
00:49:55,140 --> 00:49:58,940
‘koppig of misantropisch,
Hoe erg doe je mij onrecht aan?

668
00:50:00,780 --> 00:50:03,820
‘Je kent de geheime kosten niet

669
00:50:03,820 --> 00:50:06,140
‘waardoor ik zo lijk
aan jou.

670
00:50:07,980 --> 00:50:11,020
‘Vergeef me als je mij ziet
zich van jou terugtrekken,

671
00:50:11,020 --> 00:50:13,500
"Met wie ik zo graag zou omgaan.

672
00:50:15,420 --> 00:50:20,660
‘Volledig geïsoleerd kom ik alleen maar binnen
de samenleving als zij daartoe gedwongen wordt.

673
00:50:21,940 --> 00:50:23,820
"Ik moet leven als een balling."

674
00:50:25,260 --> 00:50:28,500
In deze brief staan een aantal zaken
tegelijkertijd.

675
00:50:28,500 --> 00:50:31,300
Het is deels een zelfmoordbriefje.

676
00:50:31,300 --> 00:50:34,540
Het is een verklaring van verzet.

677
00:50:34,540 --> 00:50:38,260
Hij zegt uiteindelijk:
‘Ik kan deze wereld niet verlaten

678
00:50:38,260 --> 00:50:42,300
"zonder dat je het gedaan hebt
wat ik weet dat ik kan doen."

679
00:50:42,300 --> 00:50:46,580
Het is deels een credo,
een artistiek credo.

680
00:50:46,580 --> 00:50:49,380
En ik denk dat, voor een deel,
het is een exorcisme.

681
00:50:49,380 --> 00:50:53,620
Het is een manier om op papier te komen
alles wat hij voelt

682
00:50:53,620 --> 00:50:56,580
op dat moment, zodat hij verder kan.

683
00:50:58,300 --> 00:51:01,140
‘Maar wat een vernedering voor mij
als er iemand naast mij staat

684
00:51:01,140 --> 00:51:04,660
"hoorde een fluit in de verte
en ik hoorde niets.

685
00:51:06,620 --> 00:51:10,260
‘Dergelijke incidenten hebben mij gedreven
bijna tot wanhoop.

686
00:51:10,260 --> 00:51:13,300
‘Nog een beetje daarvan en
Ik zou mijn leven hebben beëindigd.

687
00:51:14,620 --> 00:51:20,020
‘Het leek mij onmogelijk om te vertrekken
de wereld totdat ik geboren was

688
00:51:20,020 --> 00:51:22,260
"Alles wat ik voelde zat in mij."

689
00:51:24,340 --> 00:51:27,380
Zo maakt hij de brief af
aan zijn broers - ik geloof dat het maakt

690
00:51:27,380 --> 00:51:30,020
een duidelijke kopie ervan uit een concept -

691
00:51:30,020 --> 00:51:33,900
en hij verzegelt het, wat lijkt te impliceren

692
00:51:33,900 --> 00:51:36,420
dat hij van plan is het te versturen,
hoewel hij dat niet deed.

693
00:51:36,420 --> 00:51:41,420
En dan doet hij instinctief,
in een stroom van emoties,

694
00:51:41,420 --> 00:51:43,060
hij schrijft aan de buitenkant...

695
00:51:43,060 --> 00:51:45,540
‘Zo neem ik afscheid van je.

696
00:51:47,460 --> 00:51:48,740
‘En inderdaad, helaas.

697
00:51:50,620 --> 00:51:54,420
"Ja, die dierbare hoop,
die ik hier heb meegenomen

698
00:51:54,420 --> 00:51:56,620
‘tenminste tot op zekere hoogte genezen.

699
00:51:57,820 --> 00:51:59,700
‘Dit moet ik nu geheel opgeven.

700
00:52:01,980 --> 00:52:04,300
‘Zoals de bladeren van de herfst vallen
en zijn verdord,

701
00:52:04,300 --> 00:52:07,180
"Dat geldt ook voor mijn hoop
verwoest geweest.

702
00:52:08,340 --> 00:52:11,100
'Bijna zoals ik kwam, vertrek ik.'

703
00:52:13,860 --> 00:52:18,140
Als hij zich daadwerkelijk had schuldig gemaakt
zelfmoord, zoals hij suggereert

704
00:52:18,140 --> 00:52:21,980
hij overwoog: dit zou gebeuren
als afscheidsbrief worden beschouwd.

705
00:52:21,980 --> 00:52:28,380
Maar hoe diep de wanhoop ook lijkt
in dit document staan,

706
00:52:28,380 --> 00:52:32,300
het duwde hem niet over de rand.

707
00:52:32,300 --> 00:52:35,420
Ik denk dat ik het opschrijf

708
00:52:35,420 --> 00:52:38,060
misschien heeft hij hem zelfs geholpen
om dat niet te doen.

709
00:52:41,140 --> 00:52:42,820
‘O, Voorzienigheid.

710
00:52:42,820 --> 00:52:46,300
‘Geef mij eindelijk toestemming
maar een dag van pure vreugde.

711
00:52:47,660 --> 00:52:51,060
‘Het is zo lang geleden dat er echte vreugde was
echode in mijn hart.

712
00:52:52,500 --> 00:52:55,740
"Nooit? Nee.

713
00:52:55,740 --> 00:52:57,380
"Dat zou te moeilijk zijn."

714
00:52:59,300 --> 00:53:02,860
Het Heiligenstadt-testament is
eigenlijk een moment van grote helderheid.

715
00:53:04,220 --> 00:53:06,300
Hij ziet de toekomst.

716
00:53:06,300 --> 00:53:08,420
Het kwartje is gevallen.

717
00:53:08,420 --> 00:53:13,100
Hij weet wat er gaat gebeuren
op een bepaalde manier...op veel manieren,

718
00:53:13,100 --> 00:53:17,260
en hij weet dat hij gaat
proberen zijn kunst te behouden

719
00:53:17,260 --> 00:53:20,900
onder buitengewone omstandigheden.
Hij wordt doof,

720
00:53:20,900 --> 00:53:23,380
en hij weet het nog niet
hoe hij dat gaat doen

721
00:53:23,380 --> 00:53:26,620
als hij doof is, maar hij weet het
dat hij het gaat proberen.

722
00:53:26,620 --> 00:53:28,180
Hij weet dat hij ongelukkig zal zijn.

723
00:53:28,180 --> 00:53:32,260
Hij ziet wat er gaat komen
en hij accepteert het.

724
00:53:33,900 --> 00:53:34,940
Ehm...

725
00:53:36,340 --> 00:53:40,620
Beethoven had ongeveer evenveel moed

726
00:53:40,620 --> 00:53:42,500
zoals een mens dat kan hebben.

727
00:53:44,980 --> 00:53:47,100
Voor mij,
Er zijn twee verbazingwekkende dingen

728
00:53:47,100 --> 00:53:51,260
over het Heiligenstadt-testament
die vaak over het hoofd worden gezien.

729
00:53:51,260 --> 00:53:56,140
Eén daarvan is Beethoven
verzendt dit niet,

730
00:53:56,140 --> 00:53:59,580
maar in plaats daarvan bewaart hij het voor
de rest van zijn leven zorgvuldig.

731
00:53:59,580 --> 00:54:02,980
Het wordt bij zijn overlijden in zijn bureau gevonden.

732
00:54:02,980 --> 00:54:08,500
Het tweede zeer verbazingwekkende feit
Hierover gaat het erom dat, terwijl je dat misschien wel zou kunnen doen

733
00:54:08,500 --> 00:54:13,060
denk dat de Heiligenstadt
testament is dit zeer depressief

734
00:54:13,060 --> 00:54:18,340
document dat een signaal zou kunnen zijn
dat Beethoven zal blijven

735
00:54:18,340 --> 00:54:20,620
al geruime tijd depressief,

736
00:54:20,620 --> 00:54:24,220
Sterker nog, Beethoven komt terug
naar Wenen,

737
00:54:24,220 --> 00:54:26,340
hij gaat meteen weer aan het werk,

738
00:54:26,340 --> 00:54:32,020
en hij schrijft enkele van de meesten
verbazingwekkende meesterwerken

739
00:54:32,020 --> 00:54:33,860
dat hij tot nu toe heeft geschreven.

740
00:54:36,900 --> 00:54:40,580
"Ik ben niet tevreden met wat
Ik heb tot nu toe gecomponeerd.

741
00:54:40,580 --> 00:54:44,500
‘Vanaf nu ben ik van plan om aan boord te gaan
op een nieuw pad.”

742
00:54:50,460 --> 00:54:54,860
En dit nieuwe element,
de nieuwe stijl van Beethoven,

743
00:54:54,860 --> 00:54:58,340
is niet noodzakelijkerwijs mooi.

744
00:54:58,340 --> 00:55:00,460
Het is soms agressief.

745
00:55:07,580 --> 00:55:12,420
In de Derde symfonie wel
een passage waar het ritme naartoe gaat

746
00:55:12,420 --> 00:55:14,180
tegen de reguliere beat.

747
00:55:18,980 --> 00:55:23,340
Ik hoorde verhalen wat eigenlijk
gebeurde tijdens de eerste voorstelling,

748
00:55:23,340 --> 00:55:27,780
dat mensen dit speelden...
Bootst ritme na

749
00:55:36,620 --> 00:55:40,380
Dit ritme tegen de maat
en het orkest raakte in de war

750
00:55:40,380 --> 00:55:42,340
en ze moesten beginnen
helemaal opnieuw.

751
00:55:50,820 --> 00:55:54,620
Dit is duidelijk
omdat het zo modern was

752
00:55:54,620 --> 00:55:59,860
en Beethoven komt altijd
met iets nieuws.

753
00:55:59,860 --> 00:56:03,380
Hij is een vernieuwer, een echte vernieuwer.

754
00:56:03,380 --> 00:56:08,020
en het interesseert hem niet meer
in de bon jicht,

755
00:56:08,020 --> 00:56:10,700
zoals ze zeiden - de goede smaak,

756
00:56:10,700 --> 00:56:13,700
maar onze gevoelens. De menselijke ziel.

757
00:56:17,460 --> 00:56:24,740
En ik denk dat de doofheid hem heeft geholpen
om zichzelf te vinden,

758
00:56:24,740 --> 00:56:29,420
Dat was natuurlijk een zeer
nieuw idee om de innerlijke stem te vinden.

759
00:56:43,140 --> 00:56:47,580
En wanneer je waarneemt,
echt begrijpen

760
00:56:47,580 --> 00:56:52,140
wat er in je zit
op deze uitvergrote manier

761
00:56:52,140 --> 00:56:57,060
dan ontstaat muziek, bereikt...

762
00:56:57,060 --> 00:57:03,220
Zoals we weten, bij Beethoven
muziek... heeft zo'n groot hart

763
00:57:03,220 --> 00:57:07,100
dat het groot genoeg is
de hele wereld te omarmen.

764
00:57:16,140 --> 00:57:22,580
Beethoven is de reus
die de nieuwe wereld heeft geschapen.

765
00:57:22,580 --> 00:57:26,340
Iedereen na Beethoven
kopieert Beethoven.

766
00:57:26,340 --> 00:57:30,380
Iedereen - Liszt, Mahler,

767
00:57:30,380 --> 00:57:32,820
Schönberg - iedereen.

768
00:57:34,020 --> 00:57:36,500
Muziek is veranderd.

769
00:57:36,500 --> 00:57:41,980
Er is muziek vóór Beethoven
en er is muziek na Beethoven,

770
00:57:41,980 --> 00:57:47,420
en muziek naar Beethoven
is een leger van muzikanten

771
00:57:47,420 --> 00:57:50,580
zijn richting volgen.

772
00:58:01,220 --> 00:58:02,860
Hij is 38 jaar oud.

773
00:58:02,860 --> 00:58:06,340
Wordt het niet eens tijd dat hij gaat trouwen?
Daarom zoekt hij een vrouw.

774
00:58:06,340 --> 00:58:08,420
Beethoven wordt altijd verliefd

775
00:58:08,420 --> 00:58:12,820
met hetzelfde type vrouw
- mooi, jong,

776
00:58:12,820 --> 00:58:16,260
aristocratisch
en met liefde voor muziek.

777
00:58:17,900 --> 00:58:23,460
Ze kon het zich helemaal niet voorstellen
trouwen met deze componist.

778
00:58:23,460 --> 00:58:26,220
Sommigen hebben voorgesteld dat hij gaat
na vrouwen

779
00:58:26,220 --> 00:58:31,300
hij weet dat ze niet beschikbaar zijn omdat
hij beschermt zichzelf en zijn kunst,

780
00:58:31,300 --> 00:58:32,860
en dat geloof ik niet.

781
00:58:32,860 --> 00:58:37,020
Ik denk dat hij gewoon nooit
snapte de boodschap helemaal.

782
00:59:17,040 --> 00:59:19,720
ZE SPEELT BONT ELISE

783
00:59:23,560 --> 00:59:25,800
We kennen allemaal het deuntje van Fur Elise.

784
00:59:25,800 --> 00:59:28,280


785
00:59:28,280 --> 00:59:31,320
Een van de melodieën die waarschijnlijk is
de meest populaire

786
00:59:31,320 --> 00:59:34,560
van de melodieën van Beethoven ooit
voor ons vandaag

787
00:59:34,560 --> 00:59:39,600
is door hem geschreven voor een vrouw
vriend als een persoonlijk teken van liefde.

788
00:59:40,040 --> 00:59:42,560
Hij is 38 jaar oud...

789
00:59:42,560 --> 00:59:46,000
'Wordt het niet eens tijd dat hij gaat trouwen?'
Daarom zoekt hij een vrouw.

790
00:59:47,040 --> 00:59:49,600
Hij vroeg het aan een vriend
probeer een vrouw voor hem te vinden.

791
00:59:50,640 --> 00:59:54,720
Therese Malfatti
is een van deze vrouwen

792
00:59:54,720 --> 00:59:57,960
blijkbaar Ludwig typisch
wordt verliefd op.

793
00:59:58,960 --> 01:00:00,800
Hij is haar pianoleraar.

794
01:00:00,800 --> 01:00:04,800
Hij voelt zich op zijn gemak in haar familie,
dat is een adellijke familie.

795
01:00:04,800 --> 01:00:08,040
Hij vroeg om wat nieuwe kleren,
hij vroeg om een spiegel om te controleren,

796
01:00:08,040 --> 01:00:09,760
hij wil nieuwe overhemden, nieuwe stropdassen,

797
01:00:09,760 --> 01:00:12,120
dus hij wil slimmer worden
zijn uiterlijk.

798
01:00:12,120 --> 01:00:15,560
In 1810, eigenlijk
wilde met haar trouwen

799
01:00:15,560 --> 01:00:18,200
en toen hij werd afgewezen
en dat hoorde hij,

800
01:00:18,200 --> 01:00:20,040
hij was echt kapot.

801
01:00:22,800 --> 01:00:25,920
Jouw nieuws heeft mij opnieuw onder de indruk gebracht
van de hoogten

802
01:00:25,920 --> 01:00:29,360
van de meest sublieme extase
naar beneden in de diepte.

803
01:00:29,360 --> 01:00:32,040
Ben ik dan niets meer
dan een muziekmaker

804
01:00:32,040 --> 01:00:33,880
voor jezelf en de anderen?

805
01:00:36,320 --> 01:00:40,600
Beethoven zoekt de liefde voorbij
en meer bij niet-beschikbare vrouwen

806
01:00:40,600 --> 01:00:43,080
en sommigen hebben voorgesteld
dat, onbewust,

807
01:00:43,080 --> 01:00:46,760
hij gaat achter vrouwen aan
hij weet dat ze niet beschikbaar zijn

808
01:00:46,760 --> 01:00:51,000
omdat hij zichzelf beschermt
en zijn kunst, enzovoort, enzovoort.

809
01:00:51,000 --> 01:00:52,800
Ik geloof dat niet.

810
01:00:52,800 --> 01:00:57,080
Ik denk dat hij gewoon nooit
snapte de boodschap helemaal.

811
01:01:02,320 --> 01:01:06,200
Het dagelijkse leven van Beethoven
het dagelijks leven was zo, soort van,

812
01:01:06,200 --> 01:01:09,880
hectisch en disfunctioneel
op veel manieren,

813
01:01:09,880 --> 01:01:13,240
hij kon creëren

814
01:01:13,240 --> 01:01:16,640
het leven dat hij wilde in zijn muziek...

815
01:01:17,640 --> 01:01:22,480
..omdat het liefde, passie,
tranen, omhelzingen -

816
01:01:22,480 --> 01:01:24,720
alles is aanwezig.

817
01:01:24,720 --> 01:01:28,080
Ik bedank al die vrouwen
die hem heeft afgewezen

818
01:01:28,080 --> 01:01:31,760
omdat hij al die passie erin stopte
in de muziek.

819
01:01:34,080 --> 01:01:37,560
In een van zijn zeldzame flitsen
van zelfinzicht,

820
01:01:37,560 --> 01:01:40,320
Beethoven schrijft naar een uitgever
op een gegeven moment,

821
01:01:40,320 --> 01:01:44,840
"Alles wat ik doe buiten muziek
is slecht gedaan en dom."

822
01:01:44,840 --> 01:01:47,800
MUZIEK: Bont Elise
door Beethoven

823
01:02:26,280 --> 01:02:30,240
juni 1803,
Beethoven is 32 jaar oud.

824
01:02:31,560 --> 01:02:34,320
De hitte en het stof
waren ellendig in Wenen,

825
01:02:34,320 --> 01:02:37,120
dus hij ging altijd ergens heen
in de zomer.

826
01:02:39,000 --> 01:02:41,000
Hij komt aan in Oberdobling,

827
01:02:41,000 --> 01:02:43,600
het is gewoon de heuvel op
van Heiligenstadt,

828
01:02:43,600 --> 01:02:46,920
waar hij de herfst ervoor had gedaan
schreef de roep van het kruis,

829
01:02:46,920 --> 01:02:49,160
die wij noemen
het Heiligenstadttestament.

830
01:02:49,160 --> 01:02:53,400
Het is ook een soort zelfmoordbriefje
waarin hij...

831
01:02:54,480 --> 01:02:56,920
.. eigenlijk gezien
voor het eerst duidelijk

832
01:02:56,920 --> 01:02:58,760
hoe zijn leven zou zijn,

833
01:02:58,760 --> 01:03:01,760
beide in termen van wat
hij probeerde te bereiken

834
01:03:01,760 --> 01:03:04,120
en wat hij ging doen
mee te kampen hebben.

835
01:03:05,160 --> 01:03:07,200
Zijn gehoor zou steeds slechter worden.

836
01:03:07,200 --> 01:03:12,000
Zijn gezondheid, die erbij betrokken was
pijnlijke spijsverteringsproblemen,

837
01:03:12,000 --> 01:03:14,240
dat gaat niet beter worden.

838
01:03:15,560 --> 01:03:20,160
Op een gegeven moment wordt hij uitdagend
en zegt,

839
01:03:20,160 --> 01:03:23,320
‘Ik kan me niet voorstellen dat ik zelfmoord zou plegen

840
01:03:23,320 --> 01:03:27,160
"terwijl ik het nog niet gedaan heb
wat ik weet dat ik nog kan doen."

841
01:03:28,200 --> 01:03:32,200
En in juni 1803,
hij schrijft de Eroica-symfonie.

842
01:03:32,200 --> 01:03:35,160
MUZIEK: Symfonie nr. 3, Eroica
door Beethoven

843
01:03:37,520 --> 01:03:41,400
Hij schrijft het opmerkelijk snel.
Hij schreef het in ongeveer drie maanden.

844
01:03:42,480 --> 01:03:45,280
Maar nu werd er niet gebeld
de Eroica nog niet.

845
01:03:45,280 --> 01:03:49,080
Toen hij het bedacht, was het heel erg
belangrijk genaamd Bonaparte.

846
01:03:49,080 --> 01:03:51,680
Het was specifiek een stuk
over Napoleon,

847
01:03:51,680 --> 01:03:56,440
de beroemdste, belangrijkste persoon
in de wereld op dat moment.

848
01:03:56,440 --> 01:03:59,440
MUZIEK: Symfonie nr. 3, Eroica
door Beethoven

849
01:04:17,600 --> 01:04:22,040
Na de Franse Revolutie van 1789
er was een schrikbewind,

850
01:04:22,040 --> 01:04:25,720
en het was niet duidelijk wat er aan de hand was
in Frankrijk zou gebeuren, maar in Napoleon

851
01:04:25,720 --> 01:04:29,400
kreeg uiteindelijk bekendheid met
een reeks overwinningen in veldslagen.

852
01:04:29,400 --> 01:04:33,040
Het idee is om Europa te bevrijden
van alle slechte regimes

853
01:04:33,040 --> 01:04:36,040
die gezien werden
rond die tijd.

854
01:04:36,040 --> 01:04:39,040
Hij ziet Napoleon
als het bevrijden van Europa

855
01:04:39,040 --> 01:04:41,680
en een gevoel van vooruitgang teweegbrengen

856
01:04:41,680 --> 01:04:44,520
en dus Beethoven misschien,
ziet zichzelf

857
01:04:44,520 --> 01:04:48,280
als een soort muzikaal equivalent,
muziek proberen te bevrijden

858
01:04:48,280 --> 01:04:52,880
van ouderwetse stijlen
en ga vooruit.

859
01:04:59,760 --> 01:05:03,560
Waar Beethoven mee te maken heeft
met Napoleon zo veel

860
01:05:03,560 --> 01:05:06,560
is de selfmade man,
de selfmade held,

861
01:05:06,560 --> 01:05:10,560
de persoon die zichzelf het meeste heeft gemaakt
belangrijk persoon in de wereld

862
01:05:10,560 --> 01:05:13,520
door zichzelf op te trekken
door zijn eigen bootstraps.

863
01:05:13,520 --> 01:05:15,600
Voor Beethoven zeker

864
01:05:15,600 --> 01:05:19,880
als een persoon die van kleins af aan kwam
stad en een alcoholische vader,

865
01:05:19,880 --> 01:05:24,520
dit is wat men kan bereiken
wanneer iemand vrij is.

866
01:05:24,520 --> 01:05:28,280
Dit is wat vrijheid doet
wanneer je je kunt ontwikkelen

867
01:05:28,280 --> 01:05:33,040
waarvoor je geboren bent, wat
capaciteiten waarvoor je geboren bent.

868
01:05:33,040 --> 01:05:36,760
Dat dacht Beethoven
in termen van Napoleon

869
01:05:36,760 --> 01:05:39,840
en dat is zeker wat hij dacht
in termen van hemzelf.

870
01:05:39,840 --> 01:05:44,040
En ik denk dat die conceptie is:
op een of andere manier,

871
01:05:44,040 --> 01:05:45,760
overal in zijn muziek

872
01:05:45,760 --> 01:05:48,800
en het is allemaal voorbij
de rest van zijn leven, eigenlijk,

873
01:05:48,800 --> 01:05:52,080
en daarom is zijn muziek,
werd destijds overwogen

874
01:05:52,080 --> 01:05:55,720
een soort openbaring zijn
van de democratie onder de mensen.

875
01:05:56,880 --> 01:05:59,440
MUZIEK: Symfonie nr. 3, Eroica
door Beethoven

876
01:06:09,320 --> 01:06:12,520
We zijn in de privéwoonkamer
van graaf Lobkowitz

877
01:06:12,520 --> 01:06:15,920
en Lobkowitz is er één van
de grote beschermheren van Beethoven.

878
01:06:16,920 --> 01:06:19,080
We kunnen ons voorstellen dat de deuren opengaan

879
01:06:19,080 --> 01:06:23,280
en er komt een oude edelman binnen
met de gezinnen.

880
01:06:23,280 --> 01:06:26,480
Ze hebben gehoord dat er een nieuwe is
symfonie die is geschreven

881
01:06:26,480 --> 01:06:29,600
van de beroemde Beethoven,
dus Beethoven is hier,

882
01:06:29,600 --> 01:06:31,320
hij dirigeert de symfonie,

883
01:06:31,320 --> 01:06:34,600
en je hoort wat geluiden
die nog nooit eerder zijn gehoord.

884
01:06:55,040 --> 01:06:57,760
De Eroica is een nieuw soort
van een symfonie.

885
01:06:57,760 --> 01:07:01,480
We hebben de Eroica hier opgenomen
en, als je hier zit

886
01:07:01,480 --> 01:07:05,080
als een van de 100 toehoorders hier,

887
01:07:05,080 --> 01:07:08,280
je voelt dat de muziek je aanvalt
jouw lichaam.

888
01:07:08,280 --> 01:07:10,760
Je voelt het gewoon onder je huid.

889
01:07:15,040 --> 01:07:18,000
We moeten aan de zalen denken
en de akoestiek

890
01:07:18,000 --> 01:07:19,920
waar deze muziek werd gemaakt.

891
01:07:19,920 --> 01:07:23,040
De kamers waren ongeveer
100 vierkante meter,

892
01:07:23,040 --> 01:07:29,160
dus als je de 38 muzikanten daar plaatst
en speel de Eroica,

893
01:07:29,160 --> 01:07:32,000
het is heel luide muziek.

894
01:07:32,000 --> 01:07:34,080
Het is alsof...

895
01:07:34,080 --> 01:07:36,920
Het is vergelijkbaar met wanneer
we gaan naar een rockconcert.

896
01:07:36,920 --> 01:07:39,400
Je lichaam wordt bewogen door het geluid.

897
01:07:54,800 --> 01:07:59,520
Als je dat wilde hebben
dezelfde klankuitdrukking in bijvoorbeeld

898
01:07:59,520 --> 01:08:02,560
een moderne concertzaal
zoals de Berliner Philharmoniker,

899
01:08:02,560 --> 01:08:05,440
je zou meer nodig hebben dan
1.000 muzikanten

900
01:08:05,440 --> 01:08:07,680
om dezelfde indruk te krijgen.

901
01:08:08,800 --> 01:08:13,000
Mensen zijn gewoon totaal gestoord
door het feit

902
01:08:13,000 --> 01:08:15,240
hoe luid deze muziek is.

903
01:08:20,800 --> 01:08:22,760
Hoe de muziek niet zou eindigen,

904
01:08:22,760 --> 01:08:28,040
maar ook hoe hard de aanvallen zijn,
hoe dissonant de muziek is.

905
01:08:28,040 --> 01:08:32,560
Een van de aristocraten was dat
luisterend naar dit eerste optreden,

906
01:08:32,560 --> 01:08:35,760
hij zei: "Een Haydn-symfonie
zou inmiddels voorbij zijn."

907
01:08:35,760 --> 01:08:38,960
Ik bedoel, het ging gewoon door
voor altijd voor hen.

908
01:08:40,040 --> 01:08:45,080
Als ik een symfonie van een uur schreef,
het zou kort genoeg gevonden worden.

909
01:08:45,080 --> 01:08:48,920
Als je denkt dat je mij pijn kunt doen,
je vergist je heel erg.

910
01:08:49,960 --> 01:08:54,320
Ze waren gefascineerd door de extremen
en door de bizarheid van zijn muziek.

911
01:08:54,320 --> 01:08:57,440
Dat is een woord dat ze veel gebruikten.
"Het is bizar wat hij doet."

912
01:08:57,440 --> 01:08:59,160
En ze zijn er dol op.

913
01:09:11,040 --> 01:09:13,040
APPLAUS

914
01:09:13,040 --> 01:09:17,080
De student Ries, toen hij nog was
een uitgever schrijven om het te introduceren,

915
01:09:17,080 --> 01:09:20,480
zei eenvoudigweg: ‘Ik geloof
wanneer dit werk in première gaat,

916
01:09:20,480 --> 01:09:22,720
"hemel en aarde zullen beven."

917
01:09:24,320 --> 01:09:27,680
Nu, dat soort dingen zei je niet
over een Haydn-symfonie.

918
01:09:28,720 --> 01:09:31,040
Of zelfs een symfonie van Mozart.

919
01:09:31,040 --> 01:09:34,400
Je zei niet hemel en aarde
gingen trillen.

920
01:09:34,400 --> 01:09:37,440
MUZIEK: Symfonie nr. 3, Eroica
door Beethoven

921
01:09:46,320 --> 01:09:48,880
Napoleon heeft het zojuist uitgeroepen
zichzelf keizer.

922
01:09:49,920 --> 01:09:52,800
Hij had Napoleon als bevrijdend gezien
Europa van tirannie

923
01:09:52,800 --> 01:09:55,760
en nu wordt hij dat
zelf een tiran,

924
01:09:55,760 --> 01:09:58,520
en dus Beethoven
is absoluut woedend.

925
01:09:59,560 --> 01:10:03,560
Dus ook hij is niets meer
dan een gewone man.

926
01:10:05,280 --> 01:10:08,720
Nu zal hij ook vertrappen
alle mensenrechten onder de voeten

927
01:10:08,720 --> 01:10:11,560
en alleen maar toegeven aan zijn eigen ambitie.

928
01:10:12,800 --> 01:10:17,000
Hij zal zichzelf erboven plaatsen
alle anderen en word een tiran.

929
01:10:20,040 --> 01:10:23,800
Volgens Ferdinand Ries,
Beethoven pakt de voorpagina

930
01:10:23,800 --> 01:10:26,040
van zijn symfonie,
de handtekeningscore,

931
01:10:26,040 --> 01:10:28,400
scheurt het doormidden
van boven naar beneden.

932
01:10:28,400 --> 01:10:30,280
Er was een manuscriptkopie,

933
01:10:30,280 --> 01:10:33,080
wat Beethoven op het punt stond te doen
gebruiken voor een optreden,

934
01:10:33,080 --> 01:10:35,960
en er staat: "Grote symfonie
getiteld Bonaparte",

935
01:10:35,960 --> 01:10:40,560
en Beethoven scoort
de naam Napoleon zo zwaar

936
01:10:40,560 --> 01:10:43,040
dat er eigenlijk is
een gaatje in het papier.

937
01:10:43,040 --> 01:10:46,000
Elke vorm van tirannie,
Beethoven is daar fel tegen.

938
01:10:47,720 --> 01:10:52,080
Beethoven moet rouwen
alle idolen,

939
01:10:52,080 --> 01:10:57,040
alle helden die dat zijn
hij had zich op een voetstuk geplaatst.

940
01:10:57,040 --> 01:11:00,080
Maar het zijn natuurlijk ook maar mensen.

941
01:11:00,080 --> 01:11:06,040
Weet je, Beethoven begint dat te doen
zoek naar de spirituele held,

942
01:11:06,040 --> 01:11:09,800
Ik denk, en misschien is het de held
dat is binnen.

943
01:11:09,800 --> 01:11:12,760
MUZIEK: Sonate nr. 23, Appassionata
door Beethoven

944
01:11:17,560 --> 01:11:20,720
Dat is de mythe van Beethoven
hij was niet meer onderdanig

945
01:11:20,720 --> 01:11:22,560
en hij was te onafhankelijk,

946
01:11:22,560 --> 01:11:25,320
had geen beschermheren nodig
en al dat soort dingen,

947
01:11:25,320 --> 01:11:28,120
maar in feite hangt hij ervan af
heel erg op hen.

948
01:11:29,080 --> 01:11:31,040
Beethoven is een freelancer.

949
01:11:31,040 --> 01:11:33,480
Dat betekent dat hij samen moet werken
een levend

950
01:11:33,480 --> 01:11:36,520
van componeren en optreden

951
01:11:36,520 --> 01:11:39,320
en onderwijs en beschermheren,

952
01:11:39,320 --> 01:11:42,240
en een van die beschermheren
is Lichnowsky,

953
01:11:42,240 --> 01:11:46,760
die hem echt heel genereus geeft
jaarlijkse toelage van 600 florijnen.

954
01:11:52,120 --> 01:11:57,120
En dat is geweldig, tot Beethoven
is op bezoek in het land

955
01:11:57,120 --> 01:12:01,280
in het paleis van Lichnowsky, en daar
zijn er enkele Franse officieren op bezoek,

956
01:12:01,280 --> 01:12:04,040
die Wenen bezetten
destijds,

957
01:12:04,040 --> 01:12:06,600
het zijn de soldaten van Napoleon,

958
01:12:06,600 --> 01:12:09,400
en Lichnowsky zegt:
"Ik wil dat je voor ze speelt",

959
01:12:09,400 --> 01:12:13,040
en Beethoven zegt: "Dat wil ik niet
spelen voor de vijanden van ons land."

960
01:12:13,040 --> 01:12:16,520
Dus Beethoven vlucht het paleis
na hun betoog,

961
01:12:16,520 --> 01:12:19,720
het manuscript dragen
van de Appassionata,

962
01:12:19,720 --> 01:12:23,360
die nat en besmeurd werd
in de regenbui.

963
01:12:23,360 --> 01:12:26,000
Hij komt thuis,
hij heeft een buste van Lichnowsky,

964
01:12:26,000 --> 01:12:28,080
hij slaat het op de grond,

965
01:12:28,080 --> 01:12:31,080
en dat is het einde
van Lichnowsky's stipendium,

966
01:12:31,080 --> 01:12:33,560
dat was ongeveer een derde
van zijn inkomen,

967
01:12:33,560 --> 01:12:38,040
en dat is wat Beethoven
was toen in staat

968
01:12:38,040 --> 01:12:42,160
maar dat heeft hij nooit meer gedaan
met een beschermheer.

969
01:12:46,520 --> 01:12:49,120
De legende zegt dat,
na deze aflevering,

970
01:12:49,120 --> 01:12:51,520
Beethoven gaat naar Lichnowsky
en zegt...

971
01:12:51,520 --> 01:12:56,200
Prins, wat ben je,
jij bent van geboorte.

972
01:12:56,200 --> 01:13:00,000
Wat ik ben, heb ik zelf gemaakt.

973
01:13:01,320 --> 01:13:04,520
Het zullen er vele duizenden zijn
van prinsen,

974
01:13:04,520 --> 01:13:07,040
er is maar één Beethoven.

975
01:13:09,280 --> 01:13:12,800
Heeft hij dat werkelijk gezegd?
Wij weten het niet echt.

976
01:13:12,800 --> 01:13:16,320
Had hij dat kunnen zeggen?
Ja, absoluut.

977
01:13:16,320 --> 01:13:18,520
En natuurlijk had hij gelijk.

978
01:13:19,600 --> 01:13:21,680
rommelend geluid

979
01:13:31,520 --> 01:13:34,320
Sommige van deze dingen
waar we nu aan denken

980
01:13:34,320 --> 01:13:37,040
als slechts een deel van die van Beethoven
persoonlijkheid,

981
01:13:37,040 --> 01:13:40,560
de dingen die hem moeilijk maken
om op persoonlijk vlak mee om te gaan,

982
01:13:40,560 --> 01:13:44,240
zijn echt producten
van zijn gehoorverlies.

983
01:13:44,240 --> 01:13:47,720
Het aanbreken van Beethoven
dat hij niet meer was

984
01:13:47,720 --> 01:13:49,800
zal het kunnen verbergen

985
01:13:49,800 --> 01:13:52,640
was een hartverscheurende ervaring
voor hem.

986
01:13:52,640 --> 01:13:55,800
Dit is een brief
dat Stephan von Breuning,

987
01:13:55,800 --> 01:13:58,320
die bij Beethoven had gewoond
destijds,

988
01:13:58,320 --> 01:14:00,800
schreef in 1804 aan Franz Wegeler:

989
01:14:00,800 --> 01:14:04,960
die Beethoven niet had gezien
over misschien een half dozijn jaar.

990
01:14:04,960 --> 01:14:07,360
"Je zou het niet geloven,
Beste Wegeler,

991
01:14:07,360 --> 01:14:11,040
"Wat een onbeschrijfelijk en,
Ik zou zeggen: een werkelijk vreselijke impact

992
01:14:11,040 --> 01:14:13,520
"het verlies van zijn gehoor
op hem heeft gehad.

993
01:14:13,520 --> 01:14:15,760
‘Stel je het gevoel voor
van ongelukkig zijn

994
01:14:15,760 --> 01:14:18,560
"en met zo'n heftig karakter
als de zijne.

995
01:14:18,560 --> 01:14:23,040
"Voeg daarbij zijn verlegenheid, wantrouwen,
vaak van zijn beste vrienden,

996
01:14:23,040 --> 01:14:25,440
"en algemene besluiteloosheid."

997
01:14:29,280 --> 01:14:31,280
BASSDRUM REVERBEREERT

998
01:14:32,320 --> 01:14:36,400
In mijn situatie merk ik dat ik geld uitgeef
veel tijd voor mezelf

999
01:14:36,400 --> 01:14:42,040
omdat ik dingen moet opruimen,
Ik moet gewoon naar mezelf luisteren,

1000
01:14:42,040 --> 01:14:45,080
omdat je gebombardeerd kunt worden
met andere dingen

1001
01:14:45,080 --> 01:14:49,440
die van invloed zijn op andere dingen die u doet
doen - en dus uw humeur.

1002
01:14:49,440 --> 01:14:51,480
BASSDRUM REVERBEREERT

1003
01:14:53,080 --> 01:14:56,760
Je raakt dus meer geïsoleerd,
echt, omdat je dat niet doet

1004
01:14:56,760 --> 01:14:59,800
wil in de menigte zijn, jij niet
wil bij andere mensen zijn,

1005
01:14:59,800 --> 01:15:02,240
dus ik heb het gevoel dat alles...

1006
01:15:03,240 --> 01:15:05,880
..heel gericht, bijna.

1007
01:15:05,880 --> 01:15:10,480
Alles wat hij doet, is voor zichzelf
en zijn eigen verkenning.

1008
01:15:11,520 --> 01:15:14,720
Ik denk dat, met doofheid,
alles wordt gefocust,

1009
01:15:14,720 --> 01:15:18,520
dus als ik met je spreek,
Ik spreek met je,

1010
01:15:18,520 --> 01:15:21,320
Ik luister ook niet
naar iets anders

1011
01:15:21,320 --> 01:15:23,640
of afgeleid worden
door iets anders.

1012
01:15:23,640 --> 01:15:27,360
Ja, ik zie misschien andere dingen, en
dat maakt deel uit van mijn hoorwereld,

1013
01:15:27,360 --> 01:15:31,000
maar jij bent de belangrijkste
ding in mijn leven op dit moment.

1014
01:15:31,000 --> 01:15:33,120
Of, als ik op deze basdrum sla,

1015
01:15:33,120 --> 01:15:35,560
dit is het belangrijkste
in mijn leven.

1016
01:15:35,560 --> 01:15:39,920
Dus dat is het soort focus dat
Vaak zie je dat bij dove mensen.

1017
01:15:40,960 --> 01:15:42,960
BASSDRUM REVERBEREERT

1018
01:15:50,800 --> 01:15:53,840
Nou ja, wat we meestal horen
over Beethoven

1019
01:15:53,840 --> 01:15:56,280
is dat hij dit bizarre type was

1020
01:15:56,280 --> 01:16:00,440
die niet zo goed was
communiceren met de samenleving,

1021
01:16:00,440 --> 01:16:05,720
dus ik denk dat dit het is
één van de vele bronnen

1022
01:16:05,720 --> 01:16:09,040
dat geeft ons een idee hoe...

1023
01:16:10,520 --> 01:16:15,360
Hoezeer hij er eigenlijk bij betrokken was
met de mensen om hem heen.

1024
01:16:17,360 --> 01:16:20,040
"Beethoven heeft er erg van genoten
naar vrouwen kijken.

1025
01:16:20,040 --> 01:16:23,880
"Mooie, jeugdige gezichten,
beviel hem bijzonder.

1026
01:16:23,880 --> 01:16:27,080
‘Als we een meisje zouden passeren dat dat wel zou kunnen
bogen op haar deel van de charmes,

1027
01:16:27,080 --> 01:16:30,800
"Hij zou zich omdraaien en naar haar kijken
scherp door zijn glas,

1028
01:16:30,800 --> 01:16:34,040
"lach of grijns dan als hij het beseft
Ik keek naar hem.

1029
01:16:34,040 --> 01:16:38,720
"Hij was heel vaak verliefd,
maar meestal slechts voor een korte tijd."

1030
01:16:41,080 --> 01:16:45,000
Het is eerlijk om te zeggen dat Beethoven
wordt altijd verliefd

1031
01:16:45,000 --> 01:16:47,040
met hetzelfde type vrouw.

1032
01:16:47,040 --> 01:16:49,000
Het betekent mooi...

1033
01:16:50,240 --> 01:16:52,120
..jong,

1034
01:16:52,120 --> 01:16:54,000
aristocratisch

1035
01:16:54,000 --> 01:16:56,360
en met liefde voor muziek.

1036
01:16:59,200 --> 01:17:02,320
In de zomer van 1804,

1037
01:17:02,320 --> 01:17:06,360
Beethoven op bezoek
Charlotte von Brunsvik in Hietzing.

1038
01:17:06,360 --> 01:17:10,160
Hij kent de familie von Brunsvik
sinds vele jaren.

1039
01:17:10,160 --> 01:17:15,560
Bij die gelegenheid ontmoet hij elkaar
haar zus, Josephine, opnieuw.

1040
01:17:15,560 --> 01:17:20,040
Ze heeft zojuist haar man verloren
met longontsteking

1041
01:17:20,040 --> 01:17:24,200
en ze is zwanger
met haar vierde kind.

1042
01:17:27,200 --> 01:17:30,320
Als ze elkaar niet kunnen zien,
ze wisselen brieven uit,

1043
01:17:30,320 --> 01:17:33,680
waar de bewoording
is heel, heel ontroerend.

1044
01:17:33,680 --> 01:17:36,040
Ik bedoel, ze schrijven allebei dat...

1045
01:17:36,040 --> 01:17:39,040
Beethoven schrijft dat Josephine
is de enige persoon

1046
01:17:39,040 --> 01:17:42,240
die hem begrijpt,
en omgekeerd.

1047
01:17:44,080 --> 01:17:47,360
"Lieve, vriendelijke Beethoven,
volgens mijn belofte,

1048
01:17:47,360 --> 01:17:50,520
"Je ontvangt een rapport van mij
op de eerste postdag

1049
01:17:50,520 --> 01:17:52,120
"na mijn aankomst.

1050
01:17:52,120 --> 01:17:55,040
"Hoe gaat het met jou? Wat ben je aan het doen?

1051
01:17:55,040 --> 01:17:59,240
‘Deze vragen houden mij bezig
nogal vaak. Heel vaak.”

1052
01:18:02,520 --> 01:18:05,040
Wij weten dat dat zo is
deze briefwisseling

1053
01:18:05,040 --> 01:18:07,240
tussen Josephine en Ludwig en...

1054
01:18:08,280 --> 01:18:11,000
..we weten dat ze van elkaar houden
en dit is...

1055
01:18:12,040 --> 01:18:14,760
De mythe heeft hem liever alleen.

1056
01:18:17,040 --> 01:18:19,760
November 1804.

1057
01:18:19,760 --> 01:18:24,760
Inmiddels maakt hij haar het hof
in alle ernst.

1058
01:18:24,760 --> 01:18:29,480
Haar het hof maken als componist,
hij presenteert haar een lied,

1059
01:18:29,480 --> 01:18:33,400
Hopen - "Hopen".

1060
01:18:33,400 --> 01:18:40,040


1061
01:18:40,040 --> 01:18:43,680
Josephine's zussen,
ze houden van Beethoven zoals zij,

1062
01:18:43,680 --> 01:18:46,600
maar ze vinden het te gevaarlijk
voor haar,

1063
01:18:46,600 --> 01:18:49,320
om niet bij hem te zijn,
maar om met hem te trouwen.

1064
01:18:49,320 --> 01:18:53,200
Er is een brief van Therese,
door haar zuster, zeggende:

1065
01:18:53,200 --> 01:18:56,520
‘Ze heeft een verschrikkelijke gebeurtenis gehad
zenuwinzinking.

1066
01:18:56,520 --> 01:18:59,520
‘Soms lachte ze,
huilde soms,

1067
01:18:59,520 --> 01:19:02,880
"Daarna kwam de totale vermoeidheid
en uitputting.”

1068
01:19:03,960 --> 01:19:09,040
Deze relatie met Josephine
is totaal anders

1069
01:19:09,040 --> 01:19:13,480
voor alle relaties die hij had
met andere vrouwen eerder.

1070
01:19:13,480 --> 01:19:17,280
Hij hoopt echt dat zij hem zal helpen

1071
01:19:17,280 --> 01:19:20,200
om de missie van zijn leven te vervullen.

1072
01:19:22,560 --> 01:19:27,280
Lang, lang, van lange duur
moge onze liefde worden,

1073
01:19:27,280 --> 01:19:29,400
want het is zo nobel,

1074
01:19:29,400 --> 01:19:33,000
zo stevig gefundeerd
wederzijds respect en vriendschap.

1075
01:19:34,040 --> 01:19:35,880
O, jij,

1076
01:19:35,880 --> 01:19:40,040
Je laat me hopen dat je hart
zal voor mij lang kloppen.

1077
01:19:40,040 --> 01:19:43,960
De mijne kan alleen maar ophouden met kloppen voor jou

1078
01:19:43,960 --> 01:19:47,000
als het niet meer klopt.

1079
01:19:49,400 --> 01:19:53,320
Josephine's antwoord op Beethoven
is beleefd maar kordaat.

1080
01:19:54,360 --> 01:19:57,720
"Je hebt lang mijn hart gehad,
lieve Beethoven.

1081
01:19:57,720 --> 01:20:00,280
"Als deze zekerheid u vreugde kan schenken,

1082
01:20:00,280 --> 01:20:03,000
"ontvang het dan
uit het armste hart.

1083
01:20:04,080 --> 01:20:09,560
"Verscheur mijn hart niet,
Probeer mij niet verder te overtuigen.

1084
01:20:09,560 --> 01:20:15,040
"Ik hou onuitsprekelijk van je,
zoals de ene vriendelijke ziel de andere doet.

1085
01:20:15,040 --> 01:20:18,080
‘Ben je niet in staat?
van dit verbond?

1086
01:20:18,080 --> 01:20:22,000
“Ik sta niet open voor andere vormen
van liefde voor het heden."

1087
01:20:26,040 --> 01:20:29,520
Ze weet dat ze dat niet zal doen
met hem kunnen trouwen,

1088
01:20:29,520 --> 01:20:34,080
omdat er een vraag is
dat ze een nobel persoon is

1089
01:20:34,080 --> 01:20:38,080
en omdat hij een burgerlijk persoon was,
dat het uiteraard is toegestaan

1090
01:20:38,080 --> 01:20:42,000
met elkaar in contact staan,
maar je mag niet trouwen.

1091
01:20:42,000 --> 01:20:45,320
Ik bedoel, ze zou haar verliezen
nobele verbindingen daarmee.

1092
01:20:45,320 --> 01:20:48,000
Ze zou een persona non grata zijn
als ze dat deed.

1093
01:20:53,120 --> 01:20:56,520
Ik ben ervan overtuigd dat zij,
dat ze van elkaar hielden,

1094
01:20:56,520 --> 01:21:02,000
maar ze kunnen er geen manier voor vinden
echt hun leven samen leiden.

1095
01:21:04,800 --> 01:21:09,000
In 1805 schrijft ze
met een sfeer van finaliteit.

1096
01:21:10,040 --> 01:21:14,080
"Ik hou van je en waardeer het
je morele karakter.

1097
01:21:14,080 --> 01:21:17,760
‘Je hebt veel liefde getoond
en vriendelijkheid voor mij en mijn kinderen.

1098
01:21:17,760 --> 01:21:21,080
‘Dat zal ik nooit vergeten
en zolang ik leef,

1099
01:21:21,080 --> 01:21:24,080
‘Ik zal voortdurend belangstelling tonen
in je lot

1100
01:21:24,080 --> 01:21:27,560
"en bijdragen wat ik kan doen
voor jouw succes.”

1101
01:21:28,600 --> 01:21:32,440
In de herfst verlaat ze Wenen
voor Boedapest

1102
01:21:32,440 --> 01:21:36,120
terwijl het Franse leger nadert.

1103
01:21:37,200 --> 01:21:39,560
Als coda op de affaire,

1104
01:21:39,560 --> 01:21:43,160
Beethoven schrijft Josephine
een laatste brief

1105
01:21:43,160 --> 01:21:45,240
vol verdriet.

1106
01:21:47,520 --> 01:21:50,080
Ik dank u voor het wensen
moet nog verschijnen

1107
01:21:50,080 --> 01:21:53,360
alsof ik dat niet helemaal was
uit je geheugen verbannen.

1108
01:21:53,360 --> 01:21:55,760
Wil je dat ik je vertel hoe het met me gaat?

1109
01:21:57,080 --> 01:22:00,720
Een moeilijkere vraag
kon mij niet worden voorgelegd.

1110
01:22:00,720 --> 01:22:03,080
En ik laat het liever onbeantwoord

1111
01:22:03,080 --> 01:22:06,960
in plaats van deze te beantwoorden
te waarheidsgetrouw.

1112
01:22:12,080 --> 01:22:17,240
Het is mij heel duidelijk waarom Ludwig
wordt verliefd op deze vrouwen

1113
01:22:17,240 --> 01:22:19,720
waar hij niet echt bij kan.

1114
01:22:19,720 --> 01:22:23,280
Hij heeft zijn moeder verloren, de enige vrouw
die echt van hem hield,

1115
01:22:23,280 --> 01:22:26,320
en hij is in sommige opzichten
wil haar terugbrengen,

1116
01:22:26,320 --> 01:22:29,000
en hij gaat er achteraan
deze onmogelijke vrouwen

1117
01:22:29,000 --> 01:22:33,520
die, sociaal en financieel,

1118
01:22:33,520 --> 01:22:35,880
zijn buiten zijn klasse.

1119
01:22:36,920 --> 01:22:39,040
Het is gewoon niet realistisch.

1120
01:22:39,040 --> 01:22:41,520
Ik bedoel, hij had een vrouw kunnen vinden.

1121
01:22:41,520 --> 01:22:44,440
Het is niet zo moeilijk

1122
01:22:44,440 --> 01:22:47,480
om iemand te vinden met wie u zich kunt identificeren
en je kunt liefhebben

1123
01:22:47,480 --> 01:22:49,680
en je kunt er een leven mee opbouwen.

1124
01:22:49,680 --> 01:22:55,520
Beethoven kan dat blijkbaar niet
om met de echte vrouwen om te gaan

1125
01:22:55,520 --> 01:22:58,280
die in de buurt zijn en dat zou zijn...

1126
01:22:58,280 --> 01:23:03,840
..dat zou bereid zijn
en, eh, en aantrekkelijk genoeg

1127
01:23:03,840 --> 01:23:07,520
om zijn buitengewoon begaafdheid te ontdekken

1128
01:23:07,520 --> 01:23:09,000
en zijn...

1129
01:23:10,080 --> 01:23:13,520
..extremen in zijn persoonlijkheid
aantrekkelijk genoeg

1130
01:23:13,520 --> 01:23:15,640
om er verliefd op te worden.

1131
01:23:16,640 --> 01:23:21,800
Nu is Ludwig 35 jaar oud
en hij is nog steeds vrijgezel,

1132
01:23:21,800 --> 01:23:27,040
ondanks zoveel pogingen
bij het vinden van liefde,

1133
01:23:27,040 --> 01:23:31,560
en gewoon aan het bijkomen van één
catastrofale poging tot een andere.

1134
01:23:31,560 --> 01:23:35,560
En als je kijkt naar hoe de zaken ervoor staan
het grootste deel van zijn leven geweest

1135
01:23:35,560 --> 01:23:39,480
tot op heden is hij een soort van
herhaalt zichzelf alleen maar.

1136
01:23:39,480 --> 01:23:43,280
Maar wat verandert is zijn muziek,

1137
01:23:43,280 --> 01:23:46,560
omdat het alleen maar groeit
en ontwikkelen

1138
01:23:46,560 --> 01:23:50,560
en weet je, daar lijkt het op
elke keer dat hij zichzelf tegenkomt

1139
01:23:50,560 --> 01:23:53,280
terug in deze fase
waar hij weer single is

1140
01:23:53,280 --> 01:23:56,440
en verloor de liefde van zijn leven...

1141
01:23:57,520 --> 01:24:00,560
..hij geeft ons nog een stuk
van glorieuze muziek.

1142
01:24:02,080 --> 01:24:05,840
Dat deel van hem wordt volwassen
en het gaat niet mis,

1143
01:24:05,840 --> 01:24:09,000
want dat is het gebied
dat hij werkelijk de controle heeft

1144
01:24:09,000 --> 01:24:12,000
en waar hij vreugde brengt,

1145
01:24:12,000 --> 01:24:15,080
emotie en absolute vervulling

1146
01:24:15,080 --> 01:24:19,920
voor iedereen die speelt
of luistert naar zijn muziek.

1147
01:24:21,000 --> 01:24:26,320
Als we een voorbeeld nodig hebben van wat
Beethoven is in zijn kunst in staat

1148
01:24:26,320 --> 01:24:30,280
in tegenstelling tot de frequente
ellende van zijn leven,

1149
01:24:30,280 --> 01:24:32,200
er is 1806.

1150
01:24:32,200 --> 01:24:34,320
In 1806,

1151
01:24:34,320 --> 01:24:39,040
hij is er net doorheen gegaan
de teleurstelling van Josephine,

1152
01:24:39,040 --> 01:24:41,080
wat verschrikkelijk voor hem was.

1153
01:24:41,080 --> 01:24:44,080
Hij voert een enorme revisie uit
van Fidelio,

1154
01:24:44,080 --> 01:24:48,040
die instort omdat hij dat heeft gedaan
ruzie met de manager.

1155
01:24:48,040 --> 01:24:50,320
Hij heeft koorts die maanden aanhoudt,

1156
01:24:50,320 --> 01:24:53,920
hij heeft een geïnfecteerde vinger,
die bijna de vinger verliest,

1157
01:24:53,920 --> 01:24:56,040
dus zijn leven is een puinhoop.

1158
01:24:56,040 --> 01:24:59,040
En in dat jaar,
hij schrijft Symfonie nr. 4,

1159
01:24:59,040 --> 01:25:02,800
hij begint Symfonie nr. 5
en hij schrijft het Vioolconcert,

1160
01:25:02,800 --> 01:25:05,320
en hij schrijft de drie
Rasumovsky-kwartetten

1161
01:25:05,320 --> 01:25:08,720
die een revolutie teweegbrengen in dat genre
en in sommige opzichten de koers bepalen

1162
01:25:08,720 --> 01:25:12,720
van strijkkwartetten voor de volgende
50 jaar, en dat is 1806.

1163
01:25:12,720 --> 01:25:14,680
En elk van deze

1164
01:25:14,680 --> 01:25:18,120
behoren tot de grootste voorbeelden
van hun genre.

1165
01:26:01,200 --> 01:26:05,080
Graaf Rasumovsky is de Rus
Ambassadeur in Wenen,

1166
01:26:05,080 --> 01:26:08,000
hij is een groot liefhebber,

1167
01:26:08,000 --> 01:26:10,640
hij houdt van viool spelen.

1168
01:26:10,640 --> 01:26:15,320
Hij speelt Haydn-strijkkwartetten,
hij is geobsedeerd door Beethoven,

1169
01:26:15,320 --> 01:26:19,560
hij geeft hem de opdracht om te schrijven
drie kwartetten.

1170
01:26:19,560 --> 01:26:26,160
Hij stelt zichzelf in eerste instantie voor als
een speler in deze, in deze werken,

1171
01:26:26,160 --> 01:26:30,320
maar dan, wanneer het duidelijk wordt
hoe moeilijk de muziek is,

1172
01:26:30,320 --> 01:26:34,320
hij besluit dat hij een kwartet zal hebben
in residentie in zijn paleis

1173
01:26:34,320 --> 01:26:38,760
en hijzelf wil niet spelen,
hij zal alleen de spelers in dienst nemen.

1174
01:26:42,520 --> 01:26:46,480
Beethoven weerspiegelt het extreme
turbulentie van de tijd,

1175
01:26:46,480 --> 01:26:48,520
met de Napoleontische oorlogen

1176
01:26:48,520 --> 01:26:53,800
en Oostenrijk en Rusland hadden dat onlangs ook gedaan
deze verschrikkelijke nederlaag geleden

1177
01:26:53,800 --> 01:26:57,240
bij de Slag bij Austerlitz
door toedoen van Napoleon.

1178
01:26:57,240 --> 01:27:00,680
Er waren gewonde Oostenrijkers
en Russische soldaten

1179
01:27:00,680 --> 01:27:02,680
in de straten van Wenen.

1180
01:27:05,440 --> 01:27:11,400
Mensen verwachtten misschien hun muziek
om een verademing te zijn na deze gebeurtenissen,

1181
01:27:11,400 --> 01:27:15,520
om iets meer ingesloten te zijn,
beter beheersbaar,

1182
01:27:15,520 --> 01:27:19,080
en in plaats daarvan Beethoven
weerspiegelt de mensheid

1183
01:27:19,080 --> 01:27:21,720
op zijn meest complex
en het meest tragisch.

1184
01:27:28,560 --> 01:27:33,800
De emotie is daardoor ook rauw
Beethovens persoonlijke omstandigheden.

1185
01:27:33,800 --> 01:27:38,240
Ik bedoel, het was pas in 1802
dat hij suïcidaal was

1186
01:27:38,240 --> 01:27:40,120
over zijn doofheid.

1187
01:27:40,120 --> 01:27:42,440
Hij wilde niemand
om er iets van te weten.

1188
01:27:42,440 --> 01:27:46,040
En dan zien we dit
zeer dramatische verandering,

1189
01:27:46,040 --> 01:27:49,560
waarvan de middenperiode
muziek komt

1190
01:27:49,560 --> 01:27:53,520
en vooral hiermee
59 nr. 3...

1191
01:27:54,520 --> 01:27:57,080
..hij schrijft op een schetsblad,

1192
01:27:57,080 --> 01:28:02,680
‘Laat uw doofheid niet langer bestaan
geheim blijven, zelfs niet in de kunst’

1193
01:28:02,680 --> 01:28:05,760
en het is een zeer uitdagende uitspraak.

1194
01:28:15,520 --> 01:28:18,920
Je ziet de vreugde
in de Rasumovsky-kwartetten.

1195
01:28:18,920 --> 01:28:22,160
Er is iets
dat is niet gemakkelijk te winnen.

1196
01:28:22,160 --> 01:28:27,000
Het komt voort uit het lijden
en het is zoveel krachtiger.

1197
01:28:33,520 --> 01:28:35,560
Het kan niet gemakkelijk klinken,

1198
01:28:35,560 --> 01:28:39,720
het moet klinken alsof het vreugde is
tegen een prijs bereikt.

1199
01:28:52,200 --> 01:28:54,240
JUICHT EN APPLAUS

1200
01:29:03,440 --> 01:29:06,520
Vergeet de muziek,
over de mens,

1201
01:29:06,520 --> 01:29:09,560
hij kan vinden
een zekere innerlijke kracht

1202
01:29:09,560 --> 01:29:12,040
dat hij dat misschien niet deed
wist zelfs dat hij dat had

1203
01:29:12,040 --> 01:29:15,320
en houd daaraan vast en kijk naar binnen

1204
01:29:15,320 --> 01:29:20,040
en ga naar, denk ik,
een plekje in zijn ziel

1205
01:29:20,040 --> 01:29:22,880
die velen van ons nooit ervaren.

1206
01:29:22,880 --> 01:29:25,000
Vanuit deze wanhoop,

1207
01:29:25,000 --> 01:29:29,480
hij wordt zo ongelooflijk productief,

1208
01:29:29,480 --> 01:29:33,280
het is bijna alsof
de ideeën komen sneller

1209
01:29:33,280 --> 01:29:37,520
dan hij ze kan opschrijven,
sneller dan hij ze kan verteren,

1210
01:29:37,520 --> 01:29:41,800
en hij verandert de loop van de muziek.

1211
01:29:41,800 --> 01:29:44,640
Alles verandert
vanwege Beethoven.

1212
01:29:51,000 --> 01:29:54,000
MUZIEK: Symfonie nr. 6, Pastorale
door Beethoven

1213
01:30:00,560 --> 01:30:04,720
Er is een prachtige date
van 22 december 1808,

1214
01:30:04,720 --> 01:30:06,760
twee dagen voor Kerstmis,

1215
01:30:06,760 --> 01:30:10,000
en Beethoven wil optreden

1216
01:30:10,000 --> 01:30:13,560
de meeste van zijn nieuwe gecomponeerde stukken.

1217
01:30:14,600 --> 01:30:18,080
Beethoven componeerde zoveel muziek,
symfonische muziek,

1218
01:30:18,080 --> 01:30:21,560
in die drie, vier jaar
vóór 1808,

1219
01:30:21,560 --> 01:30:24,800
dat hij het gevoel had
hij moet presenteren aan het publiek

1220
01:30:24,800 --> 01:30:27,160
alles wat hij heeft geschreven
of nieuw samengesteld.

1221
01:30:31,560 --> 01:30:35,480
Het concert begint met
Symfonie nr. 6, Pastorale.

1222
01:30:42,000 --> 01:30:46,280
En het wordt gevolgd door een lied,
dat is Ah! perfido,

1223
01:30:46,280 --> 01:30:51,080
en dan enkele fragmenten
van zijn nieuwe Mis,

1224
01:30:51,080 --> 01:30:55,120
en toen was er een pauze
en na de pauze

1225
01:30:55,120 --> 01:30:59,280
Beethoven treedt zelf op
op de piano

1226
01:30:59,280 --> 01:31:02,600
zijn pianoconcert nr. 4.

1227
01:31:11,080 --> 01:31:15,400
Gevolgd door wederom
deel van zijn nieuwe Mis,

1228
01:31:15,400 --> 01:31:18,680
en toen trad hij op
Symfonie nr. 5.

1229
01:31:18,680 --> 01:31:22,000
MUZIEK: Symfonie nr. 5
door Beethoven

1230
01:31:22,000 --> 01:31:24,040
De eerste maat is "Ba-da-da-da",

1231
01:31:24,040 --> 01:31:26,400
dus het is zeer sterke muziek,
en mensen zeiden:

1232
01:31:26,400 --> 01:31:29,000
‘O mijn God, dat is niet zo
barokmuziek meer."

1233
01:31:32,320 --> 01:31:36,040
Het begint met deze
beroemde paar noten

1234
01:31:36,040 --> 01:31:40,000
en de eerste beweging
is wild en donker

1235
01:31:40,000 --> 01:31:43,680
en gedreven en gepassioneerd.

1236
01:31:50,320 --> 01:31:54,760
Beethoven heeft de reis uitgevonden
van de hel naar het paradijs

1237
01:31:54,760 --> 01:31:56,720
in zijn Vijfde symfonie.

1238
01:32:11,080 --> 01:32:15,080
Muziek laat dat zien
er is een mogelijkheid

1239
01:32:15,080 --> 01:32:19,520
om uit de tragedie te komen
en kom in gejuich terecht.

1240
01:32:21,040 --> 01:32:23,560
Door naar de Vijfde symfonie te luisteren,

1241
01:32:23,560 --> 01:32:27,040
als je in de problemen zit,
je voelt je uiteindelijk goed.

1242
01:32:27,040 --> 01:32:29,280
Het is een medicijn.

1243
01:32:29,280 --> 01:32:32,000
Het is een pil die je moet slikken.

1244
01:32:45,000 --> 01:32:49,360
Hij had zelfs maar één repetitie
voor een vier uur durend concert

1245
01:32:49,360 --> 01:32:52,880
en dus de kwaliteit
van het concert was heel erg laag.

1246
01:32:52,880 --> 01:32:54,840
Het was winter in Wenen

1247
01:32:54,840 --> 01:32:58,600
en ze konden niet echt verwarmen
het theater zoveel als nodig was

1248
01:32:58,600 --> 01:33:01,280
en daarom vond het publiek

1249
01:33:01,280 --> 01:33:03,840
het is te koud
om naar een concert te luisteren.

1250
01:33:03,840 --> 01:33:07,480
De mensen gingen weg en zeiden:
"Oh, mijn God, wat was dat concert?"

1251
01:33:07,480 --> 01:33:12,720
Ik run het theater, 200 jaar later
en ik deed precies het programma,

1252
01:33:12,720 --> 01:33:16,000
en, in godsnaam,
er werd goed gerepeteerd,

1253
01:33:16,000 --> 01:33:17,920
het was van hoge kwaliteit,

1254
01:33:17,920 --> 01:33:21,400
en mijn publiek gaf niet alleen
een groot, groot, groot applaus

1255
01:33:21,400 --> 01:33:24,280
na vier uur,
maar ben zeer tevreden.

1256
01:33:24,280 --> 01:33:27,360
Dat is het verschil
tussen 1808 en 2008.

1257
01:33:28,440 --> 01:33:34,000
Beethoven staat ertussen
twee generaties.

1258
01:33:35,240 --> 01:33:38,920
Met één voet staat hij stevig op de grond

1259
01:33:38,920 --> 01:33:41,520
in de Mozart-generatie,

1260
01:33:41,520 --> 01:33:44,520
wie was de generatie
van de Verlichting.

1261
01:33:44,520 --> 01:33:49,320
Beethoven leefde in dezelfde periode
zoals Goethe leefde,

1262
01:33:49,320 --> 01:33:53,040
wie was het prototype
van de Verlichting.

1263
01:33:54,080 --> 01:33:59,040
Beethoven, met zijn andere rol
van zijn profiel,

1264
01:33:59,040 --> 01:34:04,000
was lid
van de nieuwe romantiek.

1265
01:34:04,000 --> 01:34:06,080
Wat is romantiek?

1266
01:34:06,080 --> 01:34:09,080
Romantiek is expressie
van gevoelens,

1267
01:34:09,080 --> 01:34:14,080
en Beethoven was de persoon
die daadwerkelijk muziek bewoog

1268
01:34:14,080 --> 01:34:18,000
uit de Verlichting
in de Romantiek.

1269
01:34:34,480 --> 01:34:36,760
Andreas Streicher, een pianobouwer,

1270
01:34:36,760 --> 01:34:40,840
hij heeft een concertzaal
in zijn fabriek

1271
01:34:40,840 --> 01:34:44,640
en, in deze concertzaal,
hij wil veel bustes hebben

1272
01:34:44,640 --> 01:34:49,200
van beroemde muzikanten en, zoals hij is
een vriend van Beethoven, vraagt hij,

1273
01:34:49,200 --> 01:34:52,560
'Moeten we je niet arresteren?'

1274
01:34:52,560 --> 01:34:56,000
En voor de buste,
hij heeft een gipsmasker nodig

1275
01:34:56,000 --> 01:34:58,280
van het gezicht van Beethoven.

1276
01:35:07,000 --> 01:35:09,560
Van dit masker maken ze deze buste,

1277
01:35:09,560 --> 01:35:12,560
dus dat weten we,
van de verhoudingen,

1278
01:35:12,560 --> 01:35:16,480
dit is het gezicht van Beethoven,
en dit is heel ontroerend, denk ik.

1279
01:35:18,320 --> 01:35:22,240
Beethoven was een heel
levensminnende man,

1280
01:35:22,240 --> 01:35:25,800
iemand die grapjes maakt
met zijn vrienden,

1281
01:35:25,800 --> 01:35:29,080
maar wanneer ze produceren
het gipsmasker,

1282
01:35:29,080 --> 01:35:34,760
ze stopten rietjes in zijn neus
zodat hij kon ademen

1283
01:35:34,760 --> 01:35:38,080
en al het andere was gips,

1284
01:35:38,080 --> 01:35:43,760
en Beethoven is erg boos toen
hij krijgt de pleister op zijn gezicht

1285
01:35:43,760 --> 01:35:46,000
omdat het niet zo lekker voelt.

1286
01:35:47,040 --> 01:35:50,080
Dit is waarom we dat hebben gedaan
deze grimmige uitdrukking,

1287
01:35:50,080 --> 01:35:53,040
deze beklemtoonde uitdrukking
op zijn gezicht.

1288
01:35:55,040 --> 01:36:00,720
Deze buste zal zeer beroemd worden
als een beeld van Beethoven

1289
01:36:00,720 --> 01:36:04,000
en dit is waarom we altijd denken
Beethoven

1290
01:36:04,000 --> 01:36:07,000
is de grimmige, titanische man.

1291
01:36:11,800 --> 01:36:15,320
Wat ten grondslag ligt aan zijn creatie
is liefde jegens de mensheid.

1292
01:36:15,320 --> 01:36:17,520
Misschien niet tegenover bepaalde mensen.

1293
01:36:17,520 --> 01:36:20,560
We weten dat hij boos kan zijn
bij bepaalde mensen,

1294
01:36:20,560 --> 01:36:23,760
maar liefde voor de mensheid
in het algemeen,

1295
01:36:23,760 --> 01:36:27,520
en dit is iets wat
leent het grootste deel van zijn muziek

1296
01:36:27,520 --> 01:36:30,320
deze opbeurende kwaliteit.

1297
01:36:45,040 --> 01:36:48,720
Beethoven schrijft de
Vijfde pianoconcert uit 1809

1298
01:36:48,720 --> 01:36:53,680
terwijl Wenen wordt gebombardeerd
door Franse artillerie.

1299
01:36:53,680 --> 01:36:56,240
MUZIEK: Pianoconcert nr. 5
door Beethoven

1300
01:37:04,760 --> 01:37:06,560
Beethoven is geschokt.

1301
01:37:06,560 --> 01:37:09,520
Hij ziet niets anders dan ellende
en ellende op straat,

1302
01:37:09,520 --> 01:37:12,120
waarover hij schrijft
aan zijn vrienden.

1303
01:37:13,160 --> 01:37:17,000
Sinds 4 mei produceer ik
weinig samenhangend werk.

1304
01:37:17,000 --> 01:37:19,640
Hooguit hier en daar een fragment.

1305
01:37:21,120 --> 01:37:24,760
De hele gang van zaken
heeft mijn lichaam en ziel beïnvloed.

1306
01:37:24,760 --> 01:37:28,600
Wat verontrustend,
wild leven om mij heen.

1307
01:37:28,600 --> 01:37:32,760
Niets dan trommels, kanonnen, mannen,

1308
01:37:32,760 --> 01:37:35,280
ellende van allerlei aard.

1309
01:37:37,320 --> 01:37:40,560
Hij verstopt zich in een kelder
tijdens de bombardementen,

1310
01:37:40,560 --> 01:37:44,560
wanhopig proberen te beschermen
de laatste overblijfselen van zijn gehoor

1311
01:37:44,560 --> 01:37:47,240
van de impact
van de granaten die vallen...

1312
01:37:48,280 --> 01:37:52,520
..en gedurende deze tijd,
hij schrijft wat er zou worden

1313
01:37:52,520 --> 01:37:55,800
een van zijn bekendste stukken,

1314
01:37:55,800 --> 01:37:59,800
eentje die laat zien
grote veerkracht van geest.

1315
01:37:59,800 --> 01:38:02,640
Het is muziek
wat geheel opbeurend is,

1316
01:38:02,640 --> 01:38:05,440
het is muziek die zo energiek is.

1317
01:38:05,440 --> 01:38:08,440
MUZIEK: Pianoconcert nr. 5
door Beethoven

1318
01:38:21,080 --> 01:38:23,800
Ik denk dat dit een van de redenen is
waarom zijn muziek

1319
01:38:23,800 --> 01:38:27,080
vindt zoiets universeel
beroep en liefde,

1320
01:38:27,080 --> 01:38:30,080
omdat mensen van
over de hele wereld

1321
01:38:30,080 --> 01:38:35,600
kan betrekking hebben op deze basis
gevoel van hoop -

1322
01:38:35,600 --> 01:38:40,480
en niet alleen hoop, maar zekerheid
in een veel betere toekomst.

1323
01:39:01,560 --> 01:39:03,920
Beethoven kan emoties uiten
op het gebied van muziek

1324
01:39:03,920 --> 01:39:06,680
op een manier die jij nooit kunt
doe het vooral met woorden.

1325
01:39:07,680 --> 01:39:11,520
Een leerling van Beethoven
is Dorothea Ertmann,

1326
01:39:11,520 --> 01:39:13,800
die inderdaad een heel fijne pianist is,

1327
01:39:13,800 --> 01:39:16,080
een van de beste pianisten
destijds,

1328
01:39:16,080 --> 01:39:18,720
en ze heeft een kind dat,
Helaas,

1329
01:39:18,720 --> 01:39:20,880
overlijdt op slechts driejarige leeftijd.

1330
01:39:23,800 --> 01:39:26,320
Volgens
Dorothea's herinneringen,

1331
01:39:26,320 --> 01:39:30,520
Beethoven komt haar bezoeken
en hij gaat gewoon aan de piano zitten

1332
01:39:30,520 --> 01:39:34,320
en speelt voor haar
zonder een woord te zeggen.

1333
01:39:39,560 --> 01:39:44,480
Hij improviseert gewoon, improviseert,
speelt voor de goedheid weet hoe lang.

1334
01:39:45,480 --> 01:39:47,280
Hij speelde gewoon.

1335
01:39:48,880 --> 01:39:52,080
En toen maar vertrokken
zonder een woord te zeggen.

1336
01:39:52,080 --> 01:39:55,000
Dat was zijn troost,
zijn manier om haar te troosten.

1337
01:40:05,440 --> 01:40:08,720
En blijkbaar
ze was heel sterk ontroerd

1338
01:40:08,720 --> 01:40:11,880
en is hem zeer dankbaar.

1339
01:40:14,480 --> 01:40:16,760
"Wie zou deze muziek kunnen beschrijven?

1340
01:40:16,760 --> 01:40:19,320
‘Eén dacht dat ze het hoorden
koren van engelen

1341
01:40:19,320 --> 01:40:23,280
"die de intrede van mijn vierde
arm kind in de wereld van het licht.

1342
01:40:23,280 --> 01:40:25,240
‘Toen hij klaar was,

1343
01:40:25,240 --> 01:40:27,720
"Hij drukte mijn hand
met een bezwaard hart

1344
01:40:27,720 --> 01:40:30,200
"en vertrok net zo stil
zoals hij was gekomen."

1345
01:40:32,560 --> 01:40:36,240
Beethoven is een persoon
die in staat is om mee te doen

1346
01:40:36,240 --> 01:40:38,480
met mensen om hem heen.

1347
01:40:39,520 --> 01:40:42,960
Hij is alert op hun gevoelens,

1348
01:40:42,960 --> 01:40:47,080
die empathisch is, die luistert,

1349
01:40:47,080 --> 01:40:52,080
die zijn muziek probeert te componeren
op een bepaalde manier

1350
01:40:52,080 --> 01:40:55,600
zodat het betekenis heeft
voor de mensen om hem heen.

1351
01:41:00,280 --> 01:41:03,280
Mensen zeggen zo vaak:
"Woorden schieten mij bij deze gelegenheid tekort",

1352
01:41:03,280 --> 01:41:05,520
en Beethoven waarschijnlijk
voelde hetzelfde.

1353
01:41:05,520 --> 01:41:08,320
Woorden schieten je tekort als je dat wel bent
iemand proberen te troosten

1354
01:41:08,320 --> 01:41:10,480
die net een kind heeft verloren
of een vader.

1355
01:41:12,280 --> 01:41:15,280
En dus, door muziek te spelen,
dat soort gemakken

1356
01:41:15,280 --> 01:41:19,520
op een manier die woorden niet kunnen, en zo
hij krijgt de emotie in de muziek

1357
01:41:19,520 --> 01:41:22,800
op een manier die je nooit kunt bereiken
doe hetzelfde met woorden,

1358
01:41:22,800 --> 01:41:25,240
dus hij is eigenlijk inspirerend
haar op die manier.

1359
01:41:25,240 --> 01:41:27,440
MUZIEK: Sonate nr. 27 in e mineur,
Op. 90 van Beethoven

1360
01:41:56,120 --> 01:42:00,720
Beethoven besluit te gaan
naar de kuuroorden in Bohemen

1361
01:42:00,720 --> 01:42:05,280
om te herstellen van het gevoel
onwel, en het is een vreselijke reis.

1362
01:42:05,280 --> 01:42:09,280
Het heeft geregend van de regen,
de weg is vrijwel bodemloos,

1363
01:42:09,280 --> 01:42:10,800
het is verzonken in de modder,

1364
01:42:10,800 --> 01:42:13,760
en de buschauffeur is erin geslaagd
om de coach er doorheen te krijgen.

1365
01:42:15,800 --> 01:42:20,520
En dus, terwijl hij nog in bed ligt,
hij schrijft deze brief

1366
01:42:20,520 --> 01:42:25,320
aan de vrouw die nu bekend is
als de "onsterfelijke geliefde".

1367
01:42:27,480 --> 01:42:31,240
Mijn engel, mijn alles, mijn zelf...

1368
01:42:32,240 --> 01:42:34,280
..slechts een paar woorden vandaag.

1369
01:42:34,280 --> 01:42:36,720
Sterker nog, met potlood. Met de jouwe.

1370
01:42:38,560 --> 01:42:41,880
Kan onze liefde bestaan?
maar door offers,

1371
01:42:41,880 --> 01:42:43,640
door niet alles te eisen?

1372
01:42:43,640 --> 01:42:45,040
Kun je het veranderen,

1373
01:42:45,040 --> 01:42:49,040
dat je niet helemaal de mijne bent,
Ik ben niet helemaal van jou?

1374
01:42:50,640 --> 01:42:56,480
Oh God, kijk eens naar de prachtige natuur
en kalmeer jezelf over wat moet zijn.

1375
01:42:59,280 --> 01:43:03,320
Het is 1812,
Beethoven is nu 41 jaar oud,

1376
01:43:03,320 --> 01:43:08,200
en alle pogingen tot een relatie
zijn een ramp geweest.

1377
01:43:08,200 --> 01:43:12,240
Hij is in en uit liefde geweest
zolang we ons kunnen herinneren

1378
01:43:12,240 --> 01:43:16,280
en hij heeft dit ongelooflijke geschreven,

1379
01:43:16,280 --> 01:43:19,200
mooie liefdesbrief aan iemand

1380
01:43:19,200 --> 01:43:21,240
dat heeft meegespeeld...

1381
01:43:22,240 --> 01:43:23,840
..zijn mythe.

1382
01:43:25,320 --> 01:43:28,720
Terwijl ik nog in bed lig,
mijn gedachten stromen naar jou toe,

1383
01:43:28,720 --> 01:43:31,040
mijn onsterfelijke geliefde,

1384
01:43:31,040 --> 01:43:34,800
nu met vreugde,
dan weer met verdriet,

1385
01:43:34,800 --> 01:43:38,120
wachtend om te weten
of het lot ons zal horen.

1386
01:43:38,120 --> 01:43:42,240
Ik moet volledig met jou leven
of helemaal niet.

1387
01:43:45,440 --> 01:43:48,760
Je kunt het einde zien
van die brief hier op de pagina

1388
01:43:48,760 --> 01:43:51,080
is bijna extatisch in het schrijven.

1389
01:43:51,080 --> 01:43:57,080
Het zwaait rond en bijna
uit de hand gelopen op de pagina

1390
01:43:57,080 --> 01:44:00,280
zoals zijn gevoelens bijna zijn
uit de hand gelopen.

1391
01:44:01,480 --> 01:44:04,040
Wees kalm, hou van mij.

1392
01:44:05,080 --> 01:44:08,320
Vandaag, gisteren, wat een tranen
verlangen om bij jou te zijn.

1393
01:44:08,320 --> 01:44:09,880
Jij.

1394
01:44:09,880 --> 01:44:11,480
Mijn leven, mijn alles.

1395
01:44:12,720 --> 01:44:14,040
Afscheid.

1396
01:44:14,040 --> 01:44:16,200
Oh, houd nooit op van mij te houden,

1397
01:44:16,200 --> 01:44:20,000
misleid nooit de meest getrouwen
hart van je geliefde.

1398
01:44:23,760 --> 01:44:27,000
Eeuwig de jouwe, eeuwig de mijne...

1399
01:44:28,040 --> 01:44:30,000
..eeuwig de onze.

1400
01:44:30,000 --> 01:44:31,720
L.

1401
01:44:34,720 --> 01:44:37,960
Het punt van deze brief
lijkt dat te zijn

1402
01:44:37,960 --> 01:44:40,720
ze kunnen nu niet samen zijn.

1403
01:44:41,800 --> 01:44:45,320
Tussen de lijnen,
er is een zeker vermoeden,

1404
01:44:45,320 --> 01:44:49,160
een bepaalde aanwijzing dat dat misschien wel zo is
ze kunnen nooit samen zijn.

1405
01:44:49,160 --> 01:44:51,800
Het is zo ontroerend in zijn bewoording,

1406
01:44:51,800 --> 01:44:55,080
het is echt een liefdesbrief
in de beste zin,

1407
01:44:55,080 --> 01:44:58,080
maar tegelijkertijd
het is zo mysterieus.

1408
01:44:58,080 --> 01:45:01,960
Ik bedoel, dat weten we nog steeds niet echt
weet wie de vrouw was.

1409
01:45:02,960 --> 01:45:05,680
De kandidaten zijn Amelie Brentano,

1410
01:45:05,680 --> 01:45:09,040
ze was een ongelukkig getrouwde vrouw
aan een zakenman

1411
01:45:09,040 --> 01:45:11,480
die een vriend van Beethoven was.

1412
01:45:11,480 --> 01:45:14,280
Waren ze doorgegaan
een achterkamerromance?

1413
01:45:14,280 --> 01:45:16,280
Dat lijkt niet erg waarschijnlijk.

1414
01:45:16,280 --> 01:45:21,720
Een andere is Bettina Brentano, die
had een muze van het genie willen zijn,

1415
01:45:21,720 --> 01:45:24,760
maar ze stond op het punt te trouwen
aan een dichter.

1416
01:45:24,760 --> 01:45:28,760
Josephine Deym, die hij had
geschreven brieven aan,

1417
01:45:28,760 --> 01:45:31,480
maar voor zover wij weten,
hij had haar al jaren niet meer gezien

1418
01:45:31,480 --> 01:45:33,520
en ze was nergens in de buurt.

1419
01:45:33,520 --> 01:45:37,520
Dit is een zeer interessant
stuk schrijven.

1420
01:45:37,520 --> 01:45:42,720
Hij stelt zich een situatie voor
met iemand van wie hij houdt

1421
01:45:42,720 --> 01:45:45,400
op een zeer levendige manier.

1422
01:45:45,400 --> 01:45:49,080
In de brief zelf staat
hij plaatst een filmscène

1423
01:45:49,080 --> 01:45:53,520
een beeld van hoe hij wil
met een vrouw zijn

1424
01:45:53,520 --> 01:45:56,600
en hoe hij wil zijn als persoon.

1425
01:45:57,600 --> 01:45:59,600
Hij geeft zijn innerlijke gevoelens

1426
01:45:59,600 --> 01:46:03,080
een onmiddellijke,
niet erg gevormde uitdrukking.

1427
01:46:03,080 --> 01:46:07,960
Hij stelt zich voor dat hij in de
plek waar hij altijd al wilde zijn.

1428
01:46:09,600 --> 01:46:14,040
Beethoven blijkbaar wel
niet in staat zich te verhouden

1429
01:46:14,040 --> 01:46:17,360
voor de echte vrouwen die er zijn.

1430
01:46:17,360 --> 01:46:21,760
Er zijn vrouwen geweest die
verliefd geworden op deze bijzondere,

1431
01:46:21,760 --> 01:46:26,000
Weet je, gekke man,
maar wat een gekkigheid.

1432
01:46:27,040 --> 01:46:30,040
Maar hij kreeg het niet voor elkaar

1433
01:46:30,040 --> 01:46:33,040
omdat hij, nogmaals, denk ik,

1434
01:46:33,040 --> 01:46:36,040
omdat hij zoiets had
een overdreven opgeblazen idee van zichzelf

1435
01:46:36,040 --> 01:46:41,000
dat hij de stap niet kon maken
van het ideaal, uitgewerkt

1436
01:46:41,000 --> 01:46:43,520
"Ik wil dit zijn",

1437
01:46:43,520 --> 01:46:48,800
naar het niet-zo-ideale
"Maar dat kan ik niet hebben."

1438
01:46:49,800 --> 01:46:53,520
De tekst van deze liefdesbrief
aan de onsterfelijke geliefde

1439
01:46:53,520 --> 01:46:59,040
ligt heel dicht bij de eerdere letters
Beethoven wisselde met Josephine.

1440
01:46:59,040 --> 01:47:04,240
Ik denk eigenlijk, vanwege het werk
van vooral vrouwelijke onderzoekers,

1441
01:47:04,240 --> 01:47:08,960
Ehm, we kunnen het nu voor 90% zeker weten

1442
01:47:08,960 --> 01:47:11,760
dat Josephine
is de onsterfelijke geliefde.

1443
01:47:12,800 --> 01:47:15,400
Er zijn geen postzegels
of iets erop,

1444
01:47:15,400 --> 01:47:18,680
waardoor ik het bijna denk
zeker niet verzonden.

1445
01:47:18,680 --> 01:47:21,760
Ik ben er vrij zeker van dat Beethoven,
nadat ik de brief had geschreven,

1446
01:47:21,760 --> 01:47:24,160
voelde dat dat bijna was
het einde van het verhaal.

1447
01:47:24,160 --> 01:47:26,280
Hij had zijn liefde verklaard
in een brief,

1448
01:47:26,280 --> 01:47:29,760
hij zou dat zo houden
een blijvend aandenken aan de vrouw,

1449
01:47:29,760 --> 01:47:31,640
een blijvend bewijs van zijn liefde,

1450
01:47:31,640 --> 01:47:34,040
zijn liefde werd volledig uitgestort
in de brief,

1451
01:47:34,040 --> 01:47:37,080
en op dezelfde manier als dat
het Heiligenstadttestament

1452
01:47:37,080 --> 01:47:40,320
Het was een soort ceremoniële begrafenis
van zijn emotionele gevoelens

1453
01:47:40,320 --> 01:47:43,600
vanwege zijn doofheid,
zijn lijden en verdriet,

1454
01:47:43,600 --> 01:47:47,280
hier is een ceremoniële begrafenis
van zijn liefde voor de vrouw.

1455
01:47:49,040 --> 01:47:53,160
Ik vraag me af of dit een wakkermoment is
voor hem - een moment van realisatie.

1456
01:47:53,160 --> 01:47:58,280
Hij heeft zich op de een of andere manier neergelegd bij de
feit dat, als hij haar niet kan krijgen,

1457
01:47:58,280 --> 01:48:01,080
dat is het.
Hij heeft er alles in gestopt,

1458
01:48:01,080 --> 01:48:03,560
hij kan geen ander ons vinden
van zichzelf.

1459
01:48:03,560 --> 01:48:06,000
Hij heeft niet het gevoel dat hij het waard is
meer.

1460
01:48:28,720 --> 01:48:32,920
In 1812, twee weken later
de onsterfelijke geliefde brief...

1461
01:48:34,000 --> 01:48:37,320
..hij krijgt een brief van een jong meisje
wie is een pianist.

1462
01:48:37,320 --> 01:48:40,080
Ze stuurt hem een portemonnee
die ze zelf maakte.

1463
01:48:41,520 --> 01:48:45,560
Uw portemonnee zal worden gekoesterd
onder andere tekenen van respect

1464
01:48:45,560 --> 01:48:48,080
waarvan meerdere mensen
voor mij hebben uitgesproken,

1465
01:48:48,080 --> 01:48:50,480
maar wat ik nog steeds ben
verre van verdiend.

1466
01:48:53,320 --> 01:48:57,560
Beroof Händel, Haydn en Mozart niet
van hun lauwerkransen.

1467
01:48:57,560 --> 01:49:02,040
Zij hebben recht op hun eigen
maar ik heb er nog geen recht op.

1468
01:49:04,480 --> 01:49:07,040
Is zijn nederigheid daar vals?

1469
01:49:07,040 --> 01:49:08,760
Niet precies.

1470
01:49:08,760 --> 01:49:11,720
Maar nogmaals, hij is depressief,

1471
01:49:11,720 --> 01:49:14,720
en hij is zo aardig als hij maar kan zijn.

1472
01:49:16,160 --> 01:49:19,040
Hij is ook eerlijk
door zoiets te zeggen

1473
01:49:19,040 --> 01:49:21,080
Ik denk dat elke eerlijke kunstenaar zegt:

1474
01:49:21,080 --> 01:49:24,480
"Ik ben niet waar ik dacht dat ik zou zijn,
Ik ben niet waar ik wil zijn.

1475
01:49:24,480 --> 01:49:28,040
‘Ik heb er zin in
die ik niet heb bereikt

1476
01:49:28,040 --> 01:49:30,280
"waar ik naar streef."

1477
01:49:30,280 --> 01:49:32,560
Ik denk dat elke eerlijke kunstenaar
voelt dat

1478
01:49:32,560 --> 01:49:36,080
en dit is een van de weinige keren
toen Beethoven

1479
01:49:36,080 --> 01:49:38,480
is bereid om dat te zeggen,
aan een jong meisje.

1480
01:49:40,560 --> 01:49:45,040
Alleen kunst en wetenschap kunnen mensen opvoeden
tot het niveau van de goden.

1481
01:49:46,120 --> 01:49:49,040
De ware kunstenaar kent geen trots.

1482
01:49:49,040 --> 01:49:52,760
Helaas ziet hij
dat kunst geen grenzen kent.

1483
01:49:54,560 --> 01:49:59,280
Hij heeft een vaag besef van hoe ver
hij is van het bereiken van zijn doel.

1484
01:50:09,560 --> 01:50:13,120
De nasleep van de onsterfelijke
Geliefde affaire die je ziet spelen

1485
01:50:13,120 --> 01:50:15,560
in de komende paar jaar
van zijn leven.

1486
01:50:15,560 --> 01:50:19,040
Hij verkeert in een slechte staat,
misschien zwaar drinken.

1487
01:50:19,040 --> 01:50:22,080
Een vriend die hem bezoekt
in deze periode zegt:

1488
01:50:22,080 --> 01:50:25,000
‘Ik zal mij onthouden van beschrijven
de staat waarin hij verkeerde."

1489
01:50:26,080 --> 01:50:29,280
En hij begint een dagboek bij te houden
in deze periode

1490
01:50:29,280 --> 01:50:32,440
en dit is een van de inzendingen
in het dagboek.

1491
01:50:36,320 --> 01:50:39,560
O, verschrikkelijke omstandigheden
die niet onderdrukken

1492
01:50:39,560 --> 01:50:43,200
mijn verlangen naar huiselijkheid,
maar verhindert de verwezenlijking ervan.

1493
01:50:45,080 --> 01:50:48,880
O God, God, kijk op neer
de ongelukkige Beethoven.

1494
01:50:48,880 --> 01:50:52,000
Laat het niet doorgaan
nog langer zo.

1495
01:50:55,520 --> 01:50:58,080
Wanneer de gevolgen van dit alles
vestigde zich in -

1496
01:50:58,080 --> 01:51:01,400
dat hij het niet zou krijgen
liefde die hij altijd al had gewild,

1497
01:51:01,400 --> 01:51:05,080
hij zou het gezin niet krijgen
dat hij altijd al wilde,

1498
01:51:05,080 --> 01:51:09,200
hij zou moeten leven
alleen voor zichzelf en zijn kunst.

1499
01:51:12,240 --> 01:51:14,240
Je mag geen mens zijn,

1500
01:51:14,240 --> 01:51:17,000
niet voor jezelf, alleen voor anderen.

1501
01:51:19,080 --> 01:51:22,000
Voor jou kan dat zo zijn
geen geluk meer

1502
01:51:22,000 --> 01:51:24,640
behalve in jezelf, in je kunst.

1503
01:51:27,280 --> 01:51:31,000
O God, geef mij de kracht
mezelf te overwinnen.

1504
01:51:31,960 --> 01:51:34,720
Niets hoeft mij aan dit leven te binden.

1505
01:51:36,200 --> 01:51:38,240
Alles is verwoest.

1506
01:51:39,760 --> 01:51:45,080
Je moet eenzaam zijn
om allesomvattend te zijn

1507
01:51:45,080 --> 01:51:49,240
geweldige persoonlijkheid,
zoals Beethoven was.

1508
01:51:49,240 --> 01:51:53,480
Als je niet eenzaam bent,
als u een partner, een vrouw,

1509
01:51:53,480 --> 01:51:55,560
een echtgenoot, een vriend,

1510
01:51:55,560 --> 01:52:00,000
het is een beetje moeilijker
omdat jouw energie

1511
01:52:00,000 --> 01:52:03,800
richt zich op één of enkele personen.

1512
01:52:03,800 --> 01:52:08,720
Als je helemaal eenzaam bent,
dan gaat er iets in je open

1513
01:52:08,720 --> 01:52:11,480
en je kunt de hele wereld omarmen.

1514
01:52:11,480 --> 01:52:15,000
Dus ik denk dat Beethoven dit heeft...

1515
01:52:15,000 --> 01:52:18,280
..pijnlijke liefde in hem

1516
01:52:18,280 --> 01:52:21,320
dat hij alleen is,

1517
01:52:21,320 --> 01:52:25,040
hij is doof, de wereld is buitengesloten,

1518
01:52:25,040 --> 01:52:30,600
dus hij voelt liefde voor de hele wereld
en dat kan hij uiten.

1519
01:52:31,560 --> 01:52:34,560
Zodra ik Beethoven nader,

1520
01:52:34,560 --> 01:52:37,520
plotseling is het bijna alsof
je wordt gekwetst

1521
01:52:37,520 --> 01:52:40,040
in iemands diepste pijn

1522
01:52:40,040 --> 01:52:44,280
en de diepste liefde en vreugde
allemaal tegelijk.

1523
01:52:44,280 --> 01:52:48,080
Hij zit gevangen in deze wereld
in zijn eigen hoofd

1524
01:52:48,080 --> 01:52:51,800
omdat hij het niet hoort
wat er vooral om hem heen gebeurt,

1525
01:52:51,800 --> 01:52:53,920
en dan geeft hij ons
de Zevende Symfonie.

1526
01:53:03,880 --> 01:53:07,040
Wat doe je als je dat hebt
iets dat je oren blokkeert?

1527
01:53:08,080 --> 01:53:12,320
Je vraagt iemand om luider te spreken
voor jou omdat je ze niet kunt horen.

1528
01:53:14,120 --> 01:53:18,000
Als ze zijn muziek willen horen,
ze gaan zijn muziek horen.

1529
01:53:22,080 --> 01:53:26,080
Hij schreeuwt ook zijn pijn uit,

1530
01:53:26,080 --> 01:53:31,720
omdat hij het meest ondraaglijk is
akkoorden en dissonanten

1531
01:53:31,720 --> 01:53:34,960
zijn de momenten met het meeste volume.

1532
01:53:44,640 --> 01:53:47,240
Mag een componist wild zijn?

1533
01:53:47,240 --> 01:53:50,080
En Beethoven zei: "Ja, dat ben ik.

1534
01:53:50,080 --> 01:53:55,080
‘Of je het nu leuk vindt of niet,
Ik ben wild en mijn muziek is wild."

1535
01:54:14,040 --> 01:54:17,520
De Zevende Symfonie
pakt een idee op

1536
01:54:17,520 --> 01:54:20,760
wat in de mode lijkt te zijn -

1537
01:54:20,760 --> 01:54:23,360
het repetitieve ritme.

1538
01:54:23,360 --> 01:54:25,760
Een bepaald ritmisch patroon,

1539
01:54:25,760 --> 01:54:28,080
en dit gaat maar door en door.

1540
01:54:28,080 --> 01:54:29,960
RECITEERT RITMISCHE PATROON

1541
01:54:35,240 --> 01:54:38,920
En in geen enkele andere compositie
is het zo extreem

1542
01:54:38,920 --> 01:54:40,400
zoals in de Zevende symfonie,

1543
01:54:40,400 --> 01:54:45,520
wat lijkt op een orgie
van dit ritmische patroon.

1544
01:54:45,520 --> 01:54:50,000
Het gaat maar door en door
in een volledig

1545
01:54:50,000 --> 01:54:54,040
en bijna saai repetitieve manier.

1546
01:54:54,040 --> 01:54:56,280
Mozart zou...

1547
01:54:56,280 --> 01:55:00,760
..waarschijnlijk moet ik er een hekel aan hebben gehad,
zou hij nog leven,

1548
01:55:00,760 --> 01:55:05,000
maar voorlopig,
dit was het nieuwe geweldige idee.

1549
01:55:07,320 --> 01:55:10,080
Het is een medicijn. Het windt ons op.

1550
01:55:10,080 --> 01:55:14,080
En deze opwinding is iets
de nieuwe componist wil,

1551
01:55:14,080 --> 01:55:19,040
maar de oude mensen dachten
het was gevaarlijk of duivels.

1552
01:55:19,040 --> 01:55:21,720
Beethoven wil ons opwinden

1553
01:55:21,720 --> 01:55:25,560
met dit herhaalde, herhaalde ritme,

1554
01:55:25,560 --> 01:55:28,360
en dit is
de kracht van de Zevende symfonie.

1555
01:55:28,360 --> 01:55:31,360
MUZIEK: Symfonie nr. 7
door Beethoven

1556
01:55:43,640 --> 01:55:46,560
Er kunnen mensen zijn die dat wel hebben
geweldige smaak en zeg,

1557
01:55:46,560 --> 01:55:49,320
‘Kom op, Beethoven,
dit is onmogelijk.

1558
01:55:49,320 --> 01:55:54,720
"Hoe kun je ongeveer 700 keer schrijven,
hetzelfde ritmische patroon?"

1559
01:55:56,320 --> 01:55:58,920
En dan zegt hij:
"Dit is precies wat ik doe

1560
01:55:58,920 --> 01:56:02,120
‘En het zal mensen opwinden
en ze zullen er dol op zijn."

1561
01:56:24,880 --> 01:56:26,880
JUICHT EN APPLAUS

1562
01:56:28,560 --> 01:56:32,760
Ik denk dat dit het begin is van
deze ongelooflijk rijke, interne,

1563
01:56:32,760 --> 01:56:34,440
fantasierijk leven,

1564
01:56:34,440 --> 01:56:39,160
zodat hij op een bepaalde manier gaat horen
dat wij ons niet kunnen voorstellen.

1565
01:56:39,160 --> 01:56:42,200
KOOR ZINGT GLORIA
UIT DE PLECHTIGE MIS

1566
01:56:42,200 --> 01:56:44,720
Vergeet de wereld, oké?
Dat kan ik niet horen.

1567
01:56:44,720 --> 01:56:47,360
Nu ga ik muziek horen
uit de hemel.

1568
01:56:47,360 --> 01:56:49,640


1569
01:56:50,640 --> 01:56:52,680
Ik ga muziek uit de hel horen.

1570
01:56:53,800 --> 01:56:56,160
Ik ga muziek horen
dat niemand anders het kan horen.

1571
01:56:56,160 --> 01:56:58,800


1572
01:56:58,800 --> 01:57:03,600
En dat deelt hij dan met ons
en dit is de revolutie voor mij.

1573
01:57:03,600 --> 01:57:08,000


1574
01:57:08,000 --> 01:57:11,200


1575
01:57:11,200 --> 01:57:19,120


1576
01:57:19,120 --> 01:57:21,480

Glorie, glorie

1577
01:57:21,480 --> 01:57:25,440


1578
01:57:28,240 --> 01:57:30,880


1579
01:57:31,880 --> 01:57:33,520


1580
01:57:41,500 --> 01:57:44,600
1817, Beethoven is 46.

1581
01:57:44,600 --> 01:57:48,180
Hij is beroemd, zijn muziek ook
gespeeld in binnen- en buitenland.

1582
01:57:48,180 --> 01:57:49,580
METRONOOM KLIKKEN

1583
01:57:49,580 --> 01:57:53,300
En hij heeft aanwijzingen nodig
voor dirigenten en artiesten

1584
01:57:53,300 --> 01:57:57,660
in de andere delen van de wereld ook
zijn muziek spelen en uitvoeren.

1585
01:57:57,660 --> 01:58:01,580
Plotseling heeft hij dit apparaat
stelt hem in staat de eerste componist te zijn

1586
01:58:01,580 --> 01:58:05,900
om precies aan te geven hoe snel en hoe
langzaam moeten zijn stukken worden uitgevoerd.

1587
01:58:13,380 --> 01:58:16,460
ZE ZINGEN

1588
01:58:20,540 --> 01:58:23,300
‘De metronoommarkeringen wel
volg snel.

1589
01:58:23,300 --> 01:58:25,380
"Wacht niet op hen."

1590
01:58:25,380 --> 01:58:27,940
MUZIEK GAAT DOOR

1591
01:58:27,940 --> 01:58:31,900
"In onze eeuw, dingen hiervan
soort zijn zeker nodig.

1592
01:58:31,900 --> 01:58:36,780
‘Performers moeten nu de ideeën gehoorzamen
van het onbelemmerde genie."

1593
01:58:46,740 --> 01:58:53,300
Het laatste decennium van zijn leven was dat
zo pijnlijk op zoveel niveaus.

1594
01:58:53,300 --> 01:58:57,580
Ik bedoel, naast het verlies van zijn gehoor,
hij was hierin verwikkeld

1595
01:58:57,580 --> 01:59:03,060
langdurige rechtszaak te voeren
voogdij over zijn neef.

1596
01:59:03,060 --> 01:59:07,860
Hij had honger, denk ik,
voor verbinding,

1597
01:59:07,860 --> 01:59:11,140
persoonlijke verbinding, fysiek
verbinding met andere mensen.

1598
01:59:11,140 --> 01:59:13,820
METRONOOM KLIKKEN

1599
01:59:13,820 --> 01:59:17,740
We kunnen dit ook zien als
de poging van een ouder wordende componist

1600
01:59:17,740 --> 01:59:20,460
om de zaken onder controle te houden.

1601
01:59:20,460 --> 01:59:24,780
Controle over zijn muziek, met
het apparaat van de metronoom,

1602
01:59:24,780 --> 01:59:27,100
controle over zijn financiële situatie

1603
01:59:27,100 --> 01:59:32,020
omdat Beethoven er geen kon krijgen
vergoedingen niet meer als uitvoerder.

1604
01:59:32,020 --> 01:59:33,740
Controle over zijn persoonlijke leven.

1605
01:59:35,260 --> 01:59:39,660
Ik denk dat dit het begin hiervan is
ongelooflijk rijk intern

1606
01:59:39,660 --> 01:59:42,460
fantasierijk leven, zodat hij begint

1607
01:59:42,460 --> 01:59:45,420
horen op een manier zoals wij
kan het me niet voorstellen.

1608
01:59:46,820 --> 01:59:51,340
‘Vergeet de wereld, oké, ik kan het niet horen
dat. Nu ga ik het horen...

1609
01:59:51,340 --> 01:59:53,140
"..Ik ga muziek horen
uit de hemel.

1610
01:59:55,180 --> 01:59:56,780
‘Ik ga muziek uit de hel horen.

1611
01:59:59,020 --> 02:00:01,460
‘Ik ga die muziek horen
niemand anders kan het horen."

1612
02:00:04,540 --> 02:00:09,820
En dan deelt hij dat met ons,
en dit is de revolutie voor mij.

1613
02:00:09,820 --> 02:00:13,660
Beethoven verandert de koers van
muziek voor alle tijden.

1614
02:00:39,460 --> 02:00:42,220
KLASSIEKE MUZIEK

1615
02:00:50,020 --> 02:00:52,420
Zijn concert in december 1813,

1616
02:00:52,420 --> 02:00:56,500
is een van de grote societyevenementen van
hedendaagse Wenen.

1617
02:00:59,740 --> 02:01:01,900
Eerste optreden van de
Zevende symfonie.

1618
02:01:03,500 --> 02:01:07,060
Na vier jaar zonder nieuwe
symfonie, dit is het moment

1619
02:01:07,060 --> 02:01:08,940
waar de mensen het verwachten

1620
02:01:08,940 --> 02:01:11,420
het uiterste van deze grote componist.

1621
02:01:14,180 --> 02:01:17,260
Het concert van 8 december
1813, onthoud,

1622
02:01:17,260 --> 02:01:21,100
is een voordeel voor soldaten
gewond in de strijd.

1623
02:01:21,100 --> 02:01:25,980
En de sfeer van Wenen en Europa
op dit punt is het echt een beetje

1624
02:01:25,980 --> 02:01:28,660
jubelend omdat Napoleon
gaat naar beneden.

1625
02:01:28,660 --> 02:01:30,420
Het is duidelijk dat hij bijna aan het einde is.

1626
02:01:34,740 --> 02:01:38,940
En er is een soort feestelijkheid
kwaliteit van de Zevende symfonie

1627
02:01:38,940 --> 02:01:42,580
dat speelt absoluut mee in de
geest van de tijd.

1628
02:01:51,820 --> 02:01:55,820
In datzelfde concert was de
première van Wellington's Victory,

1629
02:01:55,820 --> 02:01:59,180
dat is het verzilveren van de geest
van de tijd!

1630
02:01:59,180 --> 02:02:02,020
Waarschijnlijk het meest commerciële
hij schreef ooit, vierend

1631
02:02:02,020 --> 02:02:04,580
de overwinning van de Napoleontische oorlogen
boven Napoleon.

1632
02:02:07,620 --> 02:02:10,100
Ik heb altijd het gevoel gehad dat Beethoven,
aan het einde van dat concert,

1633
02:02:10,100 --> 02:02:12,060
hij verdiende veel geld.

1634
02:02:12,060 --> 02:02:15,900
Heb het geld in zijn zak gestoken
een soort grijns over hoe

1635
02:02:15,900 --> 02:02:19,100
hij had dit geweldige succes
met een slecht stuk

1636
02:02:19,100 --> 02:02:21,820
en een heel leuk succes ermee
een goed stuk.

1637
02:02:21,820 --> 02:02:23,820
Hij grinnikt

1638
02:02:32,420 --> 02:02:35,740
Dit is het moment erna
Wellington's overwinning heeft

1639
02:02:35,740 --> 02:02:37,700
een internationale hit worden

1640
02:02:37,700 --> 02:02:39,940
en veranderde Beethoven in niet

1641
02:02:39,940 --> 02:02:43,380
gewoon een gerespecteerde componist,
maar een lokale beroemdheid.

1642
02:02:50,860 --> 02:02:54,100
Dit is Beethovens meest schitterende
ogenblik in het openbaar.

1643
02:02:55,340 --> 02:02:59,380
Te midden van alle euforie,
dat zien we samen

1644
02:02:59,380 --> 02:03:04,020
met zijn doofheid aan de ene kant,
zijn toenemende isolement,

1645
02:03:04,020 --> 02:03:07,980
dat dit hem eigenlijk alleen maar beperkt
wereld nog meer.

1646
02:03:07,980 --> 02:03:09,860
Hij gaat meer naar binnen.

1647
02:03:20,580 --> 02:03:23,340
GEDEMMPELD GErommel

1648
02:03:23,340 --> 02:03:28,620
Beethoven beleeft echt
twee episoden van acuut

1649
02:03:28,620 --> 02:03:31,100
depressie tijdens zijn leven.

1650
02:03:32,820 --> 02:03:34,860
Het is duidelijk dat rond de tijd van de

1651
02:03:34,860 --> 02:03:37,380
Heiligenstadt Testament, hij leed

1652
02:03:37,380 --> 02:03:39,300
een grote depressieve crisis.

1653
02:03:39,300 --> 02:03:46,540
En dan, opnieuw, in de jaren 1810, zoals
de omvang van zijn gehoorverlies

1654
02:03:46,540 --> 02:03:48,860
en de finaliteit ervan
begint in te zinken,

1655
02:03:48,860 --> 02:03:54,100
hij beseft nu dat hij dat misschien wel is
volledig doof worden.

1656
02:03:56,300 --> 02:04:01,740
Wat deze afleveringen gemeen hebben
is dat ze zijn gevoel van wie doen schudden

1657
02:04:01,740 --> 02:04:04,020
hij is als muzikant.

1658
02:04:04,020 --> 02:04:05,820
"Kan ik dit blijven doen?"

1659
02:04:08,660 --> 02:04:10,860
Dit is wanneer hij Fidelio herschrijft

1660
02:04:10,860 --> 02:04:15,220
en hij gaat er nog verder op in
die kerkerscène,

1661
02:04:15,220 --> 02:04:21,260
en maakt het nog expressiever
en intenser dan voorheen.

1662
02:04:21,260 --> 02:04:24,420
Het begin van het tweede bedrijf,

1663
02:04:24,420 --> 02:04:28,420
de scène begint met het personage

1664
02:04:28,420 --> 02:04:35,300
van Florestan diep onder de grond,
in een kerker, in het donker.

1665
02:04:35,300 --> 02:04:41,860
TENOR ZINGT

1666
02:04:46,940 --> 02:04:49,260
VERTALING:

1667
02:04:53,260 --> 02:04:56,780
Zijn allereerste woorden, zegt hij...
HIJ SPREEKT DUITS

1668
02:04:56,780 --> 02:04:59,540
.."Wat is het hier donker."

1669
02:04:59,540 --> 02:05:03,820
Maar dan gaat hij verder
de zin uitdrukken

1670
02:05:03,820 --> 02:05:06,900
dat, in de lente
van zijn leven, in één keer

1671
02:05:06,900 --> 02:05:10,980
terwijl hij dat had moeten kunnen
verwacht geluk en vervulling,

1672
02:05:10,980 --> 02:05:13,380
alles is meegenomen
weg van hem.

1673
02:05:13,380 --> 02:05:16,660
Hij zit alleen,
hij zit in eenzame opsluiting.

1674
02:05:30,380 --> 02:05:33,340
Ik denk niet dat dat ook zo is
veel moeite om dat te zeggen

1675
02:05:33,340 --> 02:05:37,860
Florestan, in de kerker, in
eenzame opsluiting,

1676
02:05:37,860 --> 02:05:43,860
betreurend zijn isolement,
zijn onvermogen om dit te realiseren

1677
02:05:43,860 --> 02:05:46,620
de dromen die hij
als jongeman gehad,

1678
02:05:46,620 --> 02:05:50,580
dit is misschien wel het meeste
autobiografisch

1679
02:05:50,580 --> 02:05:52,860
moment van alle muziek van Beethoven.

1680
02:06:14,220 --> 02:06:17,260
HIJ ZINGT

1681
02:06:24,340 --> 02:06:26,940
GEDEMMPELD GErommel

1682
02:06:31,660 --> 02:06:33,620
Beethoven is 44.

1683
02:06:33,620 --> 02:06:37,020
Hij is zich bewust van zijn vermogens
gaan, zijn belangrijkste

1684
02:06:37,020 --> 02:06:38,980
gehoorvermogen.

1685
02:06:38,980 --> 02:06:41,420
En hoe meer hij de controle verliest
dat, hoe meer

1686
02:06:41,420 --> 02:06:45,340
hij probeert alles onder controle te krijgen
anders kan hij het in handen krijgen

1687
02:06:45,340 --> 02:06:48,540
en natuurlijk
het eerste is zijn familie.

1688
02:06:48,540 --> 02:06:50,740
Als hoofd van een gezin,
dat verlies je nooit

1689
02:06:50,740 --> 02:06:54,220
verantwoordelijkheidsgevoel
en het gaat door.

1690
02:06:54,220 --> 02:06:58,620
Beethoven is dus goed ingeburgerd
Wenen nu.

1691
02:06:58,620 --> 02:07:02,060
Zijn beide broers leven nog
in de buurt.

1692
02:07:02,060 --> 02:07:06,420
Hij bemoeit zich met de relaties van Johann
omdat hij hem advies wil geven

1693
02:07:06,420 --> 02:07:08,460
met wie hij zou moeten trouwen.

1694
02:07:08,460 --> 02:07:12,420
Karl heeft hem geholpen met het verkrijgen van de zijne
muziek uit, ook

1695
02:07:12,420 --> 02:07:14,340
met zijn publicaties,

1696
02:07:14,340 --> 02:07:17,580
en Beethoven betaalt de zijne
medische kosten.

1697
02:07:17,580 --> 02:07:19,300
Dus hij is een beetje de baas,
op een bepaalde manier.

1698
02:07:23,220 --> 02:07:26,100
STRINGINSTRUMENTEN

1699
02:07:33,580 --> 02:07:38,420
Begin november 1815, Beethoven
leert dat zijn broer Karl

1700
02:07:38,420 --> 02:07:42,660
sterft aan tuberculose,
dat is verstikking,

1701
02:07:42,660 --> 02:07:45,380
bloedende horror dat ze
zag hoe hun moeder stierf.

1702
02:07:47,020 --> 02:07:52,340
Hij haast zich naar Karls bed, maar
hij is al geobsedeerd door het idee

1703
02:07:52,340 --> 02:07:58,700
dat hij voogdij moet krijgen en
volledige controle over hun zoon, Karl.

1704
02:07:58,700 --> 02:08:03,340
Beethoven gelooft dat de moeder,
Johanna, is absoluut slecht.

1705
02:08:03,340 --> 02:08:08,340
Hij moet Karl bij haar weghalen
omdat ze hem zal bederven.

1706
02:08:19,060 --> 02:08:22,300
Als je de documenten van allemaal leest
dit verhaal,

1707
02:08:22,300 --> 02:08:25,340
hij is niet echt een aardige vent

1708
02:08:25,340 --> 02:08:30,060
en hij gebruikt veel verschillende
namen voor de moeder -

1709
02:08:30,060 --> 02:08:32,860
de meest gebruikte is Koningin van de Nacht.

1710
02:08:32,860 --> 02:08:38,220
Dus hij noemt haar nooit met haar naam,
maar geeft haar bijnamen

1711
02:08:38,220 --> 02:08:42,220
en de meeste van hen
zijn nogal lelijke.

1712
02:08:43,540 --> 02:08:48,540
‘Gisteravond, die Koningin van de Nacht
was tot 03.00 uur op het artiestenbal,

1713
02:08:48,540 --> 02:08:52,660
"niet alleen haar mantel blootleggend,
maar ook haar lichamelijke naaktheid.

1714
02:08:52,660 --> 02:08:54,900
‘Er werd gefluisterd dat ze dat was

1715
02:08:54,900 --> 02:08:57,500
"bereid om zichzelf voor te verkopen
20 gulden.

1716
02:08:57,500 --> 02:09:00,260
"O, verschrikkelijk. O, verschrikkelijk."

1717
02:09:01,860 --> 02:09:05,900
Het had iets met macht te maken
en controle.

1718
02:09:05,900 --> 02:09:10,260
Ik hou niet van deze vrouw en zij wel
niet in staat zijn een kind groot te brengen,

1719
02:09:10,260 --> 02:09:15,380
maar Beethoven was niet veel beter in staat
natuurlijk een kind opvoeden.

1720
02:09:15,380 --> 02:09:19,420
Volgens hem is hij de enige.
Hij is altijd de enige.

1721
02:09:22,860 --> 02:09:24,540
Het is niet zo leuk, dit verhaal.

1722
02:09:36,620 --> 02:09:39,780
Beethoven besteedt dan meer energie
men zou redelijkerwijs kunnen

1723
02:09:39,780 --> 02:09:44,140
verwacht de poging om te winnen
voogdij over Karel.

1724
02:09:44,140 --> 02:09:47,700
Ik vermoed dat er wat aan de hand is
gedurende deze tijd is dat

1725
02:09:47,700 --> 02:09:50,420
Beethoven probeert te herhalen
het patroon dat zich afspeelde

1726
02:09:50,420 --> 02:09:52,780
als kind in zijn eigen gezin.

1727
02:09:54,620 --> 02:09:56,660
PIANO GAAT DOOR

1728
02:09:56,660 --> 02:10:03,540
Zijn vader plaatste er veel
verwachting op Ludwig te zijn

1729
02:10:03,540 --> 02:10:05,740
in wezen een tweede Mozart

1730
02:10:05,740 --> 02:10:10,860
en Beethoven hoopt dat misschien
Karel kan hetzelfde doen.

1731
02:10:14,500 --> 02:10:17,500
‘Je beschouwt Karl als je eigen kind.

1732
02:10:17,500 --> 02:10:23,500
"Let op geen roddels, geen kleinzieligheden,
in vergelijking met dit heilige doel.

1733
02:10:24,780 --> 02:10:28,540
'Hij is mijn zoon. Ik ben zijn echte vader.'

1734
02:10:35,620 --> 02:10:37,700
DRAMATISCHE MUZIEK

1735
02:10:45,740 --> 02:10:51,380
De rechtbank die moet beslissen over de
kwestie van de voogdij

1736
02:10:51,380 --> 02:10:53,940
is het Landrecht

1737
02:10:53,940 --> 02:10:57,500
en het Landrecht is een rechtbank voor
alleen edellieden.

1738
02:10:59,340 --> 02:11:04,460
En op dat moment vraagt de rechtbank:
'Ludwig, ben jij een edelman?'

1739
02:11:06,500 --> 02:11:08,460
En Lodewijk zegt:
"Ja, natuurlijk ben ik dat

1740
02:11:08,460 --> 02:11:12,220
"Omdat mijn naam van Beethoven is

1741
02:11:12,220 --> 02:11:15,260
"En het busje is daar een indicatie van
adel."

1742
02:11:16,900 --> 02:11:18,860
In feite is dat niet waar.

1743
02:11:18,860 --> 02:11:24,500
Het busje is slechts een onderdeel van een typisch exemplaar
naam uit Noord-Europa.

1744
02:11:24,500 --> 02:11:28,740
Von is een indicatie van adel
in Duitsland en Oostenrijk.

1745
02:11:28,740 --> 02:11:31,700
Von met een O, niet van met een A,

1746
02:11:31,700 --> 02:11:34,220
zoals in de naam van Beethoven.

1747
02:11:34,220 --> 02:11:37,180
En dus zegt de rechtbank:
"Jij bent van Beethoven,

1748
02:11:37,180 --> 02:11:39,180
'Maar je bent geen edelman.'

1749
02:11:41,460 --> 02:11:47,940
‘Mijn aard laat zien dat ik dat niet doe
behoren tot deze plebejische massa.

1750
02:11:47,940 --> 02:11:51,220
‘Sinds ik mijn neef heb grootgebracht
naar een hogere categorie,

1751
02:11:51,220 --> 02:11:55,580
‘Noch hij, noch ik horen erbij
de gewone rechtbank.

1752
02:11:55,580 --> 02:11:56,940
"Maar alleen herbergiers,

1753
02:11:56,940 --> 02:12:00,620
"Schoenmakers en kleermakers komen ten val
dat soort voogdij.”

1754
02:12:02,380 --> 02:12:06,060
Ik bedoel, zijn leven is een reeks van niet
krijgen wat hij wilde.

1755
02:12:07,500 --> 02:12:12,300
Het begint met het niet zijn van de
hooggeboren persoonlijkheid die hij

1756
02:12:12,300 --> 02:12:14,540
wilde dat hij het zelf was

1757
02:12:14,540 --> 02:12:20,740
en hij verzonnen behoorlijk
veel nep rond dit verhaal.

1758
02:12:21,900 --> 02:12:25,940
Hij had de neiging om dat te willen

1759
02:12:25,940 --> 02:12:29,380
groter, groter,

1760
02:12:29,380 --> 02:12:36,500
nobeler - beugel - narcistisch
aangedreven - beugel,

1761
02:12:36,500 --> 02:12:39,860
Eh, bij alles wat hij deed.

1762
02:12:39,860 --> 02:12:44,860
De magistraat in Wenen besluit daartoe

1763
02:12:44,860 --> 02:12:49,060
maak Johanna van Beethoven
mede-voogd

1764
02:12:49,060 --> 02:12:51,380
van haar zoon - Karl van Beethoven Jr.

1765
02:12:54,180 --> 02:12:57,180
Lodewijk van Beethoven
vindt die beslissing niet leuk

1766
02:12:57,180 --> 02:12:59,620
en hij gaat in beroep bij de volgende rechtbank.

1767
02:12:59,620 --> 02:13:04,540
De volgende hogere rechtbank beslist
dat Ludwig krijgt

1768
02:13:04,540 --> 02:13:08,540
voogdij over zijn neef,
maar niet de enige voogdij,

1769
02:13:08,540 --> 02:13:11,060
maar mede-voogdij met
een vriend van hem.

1770
02:13:11,060 --> 02:13:12,740
Dat is de uiteindelijke beslissing.

1771
02:13:14,580 --> 02:13:18,340
Dat is een aspect van Beethoven
Ik hou er niet van om iets te weten,

1772
02:13:18,340 --> 02:13:23,980
maar op een bepaalde manier verbaast het mij niets
als ik denk aan hoe hij...

1773
02:13:23,980 --> 02:13:29,660
Hij speelt iets na
waar hij bekend mee is.

1774
02:13:29,660 --> 02:13:32,180
Het is het enige moment in zijn leven

1775
02:13:32,180 --> 02:13:35,020
als hij aan al het andere denkt
is voor hem verloren.

1776
02:13:35,020 --> 02:13:37,060
Dat is hij duidelijk niet
Ik ga een vrouw zoeken,

1777
02:13:37,060 --> 02:13:40,740
hij zal duidelijk blijven
kinderloos

1778
02:13:40,740 --> 02:13:46,980
en toch ziet hij een kind zonder
een vader en voelt dat

1779
02:13:46,980 --> 02:13:49,980
verantwoordelijkheidsgevoel, dat is het
zijn taak om dat kind groot te brengen,

1780
02:13:49,980 --> 02:13:54,900
het was zijn taak om zijn broer te verwekken
toen hun moeder stierf,

1781
02:13:54,900 --> 02:13:57,740
en dus lijkt het natuurlijk voor hem
om dat te willen doen.

1782
02:13:57,740 --> 02:14:02,340
Maar de manier waarop hij het aanpakt,
door te proberen te breken

1783
02:14:02,340 --> 02:14:08,900
alles daar omheen is jong geweest
Karl's infrastructuur tot dan toe.

1784
02:14:08,900 --> 02:14:11,140
Ik vind het echt brutaal
eigenschap,

1785
02:14:11,140 --> 02:14:13,380
bijna, met zijn innerlijke opstelling.

1786
02:14:13,380 --> 02:14:17,660
Hij wil zo graag iemand zijn
anders dan hij niet

1787
02:14:17,660 --> 02:14:23,340
terugdeinzen om er nog een te maken
vrouw's zoon zijn zoon in orde

1788
02:14:23,340 --> 02:14:29,380
om tenminste dat te hebben,
in ieder geval een wonderkind voor zichzelf.

1789
02:14:30,500 --> 02:14:33,580
"Je moet mijn zoon zijn,
je moet muzikant zijn,

1790
02:14:33,580 --> 02:14:35,780
‘Je moet de lijn volgen.

1791
02:14:35,780 --> 02:14:42,300
"Grootvader, vader, ik,
het grootste genie, en nu jij.

1792
02:14:43,900 --> 02:14:46,380
‘Ik ben zo’n genie dat ik kan overslaan
realiteit

1793
02:14:46,380 --> 02:14:48,660
"en hem in werkelijkheid mijn zoon maken
zin."

1794
02:14:50,020 --> 02:14:51,580
En dat is het programma.

1795
02:15:04,140 --> 02:15:08,460
ZACHT ZINGEN

1796
02:15:08,460 --> 02:15:10,740
Zijn composities vertragen.

1797
02:15:10,740 --> 02:15:12,900
Hij gaat een periode van diep in
reflectie.

1798
02:15:16,700 --> 02:15:20,900
En in het jaar 1817 componeert hij
helemaal niets,

1799
02:15:20,900 --> 02:15:23,820
tot de laatste maanden van het jaar.

1800
02:15:23,820 --> 02:15:26,500
HET ZINGEN GAAT DOOR

1801
02:15:30,100 --> 02:15:33,060
Eén van de eerste stukken die hij
schrijft eigenlijk

1802
02:15:33,060 --> 02:15:38,020
na deze lange braakliggende periode, is
dit prachtige lied, Berusting.

1803
02:15:38,020 --> 02:15:40,940
HET ZINGEN GAAT DOOR

1804
02:15:46,700 --> 02:15:52,300
Het nummer Resignation is heel gemakkelijk
vergeleken met de vermelding in zijn

1805
02:15:52,300 --> 02:15:57,340
dagboek over ontslag, over
jezelf neerleggen bij je lot.

1806
02:15:57,340 --> 02:16:02,140
'Ontslag. Het meest oprecht
berusting in uw lot.

1807
02:16:02,140 --> 02:16:05,740
‘Alleen dit kan je capabel maken
van de offers die uw plicht zijn

1808
02:16:05,740 --> 02:16:07,740
"en roepingseisen.

1809
02:16:09,980 --> 02:16:13,620
"O harde strijd,
dus ondanks alles,

1810
02:16:13,620 --> 02:16:16,140
‘Je moet overwinnen door uitdagendheid.

1811
02:16:16,140 --> 02:16:19,980
‘Wees absoluut waar
tot uw voortdurende overtuiging."

1812
02:16:22,220 --> 02:16:27,420
In het nummer heb je dit nieuwsgierig
beeld van een licht,

1813
02:16:27,420 --> 02:16:31,340
een kaars die wordt uitgedoofd,

1814
02:16:31,340 --> 02:16:35,940
maar het is een monoloog en spreken
naar de kaars.

1815
02:16:35,940 --> 02:16:38,020
‘Kaars, je moet hem uitdoven
jouw licht.”

1816
02:16:39,180 --> 02:16:42,420
HET ZINGEN GAAT DOOR

1817
02:16:44,700 --> 02:16:48,620
Het is een heel, heel pessimistisch gedicht,

1818
02:16:48,620 --> 02:16:52,260
maar wat Beethoven ermee doet
is ongelooflijk omdat hij

1819
02:16:52,260 --> 02:16:55,660
rommelt met de herhalingen
van de tekst.

1820
02:16:55,660 --> 02:17:00,620
En de slotverklaring,
‘Laat je licht uit’

1821
02:17:00,620 --> 02:17:05,340
Beethoven zegt hier: ‘Dat heb je
twee laten los wat er is geweest

1822
02:17:05,340 --> 02:17:08,500
"je tegenhouden,
maar dit is oké."

1823
02:17:08,500 --> 02:17:11,140
HET ZINGEN GAAT DOOR

1824
02:17:17,060 --> 02:17:20,460
‘Laat mij leven, zelfs door middel van
kunstmatige hulpmiddelen.

1825
02:17:20,460 --> 02:17:22,660
‘Als zulke mensen maar gevonden worden.

1826
02:17:22,660 --> 02:17:25,740
"Ontwikkel indien mogelijk het oor
instrumenten reizen vervolgens.

1827
02:17:26,940 --> 02:17:33,260
‘Dit heb je aan jezelf te danken,
aan de mens en aan Hem, de Almachtige."

1828
02:17:42,420 --> 02:17:44,540
ZACHT BIJZONDER

1829
02:17:47,340 --> 02:17:49,820
GEDEMMPELD GErommel

1830
02:17:53,940 --> 02:17:59,020
De laatste tien jaar van zijn leven heeft
beginnend in 1818,

1831
02:17:59,020 --> 02:18:01,060
we hebben het zogenaamde gesprek
boeken,

1832
02:18:01,060 --> 02:18:05,500
wat betekent dat bezoekers dat
Kom kijken hoe hij alles opschrijft

1833
02:18:05,500 --> 02:18:07,820
ze willen er met hem over praten

1834
02:18:07,820 --> 02:18:12,740
omdat zijn gehoorverlies zo zwaar was
de tijd dat hij het gewoon niet kon

1835
02:18:12,740 --> 02:18:18,020
niet meer begrijpen wat ze zouden willen
zeggen, dus moesten ze opschrijven

1836
02:18:18,020 --> 02:18:21,220
alle dingen die ze willen
vertel het hem.

1837
02:18:21,220 --> 02:18:25,420
En het interessante hieraan
is zien we hoeveel verschillende

1838
02:18:25,420 --> 02:18:27,020
mensen komen naar hem toe,

1839
02:18:27,020 --> 02:18:30,300
en ze praten met hem over alles
allerlei dingen -

1840
02:18:30,300 --> 02:18:36,260
over politiek, wat er geadverteerd wordt
in de stad, ook over muziek.

1841
02:18:37,740 --> 02:18:42,380
"Ze slepen vreselijk. In de aria,
Ik volg de zanger,

1842
02:18:42,380 --> 02:18:45,380
"de ouverture tot koorlijn
verwarde de viool en cello."

1843
02:18:48,060 --> 02:18:50,660
'Ik herinner me nog het probleem dat jij had
gehad met de paukenist

1844
02:18:50,660 --> 02:18:52,580
"bij de repetitie van Egmont."

1845
02:18:54,620 --> 02:18:57,980
‘Dat denk ik bij het bouwen
een geluidsmachine, dat moet je

1846
02:18:57,980 --> 02:19:03,020
"raadpleeg niet alleen een muzikant,
maar een veelzijdige natuurkundige.

1847
02:19:03,020 --> 02:19:05,180
"Daarom een akoesticus."

1848
02:19:06,700 --> 02:19:09,740
Helaas hebben wij de zijne niet
antwoordt omdat hij spreekt

1849
02:19:09,740 --> 02:19:15,340
met hen, maar toch krijgen we een heel
sterk gevoel van een man die...

1850
02:19:16,860 --> 02:19:21,500
..nog steeds in zijn laatste jaar
leven, is daar heel erg mee verbonden

1851
02:19:21,500 --> 02:19:23,940
wat er speelt in de samenleving.

1852
02:19:26,980 --> 02:19:31,820
Dit is een van de restaurants
Beethoven bezoekt regelmatig,

1853
02:19:31,820 --> 02:19:33,700
alleen of met vrienden.

1854
02:19:33,700 --> 02:19:37,580
Dat weten we omdat hij schrijft
erover in zijn conversatieboeken.

1855
02:19:39,740 --> 02:19:44,340
In zijn latere jaren is hij 47.
Beethoven is altijd een schrijver.

1856
02:19:44,340 --> 02:19:47,700
Hij is een schrijver van zijn eigen ideeën,
in kleine boekjes.

1857
02:19:47,700 --> 02:19:51,780
Advertentie in koffiehuis
in Landstraße.

1858
02:19:51,780 --> 02:19:55,260
"Maaltijden, 60 gulden.
Salaris, 25 gulden.

1859
02:19:55,260 --> 02:19:58,180
"Wijn, 42 gulden.

1860
02:19:58,180 --> 02:20:00,660
"Alles bij elkaar 127.

1861
02:20:00,660 --> 02:20:03,420
"Jaarlijks 1.524 florijnen gulden."

1862
02:20:03,420 --> 02:20:05,940
Daarom schrijft hij zijn inkomen op.

1863
02:20:07,140 --> 02:20:11,140
Ik denk dat dit conversatieboek dat laat zien
dat zelfs een componist van zijn formaat is

1864
02:20:11,140 --> 02:20:12,540
moest een dagelijks leven hebben,

1865
02:20:12,540 --> 02:20:15,740
en hij moest vechten voor zijn dagelijkse kost
eten,

1866
02:20:15,740 --> 02:20:21,260
maaltijden en we kunnen Beethoven zien,
hier is een man die

1867
02:20:21,260 --> 02:20:23,100
lijdt aan zijn ziekte,

1868
02:20:23,100 --> 02:20:26,220
maar die het nog steeds met veel overwint
van energie.

1869
02:20:29,980 --> 02:20:32,940
zegt Beethoven, terwijl hij schrijft
de uitgever, zegt hij,

1870
02:20:32,940 --> 02:20:35,420
"Wat moeilijk is, is goed" -

1871
02:20:35,420 --> 02:20:37,340
en ik denk dat hij dat meent
dat op meerdere niveaus.

1872
02:20:37,340 --> 02:20:39,500
Hij bedoelt: wat is
moeilijk voor een artiest,

1873
02:20:39,500 --> 02:20:45,100
wat is moeilijk om te componeren
en wat moeilijk is in iemands leven

1874
02:20:45,100 --> 02:20:51,420
in termen van uitdagingen en omgang
met verdriet, omgaan met lijden.

1875
02:20:51,420 --> 02:20:54,580
Dus in 1818 heeft Beethoven dat gedaan
meer vrijheid,

1876
02:20:54,580 --> 02:20:59,340
hij gaat terug naar wat
we noemen de laatste periode,

1877
02:20:59,340 --> 02:21:02,060
de buitengewone bloei van de
late muziek.

1878
02:21:13,380 --> 02:21:16,100
Dus het verhaal van de
Diabelli Variaties is dat

1879
02:21:16,100 --> 02:21:18,940
Diabelli zendt dit nogal dom uit

1880
02:21:18,940 --> 02:21:20,940
wals waarvoor hij componeerde

1881
02:21:20,940 --> 02:21:22,420
de meeste componisten van die tijd,

1882
02:21:22,420 --> 02:21:24,940
met de vraag om er een bij te dragen
variatie,

1883
02:21:24,940 --> 02:21:27,620
en hij wilde publiceren
de hele set bij elkaar.

1884
02:21:27,620 --> 02:21:31,100
PIANO GAAT DOOR

1885
02:21:31,100 --> 02:21:35,540
Beethoven natuurlijk
weigert dat te doen,

1886
02:21:35,540 --> 02:21:38,860
eindigt met het schrijven van 33 variaties
van zijn eigen,

1887
02:21:38,860 --> 02:21:41,780
en daarbij misschien creëert

1888
02:21:41,780 --> 02:21:44,900
het beste pianostuk ooit
geschreven.

1889
02:22:03,220 --> 02:22:07,100
Het duurt het beste deel van een uur
spelen, er is geen plek waar het niet gaat,

1890
02:22:07,100 --> 02:22:09,540
er is geen plek waar hij ons niet heen brengt,

1891
02:22:09,540 --> 02:22:13,460
en het is de meest ongelooflijke reis
in het gehele pianorepertoire.

1892
02:22:41,620 --> 02:22:44,460
Ik bedoel, hoeveel componisten zouden dat doen?
heb er aan gedacht om te keren

1893
02:22:44,460 --> 02:22:47,340
de begeleiding, het herhaalde
akkoorden, tenminste de bovenste regel

1894
02:22:47,340 --> 02:22:51,780
van die herhaalde akkoorden,
in het onderwerp van een fuga,

1895
02:22:51,780 --> 02:22:53,380
zoals hij doet in de voorlaatste
variatie?

1896
02:22:53,380 --> 02:22:55,180
Dus in de wals heb je...

1897
02:22:55,180 --> 02:22:58,060
HIJ SPEELT WALTZ

1898
02:22:58,060 --> 02:22:59,780
HIJ HERHAALT OPMERKING

1899
02:22:59,780 --> 02:23:01,820
En natuurlijk het thema in de
fuga is...

1900
02:23:01,820 --> 02:23:03,860
HIJ HERHAALT EEN HOGERE OPMERKING

1901
02:23:08,620 --> 02:23:12,140
Maar de pure bloedige geestigheid van
het, weet je, om dit te hebben...

1902
02:23:12,140 --> 02:23:14,380
HIJ SPEELT HERHAALDE OPMERKING

1903
02:23:14,380 --> 02:23:18,380
..als thema kan ik me er geen voorstellen
andere componist die dat doet.

1904
02:23:18,380 --> 02:23:19,980
Ik bedoel, de verdomde geestigheid van

1905
02:23:19,980 --> 02:23:22,020
Beethoven zal dat niet zijn
onderschat.

1906
02:23:30,380 --> 02:23:33,140
Weet je, dat ben ik bijvoorbeeld
enkele variaties bedenken

1907
02:23:33,140 --> 02:23:36,980
waar hij je het meest achterlaat
sublieme plek...

1908
02:23:36,980 --> 02:23:41,380
..en dan klopt het gewoon
alles naar beneden,

1909
02:23:41,380 --> 02:23:43,100
Weet je, het vernietigt gewoon alles.

1910
02:23:52,940 --> 02:23:58,620
Dus variatie 20, wat mooi is
ongeveer halverwege de set,

1911
02:23:58,620 --> 02:24:00,620
eindigt zo...

1912
02:24:00,620 --> 02:24:04,140
HIJ SPEELT STIL EN LANGZAAM

1913
02:24:23,860 --> 02:24:26,180
HIJ SPEELT ENERGETISCH EN LUID

1914
02:24:30,140 --> 02:24:34,500
Het is complete waanzin.
Het is het schrijven van een gek.

1915
02:24:34,500 --> 02:24:39,060
Ik bedoel, dat is hij niet,
maar dat zou je kunnen geloven!

1916
02:24:39,060 --> 02:24:43,060
MUZIEK: De Barbier van Sevilla
door Rossini

1917
02:24:47,140 --> 02:24:51,100
In 1822 is er een Rossini-rage
gaande in Wenen.

1918
02:24:51,100 --> 02:24:56,500
Rossini is op dit moment 30,
hij is de knappe jonge stem in de opera.

1919
02:24:56,500 --> 02:24:58,300
Hij is ook een bewonderaar van Beethoven,

1920
02:24:58,300 --> 02:25:01,460
Daarom wordt hij naar Beethoven gebracht
een bezoek.

1921
02:25:01,460 --> 02:25:03,660
Beethoven is op dit moment 51.

1922
02:25:03,660 --> 02:25:05,220
Er zijn twee dingen die Rossini verbazen:

1923
02:25:05,220 --> 02:25:07,860
de ene is de ellende die Beethoven is
wonen in

1924
02:25:07,860 --> 02:25:11,100
en de andere is hoe warm
Beethoven is voor hem.

1925
02:25:11,100 --> 02:25:14,900
Dus in deze periode, in 1822,
als de wereld naar hem kijkt

1926
02:25:14,900 --> 02:25:17,620
half gek en doof en klaar als
een componist,

1927
02:25:17,620 --> 02:25:20,660
en hij heeft er nog geen symfonie in geschreven
een lange tijd,

1928
02:25:20,660 --> 02:25:22,580
hij zit midden in de
Plechtige Mis

1929
02:25:22,580 --> 02:25:25,060
het meest ambitieuze stuk van
zijn leven.

1930
02:25:30,660 --> 02:25:32,780
Met de Missa vond hij een nieuw soort

1931
02:25:32,780 --> 02:25:36,420
van heilige muziek, dat eigenlijk
was symfonisch.

1932
02:25:36,420 --> 02:25:39,900
ZINGEN

1933
02:25:42,140 --> 02:25:47,340


1934
02:25:48,300 --> 02:25:50,620
ZE ZINGEN

1935
02:25:53,420 --> 02:25:59,540


1936
02:26:07,260 --> 02:26:12,420
De Missa Solemnis is een van de twee
grote massacomposities van Beethoven.

1937
02:26:12,420 --> 02:26:17,060
Het feit is dat zijn beschermheer
en oude vriend

1938
02:26:17,060 --> 02:26:19,140
en student, aartshertog Rudolph,

1939
02:26:19,140 --> 02:26:23,940
wordt benoemd tot aartsbisschop van Olomouc.

1940
02:26:23,940 --> 02:26:29,900
In januari 1819, Beethoven
schrijft hem onmiddellijk.

1941
02:26:29,900 --> 02:26:32,860
"De dag waarop een hoogmis
door mijzelf samengesteld zal zijn

1942
02:26:32,860 --> 02:26:36,420
"uitgevoerd tijdens de ceremonies
want uw keizerlijke hoogheid zal dat zijn

1943
02:26:36,420 --> 02:26:38,060
"de mooiste dag van mijn leven."

1944
02:26:46,780 --> 02:26:51,300
Beethoven was ervan overtuigd dat de
het hiernamaals is een plaats

1945
02:26:51,300 --> 02:26:54,940
waar je naar kunt verlangen, een stukje rust,

1946
02:26:54,940 --> 02:26:59,500
een beetje eenzaamheid, een stuk
je hoeft er niet bang voor te zijn.

1947
02:26:59,500 --> 02:27:01,820
HET ZINGEN GAAT DOOR

1948
02:27:08,100 --> 02:27:12,580
Dus de gelegenheid om te componeren
een religieus werk was het zeker

1949
02:27:12,580 --> 02:27:17,260
ook gehecht aan het idee dat hij
kan zien dat het heel goed is

1950
02:27:17,260 --> 02:27:21,100
investering te garanderen
een plek in de hemel.

1951
02:27:22,580 --> 02:27:26,220
‘Mijn voornaamste doel was ontwaken
en permanent religieus bijbrengen

1952
02:27:26,220 --> 02:27:29,020
"gevoelens, niet alleen in de
zangers,

1953
02:27:29,020 --> 02:27:31,180
"maar ook in de luisteraars."

1954
02:27:37,580 --> 02:27:40,060


1955
02:27:40,060 --> 02:27:43,340


1956
02:27:43,340 --> 02:27:47,780
Blijkbaar is Beethoven overtuigd
die tussen de mens op aarde

1957
02:27:47,780 --> 02:27:52,700
en deze transcendentiefiguur
in de hemel is er geen verbinding.

1958
02:27:54,980 --> 02:27:59,580
Wat hij dus doet, is componeren
muziek die God symboliseert,

1959
02:27:59,580 --> 02:28:04,020
of transcendent,
en dan doet hij zeer abrupte bezuinigingen

1960
02:28:04,020 --> 02:28:06,220
en dan is er nog dit aardse
muziek.

1961
02:28:06,220 --> 02:28:12,100
Een prachtige reeks is bijvoorbeeld
in de glorie van de plechtige mis.

1962
02:28:12,100 --> 02:28:15,820
Helemaal aan het begin is de tekst:
"Eer aan God in de hoogste",

1963
02:28:15,820 --> 02:28:18,900
en het gaat omhoog en omhoog en omhoog,
en het schiet omhoog,

1964
02:28:18,900 --> 02:28:21,660
en dan gaat het omhoog
en gaat omhoog en gaat omhoog,

1965
02:28:21,660 --> 02:28:23,940
en het stopt abrupt.

1966
02:28:26,300 --> 02:28:30,580


1967
02:28:30,580 --> 02:28:34,820
En dan is het heel zacht,
heel laag, pianissimo,

1968
02:28:34,820 --> 02:28:39,260
en er staat: "Et in terra pax,"
dat is ‘vrede op aarde’ –

1969
02:28:39,260 --> 02:28:42,100
en dat is er echt
geen verbinding ertussen.

1970
02:28:51,060 --> 02:28:54,700
‘Ik heb des te meer
richtte mijn blik naar boven,

1971
02:28:54,700 --> 02:28:58,180
"Maar voor ons eigen bestwil,
en voor anderen,

1972
02:28:58,180 --> 02:29:01,660
‘Wij zijn daartoe verplicht
soms onze aandacht verleggen

1973
02:29:01,660 --> 02:29:06,660
‘om dingen te verlagen. Ook dit is het
een deel van het menselijk lot."

1974
02:29:16,620 --> 02:29:19,940
Rond deze tijd, toen Beethoven
werkt aan de Missa Solemnis,

1975
02:29:19,940 --> 02:29:23,580
hij heeft het gevoel dat hij er slecht aan toe is
financieel.

1976
02:29:23,580 --> 02:29:27,740
Als hij eindelijk dichtbij is
het afronden van de Missa Solemnis,

1977
02:29:27,740 --> 02:29:30,540
hij begint uitgevers te benaderen

1978
02:29:30,540 --> 02:29:33,780
ermee en hij belooft het absoluut

1979
02:29:33,780 --> 02:29:38,340
een rij uitgevers van dit stuk
en hij begint een aantal dubbele transacties

1980
02:29:38,340 --> 02:29:41,340
en drievoudig
en soms viervoudige transacties.

1981
02:29:41,340 --> 02:29:45,820
De ogenschijnlijk venijnige manier waarop

1982
02:29:45,820 --> 02:29:51,020
Beethoven verkoopt
zijn Missa Solemnis

1983
02:29:51,020 --> 02:29:54,460
heeft zijn reputatie geschaad

1984
02:29:54,460 --> 02:29:58,740
als componist en als mens.

1985
02:29:58,740 --> 02:30:02,220
Het probleem met Beethoven

1986
02:30:02,220 --> 02:30:08,540
is dat we dat moeten accepteren
niemand

1987
02:30:08,540 --> 02:30:12,820
heeft het monopolie van het zijn
een heilig mens.

1988
02:30:14,540 --> 02:30:20,060
Een normale man zijn met
catastrofes in het leven,

1989
02:30:20,060 --> 02:30:23,300
met slechte momenten, met...

1990
02:30:23,300 --> 02:30:26,540
..met vreselijk gedrag,

1991
02:30:26,540 --> 02:30:29,820
dan, in dezelfde tijd,

1992
02:30:29,820 --> 02:30:34,500
maak de meest sublieme meesterwerken.

1993
02:30:35,780 --> 02:30:38,620
Maar naar mijn mening is
het is meer dan dit.

1994
02:30:40,540 --> 02:30:46,060
Wat hij wil is bevestiging krijgen

1995
02:30:46,060 --> 02:30:50,540
dat dit het beste werk is
hij schreef ooit.

1996
02:30:57,100 --> 02:30:58,700
Vrienden van Beethoven,

1997
02:30:58,700 --> 02:31:01,620
ze vragen een van de meesten
beroemd portret

1998
02:31:01,620 --> 02:31:04,980
schilders uit die tijd,
Karl Joseph Stieler,

1999
02:31:04,980 --> 02:31:10,660
om een portret van Beethoven te schilderen
en Beethoven heeft er een hekel aan om geschilderd te worden.

2000
02:31:10,660 --> 02:31:14,980
Beethoven besluit dat hij wil
een muziekje hebben

2001
02:31:14,980 --> 02:31:19,420
manuscript op het portret
en geen muziekmanuscript,

2002
02:31:19,420 --> 02:31:21,860
maar zijn belangrijkste werk,
de Missa Solemnis.

2003
02:31:24,100 --> 02:31:28,620
Dit is niet om hem voor te stellen
zoals hij er echt uitzag,

2004
02:31:28,620 --> 02:31:31,900
maar op het gebied van genialiteit,

2005
02:31:31,900 --> 02:31:37,180
dus we hebben deze rode sjaal
op zijn nek

2006
02:31:37,180 --> 02:31:40,980
en we hebben bomen op de achtergrond.

2007
02:31:40,980 --> 02:31:45,420
Dit is een heel romantische,
Engelse manier om een genie te zien.

2008
02:31:45,420 --> 02:31:49,180
En we hebben deze blik naar de lucht,

2009
02:31:49,180 --> 02:31:53,100
waar...het genie vandaan komt.

2010
02:31:55,700 --> 02:32:01,220
Hij heeft een breuk in zijn lijf
persoonlijkheid, in zijn innerlijk gevoel,

2011
02:32:01,220 --> 02:32:04,100
in de manier waarop hij over zichzelf denkt,
echt een breuk.

2012
02:32:06,260 --> 02:32:10,380
De ene kant heeft te maken met de wereld
en zijn kunst doen en een genie zijn

2013
02:32:10,380 --> 02:32:14,820
en alles, en het andere deel
houdt zich niet bezig met de werkelijkheid.

2014
02:32:14,820 --> 02:32:16,460
Ik bedoel, echt niet dealen.

2015
02:32:18,580 --> 02:32:23,820
Ik denk dat deze brutaliteit en
materialistische benadering van een mens

2016
02:32:23,820 --> 02:32:28,540
zijn, zoals in dit langlopende verhaal
met de neef, werpt

2017
02:32:28,540 --> 02:32:30,540
een licht op hoe hij met mensen omgaat.

2018
02:32:45,460 --> 02:32:48,580
Naarmate Karl ouder wordt,
de relatie verslechtert.

2019
02:32:48,580 --> 02:32:51,860
Ze beginnen in principe met
maken elkaar gek.

2020
02:32:51,860 --> 02:32:57,100
Karl wordt verscheurd tussen die van Beethoven
soms verstikkende genegenheid

2021
02:32:57,100 --> 02:33:00,580
en afleveringen van totale verwaarlozing.

2022
02:33:00,580 --> 02:33:07,460
Beethoven slaat hem, maakt hem belachelijk,
veroordeelt hem en smoort hem vervolgens.

2023
02:33:07,460 --> 02:33:12,220
De brief van 14 september 1825.

2024
02:33:13,740 --> 02:33:16,100
"Deze zondag hoef je niet te komen,

2025
02:33:16,100 --> 02:33:18,820
"Want, met jouw gedrag,
wij zullen nooit tot stand komen

2026
02:33:18,820 --> 02:33:21,700
"echte overeenstemming en harmonie.

2027
02:33:21,700 --> 02:33:26,740
"Vaarwel, hij die, het is waar,
heeft je geen leven gegeven,

2028
02:33:26,740 --> 02:33:30,980
"maar hield het zeker vol
en volgde de opleiding

2029
02:33:30,980 --> 02:33:34,300
"van je geest vaderlijk,
meer dan vaderlijk,

2030
02:33:34,300 --> 02:33:38,580
"smeekt u nu om zich daaraan te houden
de enige ware weg naar goedheid

2031
02:33:38,580 --> 02:33:40,340
"en gerechtigheid.

2032
02:33:40,340 --> 02:33:42,140
"Afscheid."

2033
02:33:45,300 --> 02:33:48,220
Hij voelt gewoon dat de jongen uitglijdt
weg van hem,

2034
02:33:48,220 --> 02:33:51,660
buiten zijn controle glippen,
en erin glippen

2035
02:33:51,660 --> 02:33:55,380
waar hij bang voor is, is de immoraliteit

2036
02:33:55,380 --> 02:33:58,060
en het fundamentele kwaad
van zijn moeder.

2037
02:33:58,060 --> 02:34:04,500
Dat hij in haar baan valt en
haar zoon worden in plaats van de zijne.

2038
02:34:04,500 --> 02:34:06,340
Beethoven schrijft aan Karl...

2039
02:34:07,780 --> 02:34:12,860
"God als mijn getuige. Ik droom alleen
van één ding: volledig verlost worden

2040
02:34:12,860 --> 02:34:17,220
"van jou en deze ellendige broer
van mij en deze afschuwelijke familie,

2041
02:34:17,220 --> 02:34:19,940
"die mij is opgedrongen.

2042
02:34:19,940 --> 02:34:24,060
‘Moge God mijn wensen vervullen, want
nooit meer zal ik daartoe in staat zijn

2043
02:34:24,060 --> 02:34:26,220
"van lijden voor jouw rekening.

2044
02:34:27,500 --> 02:34:31,260
"Helaas heeft je vader...
of liever niet je vader."

2045
02:34:33,940 --> 02:34:38,260
Het punt is dat Karl dit doet
punt is in zijn late tienerjaren.

2046
02:34:38,260 --> 02:34:41,900
Hij is een jonge man, hij gedraagt zich
als een tiener.

2047
02:34:41,900 --> 02:34:43,900
Hij doet wat jongens doen.

2048
02:34:43,900 --> 02:34:45,700
Misschien drinkt hij te veel
soms.

2049
02:34:45,700 --> 02:34:47,620
Misschien is hij een beetje aan het gokken.

2050
02:34:47,620 --> 02:34:49,180
Hij is helemaal geen slechte jongen,

2051
02:34:49,180 --> 02:34:53,860
maar Beethoven kan het gewoon niet aan
het omdat... ik denk dat het gedeeltelijk is

2052
02:34:53,860 --> 02:34:56,660
dat Beethoven een man is die dat ook is
gebruikt - als kunstenaar -

2053
02:34:56,660 --> 02:35:00,460
gewend om alles absoluut te hebben
onder zijn controle.

2054
02:35:00,460 --> 02:35:03,220
Hij heeft de absolute controle over de pagina

2055
02:35:03,220 --> 02:35:07,500
en nu wil hij het absolute hebben
controle over Karl omdat hij dat niet doet

2056
02:35:07,500 --> 02:35:10,220
begrijp de onafhankelijkheid
van andere mensen.

2057
02:35:10,220 --> 02:35:15,740
Dit ingewikkelde verhaal met
de neef en zijn levensstijl,

2058
02:35:15,740 --> 02:35:22,180
die zo breed en problematisch is
en... walgelijk op een bepaalde manier,

2059
02:35:22,180 --> 02:35:26,540
waarschijnlijk zou ik wegrennen,
wees bang voor hem.

2060
02:35:26,540 --> 02:35:31,860
Als persoon vind ik Beethoven
vreemd en eng en...

2061
02:35:31,860 --> 02:35:35,300
Ja, ik heb medelijden met hem,

2062
02:35:35,300 --> 02:35:41,820
maar de muziek is enorm
geschenk aan de mensheid.

2063
02:35:41,820 --> 02:35:45,140
Wat hij deed, gaf hij ons
een fantastisch cadeau.

2064
02:36:08,380 --> 02:36:11,940
In het voorjaar van 1825,
Beethoven is erg ziek.

2065
02:36:11,940 --> 02:36:14,340
Hij is zich zeer bewust van zijn sterfelijkheid

2066
02:36:14,340 --> 02:36:16,500
en zijn artsen adviseren

2067
02:36:16,500 --> 02:36:19,700
dat hij naar het kuuroord gaat

2068
02:36:19,700 --> 02:36:22,260
van Baden om te herstellen.

2069
02:36:22,260 --> 02:36:25,900
Hij schrijft deze brief
naar zijn dokter en bedenkt

2070
02:36:25,900 --> 02:36:28,540
een kleine fictieve dialoog.

2071
02:36:28,540 --> 02:36:31,060
"Dokter: Hoe gaat het, patiënt?

2072
02:36:31,060 --> 02:36:33,820
"Patiënt: We zitten niet in een
goede staat.

2073
02:36:35,860 --> 02:36:39,180
"Nog steeds erg zwak. Boeren, enz.

2074
02:36:39,180 --> 02:36:43,380
"Mijn catarrale toestand
heeft hier de volgende symptomen...

2075
02:36:43,380 --> 02:36:46,020
"Ik hoest nogal veel bloed op,

2076
02:36:46,020 --> 02:36:48,660
"waarschijnlijk alleen uit de luchtpijp,

2077
02:36:48,660 --> 02:36:52,420
‘maar het stroomt wel uit mijn neus
vaker.

2078
02:36:52,420 --> 02:36:55,180
‘Voor zover ik weet, mijn
grondwet - zou ik moeten zeggen

2079
02:36:55,180 --> 02:36:58,020
"Mijn vermogens zullen dat nauwelijks doen
zonder hulp herstellen."

2080
02:36:59,780 --> 02:37:04,700
In de Thanksgiving-beweging
we krijgen een idee van dat van Beethoven

2081
02:37:04,700 --> 02:37:10,700
onbeduidendheid, en ook het feit
dat hij vrijlating wenst

2082
02:37:10,700 --> 02:37:14,820
vanuit zijn eigen zorgen,
of zij de mislukking zijn

2083
02:37:14,820 --> 02:37:18,060
van zijn lichaam of het falen
van zijn relatie

2084
02:37:18,060 --> 02:37:19,660
met zijn neef, Karl.

2085
02:37:34,620 --> 02:37:40,820
In het schetsboek maakt hij aantekeningen
een idee voor nieuwe kracht

2086
02:37:40,820 --> 02:37:45,580
en dat wordt de vorm hiervoor
buitengewone langzame beweging,

2087
02:37:45,580 --> 02:37:48,220
de Heiliger Dankgesang.

2088
02:37:48,220 --> 02:37:51,220
Het is heel interessant omdat dat zo is

2089
02:37:51,220 --> 02:37:54,860
een specifieke autobiografische link

2090
02:37:54,860 --> 02:37:58,340
tussen de levenssituatie van Beethoven

2091
02:37:58,340 --> 02:38:00,700
en de muziek die hij schrijft.

2092
02:38:08,140 --> 02:38:11,380
Ik denk de late kwartetten
zijn...ze zijn transcendentaal.

2093
02:38:13,180 --> 02:38:16,900
Het is echt muziek als een
levensfilosofie.

2094
02:38:18,740 --> 02:38:20,020
Het gaat verder dan muziek.

2095
02:38:24,100 --> 02:38:29,420
Dit blies me weg, en dat
vooral gecombineerd denk ik

2096
02:38:29,420 --> 02:38:33,420
met de stiltes in de
late kwartetten,

2097
02:38:33,420 --> 02:38:36,460
ze zijn zo adembenemend

2098
02:38:36,460 --> 02:38:39,340
en zo riskant

2099
02:38:39,340 --> 02:38:42,420
dat het gewoon niet te geloven is.

2100
02:39:09,420 --> 02:39:12,500
Een van de dingen die het meest is
naar mij toe over de late kwartetten

2101
02:39:12,500 --> 02:39:15,980
is dat hier een man is die dat wel is
buitengewoon geïsoleerd

2102
02:39:15,980 --> 02:39:20,340
in zijn eigen leven, zijn eigen sociale leven
leven, van zijn doofheid,

2103
02:39:20,340 --> 02:39:24,060
van zijn onvermogen om dat echt te doen
relaties onderhouden,

2104
02:39:24,060 --> 02:39:30,580
het creëren van deze ideale serie van
gesprekken tussen vier spelers.

2105
02:39:32,420 --> 02:39:38,700
Hij creëert dus de omstandigheden
waardoor we geweldig kunnen zijn

2106
02:39:38,700 --> 02:39:42,020
relaties binnen een string
kwartet, juist die relaties

2107
02:39:42,020 --> 02:39:44,140
die hij zelf niet heeft.

2108
02:40:06,300 --> 02:40:12,540
Er zit een soort onaangename ironie in
hier, wat veel mensen hebben opgemerkt

2109
02:40:12,540 --> 02:40:16,780
dat tegelijkertijd Beethoven
bij het schrijven van deze sublieme muziek,

2110
02:40:16,780 --> 02:40:22,140
hij doet niet het potentieel
sublieme taak om Karl te verwekken.

2111
02:40:22,140 --> 02:40:24,500
Hij negeert Karl grotendeels.

2112
02:40:24,500 --> 02:40:28,260
MUZIEK: Grosse Fuge in Bes majeur,
Op.133 van Beethoven

2113
02:40:35,580 --> 02:40:41,020
Ik denk dat Karl het punt bereikt
in 1826 waar hij beslist

2114
02:40:41,020 --> 02:40:44,220
op deze manier kan hij niet verder.
Er moet iets veranderen.

2115
02:40:49,580 --> 02:40:53,980
Karl klimt naar kasteel Waldstein,
vlakbij waar ik sta.

2116
02:40:56,860 --> 02:40:59,540
Het is een nogal zware klim,

2117
02:40:59,540 --> 02:41:02,980
hij moest duidelijk zenuwachtig zijn
tot het maken hiervan,

2118
02:41:02,980 --> 02:41:04,980
en hij haalt een pistool tevoorschijn.

2119
02:41:06,220 --> 02:41:08,260
Pogingen om zichzelf neer te schieten
in het hoofd.

2120
02:41:08,260 --> 02:41:10,340
De eerste keer mist hij volledig.

2121
02:41:10,340 --> 02:41:14,020
De tweede keer schaaft hij zijn schedel
en een wond toebrengt.

2122
02:41:19,420 --> 02:41:21,780
"Zeer geëerde Dr. Smetana,

2123
02:41:21,780 --> 02:41:23,700
"Er heeft zich een grote ramp voorgedaan,

2124
02:41:23,700 --> 02:41:27,620
"per ongeluk veroorzaakt
door Karl op zichzelf.

2125
02:41:27,620 --> 02:41:30,700
‘Er is hoop dat hij dat kan
gered worden, vooral door jou,

2126
02:41:30,700 --> 02:41:32,100
‘Als je maar snel komt.

2127
02:41:34,180 --> 02:41:36,860
"Karl heeft een kogel in zijn hoofd.

2128
02:41:36,860 --> 02:41:39,420
‘Hoe, dat leer je mettertijd.

2129
02:41:39,420 --> 02:41:42,460
‘Haast je maar.
In godsnaam, haast je."

2130
02:41:48,140 --> 02:41:52,220
Het is duidelijk dat Karl het probeert
om een noodsignaal te versturen.

2131
02:41:52,220 --> 02:41:56,580
Hij probeert niet zozeer te doden
zichzelf terwijl hij alleen maar probeerde aan te geven,

2132
02:41:56,580 --> 02:41:59,220
"Ik weet niet wat ik anders moet doen
met mijn leven op dit moment.

2133
02:41:59,220 --> 02:42:01,060
"Dit is hopeloos."

2134
02:42:03,940 --> 02:42:08,060
Het is hem zeker gelukt om te zenden
die boodschap - of het nu Beethoven is

2135
02:42:08,060 --> 02:42:11,020
in staat was het te ontvangen of niet
is een andere vraag.

2136
02:42:21,380 --> 02:42:25,980
Eind september 1826, Beethoven
arriveert hier in Gneixendorf

2137
02:42:25,980 --> 02:42:27,460
met zijn neef, met Karl,

2138
02:42:27,460 --> 02:42:29,860
voor wat hij denkt
zal een kort verblijf zijn.

2139
02:42:31,940 --> 02:42:36,020
Zijn voornaamste doel is om de zijne te overtuigen
broer om zijn aanzienlijke te verlaten

2140
02:42:36,020 --> 02:42:41,060
landgoed aan Karl in plaats van
aan zijn vrouw, de vrouw van Johann,

2141
02:42:41,060 --> 02:42:42,580
die Beethoven haat.

2142
02:42:44,740 --> 02:42:48,740
Uiteindelijk blijft hij hier drie maanden
want dat blijkt ook

2143
02:42:48,740 --> 02:42:52,260
dat het een manier is voor Karl
om weg te komen uit Wenen,

2144
02:42:52,260 --> 02:42:55,500
waar hij gearresteerd kon worden
omdat hij probeerde zelfmoord te plegen,

2145
02:42:55,500 --> 02:42:57,980
en een kans dat zijn wond geneest.

2146
02:43:02,020 --> 02:43:06,060
En Beethoven begint gewoon
componeren aan deze tafel,

2147
02:43:06,060 --> 02:43:07,580
in deze muziekkamer.

2148
02:43:09,940 --> 02:43:12,260
Op dit punt zijn lichaam
valt uit elkaar.

2149
02:43:12,260 --> 02:43:14,220
Zijn wereld valt uiteen.

2150
02:43:14,220 --> 02:43:17,540
Hij verliest zijn neef
door zijn eigen idealen.

2151
02:43:17,540 --> 02:43:19,500
Hij heeft ruzie met zijn broer.

2152
02:43:21,780 --> 02:43:24,700
En hier voltooit hij de
F mineur kwartet,

2153
02:43:24,700 --> 02:43:27,780
zijn laatste strijkkwartet
voltooid, Opus 135.

2154
02:43:37,980 --> 02:43:42,620
Wanneer we het langzame deel spelen
van dit stuk,

2155
02:43:42,620 --> 02:43:46,700
Ik denk dat dat de
achtergrond van het schrijven

2156
02:43:46,700 --> 02:43:50,300
van 135 - Beethoven en zijn
relatie met Karel.

2157
02:43:56,580 --> 02:44:00,460
Er is een enorme duisternis,
vooral in het middengedeelte,

2158
02:44:00,460 --> 02:44:05,260
waar de tijd lijkt te stoppen
en je kunt het echt voelen

2159
02:44:05,260 --> 02:44:08,300
Beethoven gewoon in een staat
van een gevoelloze shock.

2160
02:44:23,940 --> 02:44:27,260
Begin december is het effectief
zijn woede, zijn humeur

2161
02:44:27,260 --> 02:44:29,980
gaat het eindelijk bewijzen
het einde van hem.

2162
02:44:31,380 --> 02:44:34,460
Hij heeft nog een gevecht
met zijn broer Johan.

2163
02:44:34,460 --> 02:44:36,460
Hij wil hier eigenlijk niet zijn,

2164
02:44:36,460 --> 02:44:38,660
hij wil niet echt dealen
met zijn broer

2165
02:44:38,660 --> 02:44:40,460
en überhaupt de gehate vrouw van zijn broer.

2166
02:44:42,940 --> 02:44:45,020
Hij zegt: "Ik ga weg."

2167
02:44:45,020 --> 02:44:48,100
En Johann zegt: "Kijk, de enige manier
Je gaat terug naar Wenen

2168
02:44:48,100 --> 02:44:49,620
"op dit punt is een open kar."

2169
02:44:49,620 --> 02:44:53,260
En Beethoven in woede
zegt: "Dat is wat ik zal doen",

2170
02:44:53,260 --> 02:44:55,820
en dat was het einde van hem.

2171
02:44:55,820 --> 02:45:00,820
Het was twee dagen reizen in de
midden in de winter in een open kar.

2172
02:45:02,460 --> 02:45:04,700
En dit begint zijn achteruitgang.

2173
02:45:14,500 --> 02:45:17,700
Hij voelt zich zo onwel
gaat meteen naar bed,

2174
02:45:17,700 --> 02:45:20,340
roept de dokter en sommigen op
vrienden komen langs.

2175
02:45:25,140 --> 02:45:29,500
En dit is het moment waarop hij componeert
zijn laatste voltooide compositie.

2176
02:45:29,500 --> 02:45:32,140
Het is een kleine canon, die zegt:

2177
02:45:32,140 --> 02:45:35,500
"Wir irren allesamt
nur jeder irret anders."

2178
02:45:36,700 --> 02:45:40,140
En dat betekent: "We maken allemaal
fouten, maar iedereen maakt ze
heel anders",

2179
02:45:40,140 --> 02:45:41,660
wat eigenlijk heel toepasselijk is.

2180
02:45:44,420 --> 02:45:48,380
"Ik houd nog steeds vast aan het motto,
'Geen dag zonder lijn.'

2181
02:45:48,380 --> 02:45:51,740
‘En als ik de muze laat slapen, gebeurt dat ook
is alleen zodat zij de hele kan zijn

2182
02:45:51,740 --> 02:45:54,460
'sterker als ze wakker wordt.

2183
02:45:54,460 --> 02:45:57,500
"Ik hoop te bevallen van een
nog een paar mooie werken

2184
02:45:57,500 --> 02:46:00,980
"en dan om mijn Aardse af te ronden
cursus onder goede mensen,

2185
02:46:00,980 --> 02:46:03,260
"als een kind dat in jaren oud is geworden."

2186
02:46:05,820 --> 02:46:07,660
Beethoven ligt op zijn sterfbed,

2187
02:46:07,660 --> 02:46:10,580
ook al duurt het lang
de dood om hem te pakken te krijgen.

2188
02:46:11,940 --> 02:46:14,580
Karl vertrekt naar het leger
in januari,

2189
02:46:14,580 --> 02:46:17,860
ze hebben een koud afscheid,
en Karl ziet hem nooit meer.

2190
02:46:20,900 --> 02:46:22,660
Het is allemaal gewoon ellendig.

2191
02:46:26,980 --> 02:46:30,500
Het laatste wat we daarvan weten
Beethoven zei: hij liegt

2192
02:46:30,500 --> 02:46:32,980
op zijn sterfbed in coma
meestal...

2193
02:46:35,100 --> 02:46:38,540
Hij heeft er ooit om gevraagd
Rijnwijn en die kwam niet,

2194
02:46:38,540 --> 02:46:42,100
het kwam niet, en eindelijk
het arriveert. De flessen

2195
02:46:42,100 --> 02:46:44,980
zitten naast op de tafel
naar zijn bed en hij doet open

2196
02:46:44,980 --> 02:46:48,300
en ze zeggen: "Kijk, de wijn
eindelijk gekomen!"

2197
02:46:48,300 --> 02:46:52,220
En hij zegt: "Jammer. Te laat."

2198
02:46:52,220 --> 02:46:55,580
En vervalt dan weer in a
coma en wordt nooit meer wakker.

2199
02:46:55,580 --> 02:46:57,060
METRONOOM KLIKKEN

2200
02:46:57,060 --> 02:46:59,100
PIANOMUZIEK SPEELT

2201
02:47:15,460 --> 02:47:20,980
Net voor 18.00 uur, 26 maart,
1827, Beethoven sterft.

2202
02:47:20,980 --> 02:47:25,220
Hij ligt daar al weken,
veranderen in een legende en een mythe,

2203
02:47:25,220 --> 02:47:29,420
en die mythe en legende, een romanticus
mythe, haalt de realiteit in

2204
02:47:29,420 --> 02:47:31,540
van zijn leven als man en muzikant.

2205
02:47:34,140 --> 02:47:36,540
Er zijn twee verhalen over zijn dood.

2206
02:47:36,540 --> 02:47:40,460
Een daarvan is zijn broer Johann
zei: "Hij stierf in mijn armen."

2207
02:47:40,460 --> 02:47:43,980
De andere is dat die er was
buiten woedt een storm

2208
02:47:43,980 --> 02:47:46,420
en er klonk een enorme klap
van donder,

2209
02:47:46,420 --> 02:47:49,660
en Beethoven zat rechtop
uit zijn coma schudde hij zijn vuist

2210
02:47:49,660 --> 02:47:52,500
naar de hemel en leunde dood achterover.

2211
02:47:52,500 --> 02:47:56,780
Dat is de ultieme romantiek
geniale dood.

2212
02:47:56,780 --> 02:47:59,420
En wie weet?
Het had zelfs kunnen gebeuren.

2213
02:48:01,580 --> 02:48:04,580
Dus als hij ons eindelijk heeft verlaten,

2214
02:48:04,580 --> 02:48:08,780
de autopsie vindt plaats en zo
komt eigenlijk niet als een verrassing,

2215
02:48:08,780 --> 02:48:11,380
dat de binnenkant van zijn lichaam

2216
02:48:11,380 --> 02:48:14,100
is behoorlijk verwoest.

2217
02:48:14,100 --> 02:48:17,380
Hij had last van maagproblemen
gedurende zijn hele leven

2218
02:48:17,380 --> 02:48:20,820
en ze ontdekten dat de binnenkant
van zijn oren waren net gedecimeerd.

2219
02:48:22,300 --> 02:48:27,220
Maar de belangrijkste oorzaak van zijn dood was
de cirrose van de lever.

2220
02:48:27,220 --> 02:48:30,820
MUZIEK: 3. Adagio

2221
02:48:53,140 --> 02:48:56,260
Dus de begrafenis staat vast
drie dagen later,

2222
02:48:56,260 --> 02:48:57,980
dat is 29 maart.

2223
02:48:59,820 --> 02:49:02,020
En een enorm aantal mensen
blijken.

2224
02:49:02,020 --> 02:49:05,540
Er werd geschat dat 18.000
mensen zijn er,

2225
02:49:05,540 --> 02:49:08,700
komt volgen
de begrafenisstoet.

2226
02:49:13,780 --> 02:49:16,580
Om zo'n optocht te hebben,
dat zou je van een keizer verwachten

2227
02:49:16,580 --> 02:49:20,180
of een koning, maar dan voor een gewone burger
zoals Beethoven - zoals hij was -

2228
02:49:20,180 --> 02:49:23,260
is heel bijzonder,
dus hij wordt echt gewaardeerd

2229
02:49:23,260 --> 02:49:25,660
als het equivalent van
een koning van muziek.

2230
02:49:42,740 --> 02:49:46,020
Beethoven wordt zo begraven
een aristocraat, wat hij altijd was geweest

2231
02:49:46,020 --> 02:49:49,620
beweerde in een moraal te zitten
en ethische manier.

2232
02:49:53,340 --> 02:49:58,020
De begrafenisrede wordt uitgesproken
aan Franz Grillparzer, de leider

2233
02:49:58,020 --> 02:50:01,540
Oostenrijkse toneelschrijver van hem
generatie, en hij wil

2234
02:50:01,540 --> 02:50:04,300
om iets voor de eeuwigheid vast te leggen

2235
02:50:04,300 --> 02:50:06,340
en in zijn oratie doet hij dat ook.

2236
02:50:10,700 --> 02:50:15,020
‘Wij staan huilend naast de
gescheurde snaren van de
stil instrument.

2237
02:50:24,220 --> 02:50:28,540
"Art - grote zus van beiden
goedheid en waarheid,

2238
02:50:28,540 --> 02:50:32,980
"trooster van het lijden -
hij hield je vast.

2239
02:50:43,100 --> 02:50:45,740
‘Omdat hij zichzelf heeft afgesloten
weg van de wereld,

2240
02:50:45,740 --> 02:50:47,580
‘Ze noemden hem kwaadaardig.

2241
02:50:49,540 --> 02:50:53,220
‘En omdat hij sentiment vermeed,
ze noemden hem gevoelloos.

2242
02:50:55,820 --> 02:50:59,540
"Hij trok zich terug van de mannen nadat hij dat had gedaan
alles gegeven

2243
02:50:59,540 --> 02:51:02,620
"en kreeg er niets voor terug.

2244
02:51:05,620 --> 02:51:09,100
‘Hij was alleen omdat hij dat kon
geen tweede zelf vinden."

2245
02:51:17,220 --> 02:51:21,940
Grillparzer, in feite,
stuurt Beethoven de eeuwigheid in

2246
02:51:21,940 --> 02:51:24,660
het dragen van de last
van zijn prestatie,

2247
02:51:24,660 --> 02:51:26,900
die de last van zijn mythe draagt

2248
02:51:26,900 --> 02:51:31,820
dat de 19e eeuw voedt
op zoveel manieren

2249
02:51:31,820 --> 02:51:34,860
en staat als een baken en een bedreiging

2250
02:51:34,860 --> 02:51:38,620
en een uitdaging voor iedereen
die hem volgde.

2251
02:51:41,220 --> 02:51:45,620
De tegenstellingen in zijn leven
zijn als het ware in zijn muziek verweven

2252
02:51:45,620 --> 02:51:50,260
dat is uniek voor hem, zo lijkt hij
om namens ons allemaal te spreken.

2253
02:51:50,260 --> 02:51:52,900
En hij spreekt namens onze hoogtepunten
en onze dieptepunten

2254
02:51:52,900 --> 02:51:56,540
en onze vreugde en ons verdriet,
en al dat soort dingen

2255
02:51:56,540 --> 02:51:58,500
dat kunst zou moeten doen.

2256
02:51:58,500 --> 02:52:02,980
Hij doet het op zo'n krachtige en
overweldigende manier omdat hij voelde

2257
02:52:02,980 --> 02:52:08,020
het allemaal, en hij voelde het in zijn leven
en hij voelde het in zijn werk.

2258
02:52:08,020 --> 02:52:13,260
Hij is een van de eersten
die zijn volledige leven heeft getoond

2259
02:52:13,260 --> 02:52:16,900
en gevoelens via zijn muziek.

2260
02:52:16,900 --> 02:52:20,940
Het leven was niet alleen maar een rechte weg
van... jij neemt je lessen, jij

2261
02:52:20,940 --> 02:52:23,740
ga door dit, dat en nog wat.
Hij was overal,

2262
02:52:23,740 --> 02:52:29,340
maar zijn menselijkheid kwam gelijk
meer op de voorgrond.

2263
02:52:29,340 --> 02:52:33,700
En we hebben alle kanten gezien
van een mens,

2264
02:52:33,700 --> 02:52:37,940
een persoon, een leven,
in al zijn brutale eerlijkheid.

2265
02:52:39,700 --> 02:52:43,020
Beethoven komt
tot in het Napoleontische tijdperk.

2266
02:52:43,020 --> 02:52:46,620
Hij heeft niet alleen te maken met
de sociale ontwrichtingen, maar ook

2267
02:52:46,620 --> 02:52:49,340
de persoonlijke verstoringen
die bij elk leven horen.

2268
02:52:49,340 --> 02:52:54,940
Hij is dus het burgerlijke individu
dat wordt een genie, en hij past

2269
02:52:54,940 --> 02:53:00,220
met alles wat er in zit
in die pot van genie zijn.

2270
02:53:00,220 --> 02:53:03,860
Het genie kunnen leven
een deel van jezelf

2271
02:53:03,860 --> 02:53:07,420
en het niet te onderdrukken
heeft hoge kosten.

2272
02:53:08,860 --> 02:53:11,220
Je maakt jezelf echt vrij,

2273
02:53:11,220 --> 02:53:14,620
maar niet omdat je dat wilt -
maar omdat het moet.

2274
02:53:16,020 --> 02:53:17,820
En Beethoven is zo fascinerend

2275
02:53:17,820 --> 02:53:20,580
omdat niemand anders het deed
op zo’n radicale manier.

2276
02:53:33,540 --> 02:53:37,660


2277
02:53:37,660 --> 02:53:41,260

Dochter...

2278
02:53:41,260 --> 02:53:44,500
"Wenen, 20 december 1822."

2279
02:53:45,940 --> 02:53:49,380
"Mijn lieve Ries, dat ben ik geweest
zo overbelast

2280
02:53:49,380 --> 02:53:53,980
"met werk dat ik nu pas ben
uw brief kunnen beantwoorden.

2281
02:53:53,980 --> 02:53:58,300
"Ik accepteer het voorstel met plezier
om een ​​nieuwe symfonie te schrijven

2282
02:53:58,300 --> 02:54:00,980
"voor de Filharmonische Vereniging
van Londen.

2283
02:54:00,980 --> 02:54:03,540
"Voor Beethoven, godzijdank,
kan schrijven,

2284
02:54:03,540 --> 02:54:06,540
"Als hij niets kan doen
de wereld bovendien."

2285
02:54:08,620 --> 02:54:10,900


2286
02:54:10,900 --> 02:54:13,740


2287
02:54:13,740 --> 02:54:16,380


2288
02:54:16,380 --> 02:54:20,020


2289
02:54:20,020 --> 02:54:23,500
Ik herinner me, toen ik jong was,
Ik wilde de wereld veranderen,

2290
02:54:23,500 --> 02:54:27,220
en Beethoven is iemand
die erin slaagde de wereld te veranderen.

2291
02:54:29,500 --> 02:54:31,540
Door de 9e symfonie,

2292
02:54:31,540 --> 02:54:35,100
Beethoven komt ter zake
waar hij iets nodig heeft

2293
02:54:35,100 --> 02:54:37,340
radicaler, drastischer.

2294
02:54:37,340 --> 02:54:41,260
Hij wil de menselijke stem
om de symfonie binnen te gaan.

2295
02:54:45,220 --> 02:54:51,220
Hij laat zangers plotseling toe
infiltreren in het orkest

2296
02:54:51,220 --> 02:54:54,380
en verandert de vorm van een symfonie
ondersteboven

2297
02:54:54,380 --> 02:54:58,460
door koren en solisten toe te voegen
ernaar.

2298
02:55:03,740 --> 02:55:10,020
Hij heeft eigenlijk, met deze simpele pauze,

2299
02:55:10,020 --> 02:55:13,460
de symfonie weggooien
als een formulier

2300
02:55:13,460 --> 02:55:18,540
en het invoeren van een eenvoudige,
bijna popmelodie,

2301
02:55:18,540 --> 02:55:22,540
als het grote moment van een symfonie

2302
02:55:22,540 --> 02:55:24,780
democratie zelf gecreëerd.

2303
02:55:34,620 --> 02:55:38,860
En dit is jouw melodie,
en wij doen allemaal mee

2304
02:55:38,860 --> 02:55:42,340
in de koorsymfonie.
We springen allemaal op en zingen.

2305
02:55:48,340 --> 02:55:52,060
Beethoven is de componist
van de menselijke ziel.

2306
02:55:53,260 --> 02:55:55,780
Beethoven is onze componist.

2307
02:56:11,940 --> 02:56:14,420
APPLAUS